رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

بتاريخ :  10/4/80      كلاسه پرونده : 79/15/1306     شماره دادنامه485
مرجع رسيدگي شعبه 15 دادگاه تجديدنظراستان تهران
تجديدنظرخواه :  آقاي حسين
عكاس كاووس پ 1239 ط اول
تجديد نظرخوانده :  آقاي عليرضا
تجديدنظرخواسته :  ازدادنامه 535 - 534 -27/4/79 شعبه 105 دادگاه عمومي تهران
گردشكار :  دادگاه بابررسي اوراق ومحتويات پرونده ختم دادرسي رااعلام وبشرح زيرمبادرت بصدورراي مينمايد
راي دادگاه
درخصوص تجديد نظرآقاي حسين محصل فطانتي وكالتا ازطرف آقاي كريم شمس الاحراري ازراي شماره 535و534 مورخ 27/4/79 شعبه 105 دادگاه عمومي تهران كه بموجب آن دعوي آقاي عليرضادانشمند عليه تجديد نظرخواه باخواسته فسخ معامله عادي مورخ 19/1/79 به علت غبن ثابت تشخيص داده شده و دعوي متقابل تجديد نظرخواه عليه آقاي عليرضادانشمندباخواسته الزام خوانده به انجام مفادقراردادمردود اعلام گرديده است اولا درموردفسخ قاعدتا فسخ از ايقاعات است وايقاع يك عمل حقوقي است كه تحقق آن نيازبه انشاء توسط ذيحق دارد به عبارت ديگر انشاء فسخ قاعدتا يك عمل قضائي نيست كه بتوان آنرا ازدادگاه درخواست نمودبلكه نخست خود ذيحق وذينفع است كه بايد فسخ راانشاء كندودرصورت اختلاف موضوع در دادگاه قابل طرح خواهد بود بنابراين وظيفه دادگاه انشاء فسخ نيست بلكه احراز وقوع ياعدم وقوع فسخ درگذشته واعلام انفساخ يا عدم انفساخ قرارداده است حال اينكه طرح دعوي خواهان رامبني برصدورحكم برفسخ معامله چنين تلقي كنيم كه خوداوقبلا معامله را فسخ كرده واكنون ازدادگاه ميخواهدكه فسخ رااحرازواعلام كند در اين صورت لازمه اش اينست كه دليل ارائه كندوثابت كندقبل از دعوي شخصا معامله را فسخ كرده است كه دراين مورددليلي وجودندارد و صريحا نيزچنين ادعائي نكرده است علاوه برآن نامبرده علت فسخ را غبن فاحش كرده است كه دراين مورددليلي وجود ندارد و صريحا نيزچنين ادعائي نكرده است علاوه برآن نامبرده علت فسخ را غبن فاحش تعيين كرده قانونا خيارغبن بعدازعلم به غبن فوريت دارد و فوريت يك مقوله عرفي است يعني ذوالخياربعدازاينكه متوجه غبن شدبايد به نحوي كه عرفابتوان آن رافوري تلقي كردخطاب به طرف معامله اعلام فسخ كنددرحاليكه اگرتقديم دادخواست رااعلام فسخ تلقي بكنيم طبق مندرجات صريح دادخواست نامبرده (مدعي غبن) اقراركرده كه پس ازانجام معامله بلافاصله متوجه شدم كه درمعامله مغبون شده ام بنابراين باتوجه به اينكه تاريخ معامله 19/1/75 بوده قاعدتابايد به فوريت ادعاي فسخ ميكرددرحاليكه دادخواست فسخ معامله درتاريخ 21/5/75 ثبت شده كه بيش ازچهارماه بعدازعلم به غبن است مضافااينكه عملا نيزقسمتي ازقيمت رادراين مدت به طرف مقابل پرداخته است بنابراين صرفنظرازاينكه واقعا غبني وجودداشته ياخيرفسخ قراردادبه علت غبن منتفي است زيراخيارفسخ درصورتيكه بافوريت اعمال نشودساقط ميگرددودعوي اساسا قابليت ورودبه ماهيت نداشته وغيرقابل استماع بوده ونتيجتا ضمن نقض راي نخستين دعوي نخستين راغيرثابت ومردوداعلام مي دارندثانيادرموردالزام به انجام مفادقراردادبه نظراين دادگاه خواسته اين دعوي جزئي ومنجزنيست وقابليت استماع نداردزيراالزام به انجام مفادقراردادولواينكه منظورازآن ملزم نمودن خوانده به پرداخت ماليات هم باشد بدون اينكه معلومشودماليات چه مبلغي است ودرواقع به معني تحصيل يك حكم كلي است كه دادگاه ازصدورچنين حكمي ممنوع شده بنابراين دعوي به ترتيبي كه مطرح شده غيرقابل استماع ومردوداست دادگاه راي نخستين رادراين قسمت به اعتبارنتيجه آن تاييد ميكند.
مستشاران شعبه 15 دادگاه تجديدنظراستان تهران
يميني               يوسف زاده