رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي 17/7/72
شماره دادنامه  354/3
مرجع رسيدگي شعبه سوم ديوانعالي كشور

خلاصه جريان پرونده : آقاي (ح) در تاريخ 31/5/69 دادخواستي به طرفيت آقايان (ن) اصالتا" و ولايتا" ازطرف فرزندانش پيمان وپريسا00 و سركار خانم (ز) به دادگاه حقوقي 1 تهران تقديم كه به شعبه 39 حقوقي 1 ارجاع و توضيح داده است خواندگان به موجب مبايعه نامه مورخه 5/11/65 ششدانگ يك دستگاه آپارتمان به مساحت 136 مترمربع پلاك ثبتي 520/36 واقع در بخش 11 تهران و يك دستگاه تلفن به شماره 00 را كلا" به مبلغ 28 ميليون ريال به اينجانب فروخته و 5 ميليون ريال از ثمن معامله را طي دو فقره چك دريافت ولي به بهانه حاضر نشدن گواهي پايان كار از حضور در دفترخانه طفره رفتند تا اينكه آقا (ن) و خانم از من خواسته بين ساعت 10/12 روز9/3/69در دفتر خانه 40 براي انجام معامله حاضر شوم لاجرم بقيه ثمن را تهيه ولي حسب گواهي دفترخانه حاضر نشدند فلذا الزامشان به تنظيم سند رسمي مورد تقاضا است .  اولين جلسه رسيدگي تجديد مي شود و آقاي (ك) در تاريخ 2/10/69 به وكالت از آقاي (ن) دادخواستي با اشاره به پرونده كلاسه 69/215 شعبه 39 به عنوان تقابل به دادگاههاي حقوقي 1 تقديم و اعلام مي دارد كه پلاك ثبتي شماره 520 فرعي از36 اصلي كه عبارت از يك دستگاه آپارتمان مي باشد قولنامه اي به آقاي (ح) واگذار شده كه چون موكل فقط مالك دو دانگ از ششدانگ بوده و نسبت به بقيه ملك معامله تنفيذ نشده و خواندگان نيز در موعد مقرر در دفترخانه حاضر نشده اند فلذا ابطال قولنامه به شعبه 39 محول و وضعيت ثبتي ملك ومالكيت تلفني از مراجع ذيربط استعلام مي گردد و سپس به علت انحلال شعبه 39 پرونده به شعبه 5 دادگاه حقوقي 1ارجاع مي شود .  آقاي (ب) به وكالت از آقاي (ح) طي لايحه ارسالي ضمن ايراد به نحوه طرح دعوي متقابل كه بدون پرداخت هزينه دادرسي هم قابل رسيدگي بوده دلايل وكيل خواهان تقابل را غير موثر اعلام و عنوان نموده اولا" فروشندگان نه فقط اصالت قولنامه را تكذيب نكرده بلكه تصريحا" و تلويحا" آن را تاييد نموده اند و طي اظهارنامه 165484/1/69 كه جهت موكل ارسال گرديده وقوع عقد بيع رانسبت به ششدانگ تنفيد و از موكل جهت ثبت معامله و امضاي سند رسمي انتقال به دفترخانه اسناد رسمي شماره 40 براي روز9/3/69 دعوت نموده اند ثانيا" ادعاي حاضر نبودن در تاريخ ثبت معامله هم تكذيب مي شود و هم موثر در مقام نيست خصوصا" كه وقت حضور در دفترخانه براي روز9/3/69 تجديد گرديده ثالثا" انقضاء مهلت مقرر در قولنامه موجب