رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي :  19/3/75  كلاسه پرونده 72/29/529 شماره دادنامه 313 - 75
مرجع رسيدگي :  شعبه 210 دادگاه عمومي مجتمع قضائي شميران
رياست دادگاه :  آقاي ناصرالدين ... 
خواهان :  خانم رفيعه ... با وكالت آقاي عبدالحسين ... تهران ... 
خوانده :  سازمان نوسازي و عمران تهران بزرگ راه دكتر چمران پل مديريت باغ خورد بن ساختمان مركزي
خواسته :  اعتراض و واخواهي نسبت به دادنامه شماره 536 مورخ 24/8/72 صادره از شعبه 29 حقوق يك در پرونده 67/111
گردستان :  خواهان دادخواستي بخواسته فوق تقديم دادگاههاي عمومي تهران نموده كه پس از ارجاع به اين شعبه و ثبت به كلاسه فوق وجري تشريفات قانوني و دفتري در وقت مقرر دادگاه وكيل جلسه داده و پس از ملاحظه مجموع اوراق پرونده ختم رسيدگي را اعلام و بشرح زير مبادرت به صدور راي مينمايد.
راي دادگاه
در خصوص واخواهي از دادنامه شماره 536 - 24/8/72 پرونده كلاسه 67/29/11 اين دادگاه نظر به اينكه مستند دعواي مطروحه از ناحيه وا خوانده سند رسمي بوده كه مندرجات آن لازم الاعايه ميباشد و با عنايت به اينكه موارد مندرج در دادخواست آقاي وكيل واخواه هيچ كدام نميتواند از تعهد خوانده پرونده فوق محسوب گردد فلذا بارد واخواهي دادنامه واخواسته عيناً تائيد استتوار ميگرددراي دادگاه ظرف بيست روز از تاريخ ابلاغ قابل استيناف در محاكم تجديد در استان تهران است .
رئيس شعبه 210 دادگاه عمومي تهران :  مروجي اصل

بتاريخ 1/4/76 شماره دادنامه 422 پرونده كلاسه 75/26/269
مرجع رسيدگي شعبه 26 دادگاه تجديد نظر استان تهران
تجديد نظر خواه :  خانم رفيعه ... با وكالت آقاي عبدالحسين ... به آدرس ... 
تجديد نظر خوانده :  سازمان نوسازي و عمران تهران بزرگراه دكتر چمران پل مديريت باغ فروردين ساختمان مركزي
تجديد نظر خواسته :  تجديد نظر از دادنامه شماره 313 - 75 مورخ 19/3/75 شعبه 210 دادگاه عمومي تهران
گردشكار :  تجديد نظر خواه دادخواستي بخواسته فوق بر تجديد نظر از دادنامه فوق الذكر بطرفيت تجديد نظر خوانده تقديم داشته كه پس از ارجاع باين شعبه و ثبت بكلاسه فوق در وقت فوق العاده / مقرر بتصدي امضاء كنندگان ذيل تشكيل است پرونده تحت بررسي قرار گرفت و با توجه بمندرجات آن و پس از انجام مشاوره ختم دادرسي را اعلام و بشرح ذيل مبادرت بصدور راي مينمايد : 
راي دادگاه : 
سازمان عمران و نوسازي اراضي غرب تهران در مرداد ماه 67 با تقديم دادخواستي عليه خانم رفيعه ... چنين عنوان داشته و نامبرده طبق سند رسمي شماره 37859 - 23/11/58 تنظيمي در دفتي 338 تهران يك قطعه زمين بشماره 1653 از آن سازمان خريداري كرده و طبق بند يك سند فوق تعهد كرده است كه در زمين مزبور احداث بنا نموده و آنرا ظرف چهار سال از تاريخ تنظيم سند تكميل نمايد اكنون پس از گذشت مهلت تعيين شده نسبت به تكميل ساختمان اقدام ننموده است چون طبق بند 4 سند به لحاظ نيمه كار بودن ساختمان حق فسخ براي سازمان ايجاد گرديده است لذا به استفاده از حق مزبور مستنداً به صورت جلسه تامين دليل از شعبه 73 دادگاه حقوقي 2 تهران تقاضاي صدور حكم بر انحلال معامله موضوع قرارداد و ابطال سند رسمي تنظيمي و خلع يد خوانده را نموده است شعبه 29 دادگاه حقوقي يك تهران بموجب دادنامه غيابي شماره 536 - 24/8/72 اقدام به صدور راي بر فسخ قرارداد و ابطال سند انتقال فوق