انقضاء تعهد نمي شود و چنين شرطي هم در قولنامه قيد نگرديده رابعا" موضوع مورد معامله در رهن نبوده و فتوكپي مصدق سند كه آقاي وكيل دعوي تقابل به آن استناد نموده مبين فك رهن در تاريخ 4/6/66 انجام ودر ستون نقل و انتقالات منعكس مي باشد و در پاسخ استعلام از ثبت به رهني بودن اشاره نشده بنابراين الزام خواندگان به انجام تعهد و رد دعوي تقابل مورد تقاضا است و دعوي و دادخواست را نسبت به پيمان ...  مسترد مي نمايد زيرا نامبرده سهمي خود را به سه نفرديگر منتقل نموده است .  مرجع رسيدگي پس از كسب نظر آقاي مشاور بدين خلاصه نظر استنباطي اعلام نموده : فارغ از درخواست استرداد دعوي عليه پيمان ...  كه به لحاظ عدم تصريح چنين اذني دروكالتنامه قابل قبول نيست ، از آنجا كه پاسخ استعلام گوياي زوال سمت مالكانه پيمان ...  نمي باشد دعوي عليه او به قرار رد منجر خواهد شد واما در خصوص خواسته تنظيم سند رسمي پلاك 520/36 بخش 11تهران وتلفن ...  نظر به اينكه قرارداد في مابين مورخه 5/11/65 ( گوياي وقوع معامله است و گواهي محضر740 تهران به شماره 10987/3/69 اقامه پذيري قهري معامله را به گونه اي كه در دعوي تقابل مطرح شده منتفي مي نمايد لذا با احراز مالكيت خواندگان بر پلاك مورد معامله و آقاي (ن) به مالكيت تلفن مستندا" به مواد 10و261 قانون مدني دعوي تنظيم سند رسمي ششدانگ پلاك 520/32 را با رعايت ديگر شرايط قرار داد5/11/65 و انتقال تلفن ...  را وارد دانسته و خواندگان راملزم به انتقال به نفع خواهان مي داند دعوي تقابل را نسبت عدم اثبات محكوم به رد مي داند .  اين نظر مورد اعتراض آقاي (ك) وكيل دعوي تقابل واقع مي شود و پرونده به منظوررسيدگي به اين شعبه ارجاع و در تاريخ 19/11/71 نتيجتا" و قطع نظر ازكيفيت استدلال دعوي مطروحه آقاي (ح) به طرفيت آقاي (ن) اصالتا" و ولايتا" بر فرزندش پريسا و خانم (ز) علني به خواسته الزام به تنظيم سند رسمي با تصريح اينكه دعوي متقابل آقاي (ن) به تشخيص و تاييد و در مورد دعوي تقابل آقاي (ن) نسبت به چهار دانگ از آنجا كه مالكيت وي فقط به ميزان دو دانگ است تاييدنمي شود .  پس از اعاده پرونده شعبه 5 دادگاه حقوقي 1 بر همين مبنا مبادرت به اصدار دادنامه 690 19689/12/71 مي نمايد كه مورد تجديدنظرخواهي آقاي (ك) وكيل دعوي تقابل واقع گرديده كه تكرار مطالب مندرج در لايحه اعتراضيه به نظر استنباطي دادگاه است و به هنگام مشاوره قرائت خواهد شد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...  عضو مميز واوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهند.