و خلع يد خوانده نموده است خوانده از راي مذكور واخواهي نموده در داخواست واخواهي شرط مندرج در بندهاي 1 و 4 قرارداد را غير عادلانه و بر خلاف نص صريح مقررات قانوني مدني و فاقد اثر دانسته و آن را متضاد با مواد 227 و 229 و 237 و 238 و 239 و 959 قانون مذكور اعلام داشته است و ضمن بر شمردن علت تاخير در تكميل بنا عدم اجراي تعهد را به فرص صحت ادعا از مصاديق تخلف شرط عنوان و آنرا مشمول مقررات مواد 234 تا 245 قانون مدني دانسته است و نظريه كارشناس دادگاه از زمان اجراي قرار تامين دليل را باينكه چهل درصد از كارها انجام شده ناصحيح شمرده است در فرازي ديگر از دادخواست بندهاي 1 و 4 قرارداد را مغاير ماده 959 قانون مرقوم و سالب اجرا قسمتي از حقوق مالكيت خود را اعلام نموده و اضافه داشته بر فرض تخلف شرط از طف خريدار به موجب ماده 237 سازمان خواهان صرفاً اجبار وي را به انجام تعهد مي توانسته است درخواست نمايد نه فسخ قرارداد را سرانجام فسخ راي غيابي را خواستار گرديده است ليكن دادگاه بدوي (شعبه 201 دادگاه عمومي تهران) بدون هرگونه استدلالي بموجب دادنامه شماره 313 - 19/3/75 دادنامه غيابي سابق الذكر را مورد تائيد قرارداده كه از آراء مذكور تجديد نظر خواهي بعمل آمده كه وكيل خانم رفيعه ... ضمن لايحه تجديد نظر خواهي كه مفاداً همان مندرجات دادخواست واخواهي است درخواست ارجاع امر به كارشناس و سپس صدور حكم بر نقص دادنامه بدوي را خواستار شده است دادگاه در راستاي رسيدگي به موضوع و چگونگي وضعيت ساختمان قرار معاينه محل با جلب نظر كارشناس صادر نموده است كه نظريه كارشناس حكايت بر آن دارد كل ساختمان در حال حاضر از لحاظ عمليات بنائي تكميل بوده و كارهاي مانده نسبت به عمليات ساختمان جزئي بوده و آنها را منحصر به نصب موتورخانه و رادياتور و لوازم بهداشتي و كابينت آشپزخانه و كليد و پريزها و تكميل نقاشي ساختمان اعلام داشته است نسبت به نظريه كارشناس اعتراضي بعمل نيامده است دادگاه هر چند خواهان دعوي حدود نه سال پس از تنظيم قرار داد يعني 5 سال بعد از انقضاء چهار سال مندرج در قرارداد اقدام به تقديم دادخواست نموده و فاصله زماني ياد شده ظاهراً مويد انصراف عملي از شرط مذكور بشمار مي رود معهذا با فرض پذيرش اين حق براي خواهان و قطع نظر از نظريه كارشناس منتخب دادگاه كه مويد تكميل ساختمان در تاريخ مراجعه كارشناس بوده اصولاً چون شرط مقيد در بند 1 و 4 قرارداد و حق فسخ مذكور در قرارداد نافي حقوق قانوني و شرعي خريدار ملك (تجديد نظرخواه) نبوده از آنجا كه قانونگزار در ماده 237 قانون مدني در صورت امكان اجبار متعهد به انجام تعهد ، اين حق را براي متعهدله  قائل شده است كه بتواند اجبار متعهد را به انجام تعهد خواستار شود و اصولاً قبل از درخواست اين تكليف قانوني شرط فسخ قرارداد ناشي از بند 4 سند معامله مورد بحث قابليت اعمال و اجرا نداشته و فاقد موضوعيت قانوني بوده است بنا به مراتب طرح دعوي فسخ كه خواهان اصلي در دادخواست با عنوان ابطال مطرح نموده و به تبغ آن دعوي خلع يد فاقد موقعيت قانوني و شرعي تشخيص با نقص دادنامه هاي شماره 313 مورخ 19/3/75 و 536 - 24/8/72 صادره از دادگاههاي فوق الذكر حكم به بطلان دعوي اقامه شده صادر و اعلام مي گردد اين راي قطعي است .
رئيس شعبه 26 دادگاه تجديد نظر استان تهران
مستشاران دادگاه
ناصح 		فيروز فيه نصيري 		اسلامي