راي
اعتراض آقاي وكيل تجديدنظرخواه نسبت به دادنامه شماره 689و690 مورخ 19/12/71 صادره از شعبه پنجم دادگاه حقوقي يك تهران وارد و موجه نيست و موجب نقض دادنامه نمي باشد زيرا اولا" مالكيت مطلق آقاي (ن) و پريسا000وخانم (ز) در ششدانگ آپارتمان هر يك به ميزان دو دانگ مشاع ثابت است و طبق مندرجات فتوكپي مصدق سند مالكيت آنچه كه از جانب نامبردگان نزد بانك رهن ايران شعبه شرق به رهن گذارده شده در تاريخ 4/3/66 با فسخ رهن فك رهن شده است ومندرجات قسمت اخير صفحات دهم و يازدهم سند مالكيت مشعر بر اين است كه آقاي (ش) و بانو (ج) آپارتمان خريداري خود را نزد بانك ملت رهن گذارده اند و ارتباطي با خواندگان نامبرده ندارد ثانيا" مندرجات سند عادي مورخ 5/11/65 مشعر است بر اينكه آقاي (ن) ششدانگ يكباب آپارتمان به مساحت 136مترمربع جزء پلاك ثبتي 520/36 با آب و برق و تلفن 6 شماره اي اختصاص و يك رشته برق عمومي واقع در طبقه دوم قسمت شمالي طرف خيابان ياسمن را به مبلغ 28 ميليون ريال به آقاي (ح) واگذار كرده و مبلغ پنج ميليون ريال بيعانه دريافت داشته است و ضمن سند عادي مزبور تصريح گرديده (مدت قولنامه از تاريخ تنظيم قولنامه به مدت يك ماه است كه خريدار و فروشنده قبول نمودند در روز5/12/65 در دفترخانه حاضر پس از پرداخت بقيه وجه مورد معامله سند به نام آقاي (ح) تنظيم گردد) و گرچه محتويات پرونده دلالتي بر تنظيم سند رسمي انتقال درتاريخ مقرره (5/12/65) ندارد لكن طبق مندرجات اظهارنامه ثبت شده به شماره 165484/2/69 به امضا خانم (ز) و آقاي (ن) از طرف خود باولايت قهري دوشيزه پريسا كه به عنوان آقاي (ح) ارسال گرديده نامبردگان خطاب به مشاراليه تصريح كرده اند (آقاي مخاطب به موجب قولنامه مورخ 7/11/65 يكدستگاه آپارتمان بامشخصات مندرج در قراراداد را از اينجانبان معامله نموده و مبلغ پانصد هزار تومان به عنوان بيعانه پرداخت نموده و مقرر گرديده در تاريخ 12/5/65 در دفترخانه حاضر پس از پرداخت بقيه وجه مورد معامله سند به نام شما تنظيم گردد لكن جنابعالي در تاريخ مقرر در در دفترخانه حاضر نشده و اكنون نيز چند سالي از تاريخ قرارداد سپري گرديده نيز حاضر به انجام معامله نيستند لذا بدينوسيله به شما ابلاغ مي گردد در تاريخ 9/3/69 از ساعت 10 الي 12 ظهر در دفترخانه اسناد رسمي شماره 40 تهران بنشاني ... حاضر و با پرداخت بقيه ثمن مورد معامله نسبت به تنظيم سندرسمي اقدام نمائيد در غير اين صورت قرارداد مذكور باطل اعلام و اينجانبان ناچارا" ملك خود را به ديگري واگذار خواهيم نمود) وبنابه مراتب نظر به اينكه اظهارنامه اشعاري مشتمل بر اقرار خواندگان بروقوع معامله است و بشرح اظهارنامه آقاي (ح) را براي روز9/3/69 جهت تنظيم سند رسمي انتقال به دفتر خانه شماره 40 دعوت كرده اند ونظر به اينكه مندرجات فتوكپي مصدق گواهي شماره 10978/3/69 دفترخانه اسناد رسمي شماره 40 تهران مشعر است بر اينكه آقاي (ح) درتاريخ 9/3/69 در دفترخانه حاضر شده النهايه به علت عدم ارائه مدارك لازم از طرف آقاي (ن) و غيره (فروشندگان) تا آخر وقت اداري روز 9/3/69 سند ثبت نگرديده و نظر به اينكه موضوع انصراف آقاي (ح)از انجام معامله ثابت نيست و وقوع اقاله هم مدلل نگرديده و مندرجات اظهارنامه هم مويد اين معني مي باشد لذا دادنامه تجديدنظرخواسته در حدي كه مورد تجديدنظرخواهي قرار گرفته نتيجتا" صحيح وبلااشكال و منطبق با موازين قانوني تشخيص و بالنتيجه تاييد وابرام مي گردد

مرجع :
كتاب قانون مدني در آيينه آراء ديوان عالي كشور - عقود وتعهدات
به اهتمام يدالله بازگير- انتشارات فردوسي - چاپ اول - چاپ دريا