رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

تاريخ :  27/6/76      پرونده كلاسه :  74/247     شماره دادنامه :   130
مرجع رسيدگي :  شعبه 133 دادگاه عمومي تهران
خواهان : محسن و عباس ... با وكالت آقاي محمودرضا بيهقي به نشاني ... 
خوانده : مينا ... با وكالت كرامت اله نوري به نشاني ... 
خواسته :  خيانت در امانت و سرقت
گردشكار :  خواهان دادخواستي به خواسته فوق به طرفيت خوانده بالا تقديم داشته كه پس از ارجاع به اين شعبه و ثبت به كلاسه فوق وجري تشريفات قانوني در وقت فوق العاده دادگاه به تصدي امضاء كننده زير تشكيل است و با توجه به محتويات پرونده ختم رسيدگي را اعلام و به شرح زير صدور راي مي نمايد.
راي دادگاه
آقاي محمودرضا بيهقي وكيل دادگستري به وكالت از سوي آقايان محسن و عباس ... با طرح شكايت كيفري مورخه 21/12/72 خودعليه بانو مينا ... فرزند علامحسن 41 ساله اهل و ساكن ... مدعي شده كه موكلين او درسال 68 با سرمايه اي معادل پنجاه ميليون ريال وارد شركت حمل و نقل بين المللي ... شده اند به گونه ايكه هر كدام، 25% از سهام شركت را شريك مي باشند عمده فعاليت شركت نيز انجام خدمات مربوط به حمل و نقل كالا به خارج از كشور و بالعكس بوده كه به عنوان عامل و نماينده انحصاري با يك شركت خارجي موسوم به والتر نيز طرف قرارداد بوده و در قبال سرويس دهي به  شركت خارجي ياد شده از قبيل ترخيص كالا از گمرك - حمل كالا در داخل كشور و در اختيار گذاشتن كاميون و تريلي و غيره وجوهي را به عنوان كارمزد يا كميسيون و حق العمل از سوي شركت بازرگاني خارجي به صورت ارز مارك به حساب شركت واريز مي نموده اضافه نموده قبل از ورود موكلين به شركت آقاي مرتضي ... و خانم مينا ... از سهامداران اصلي و عمده شركت بوده اند و درآمدهاي ارزي حاصله از كارمزد و يا كميسيون فوق الذكر به حساب آقاي مرتضي ... و يا خانم مينا ... به صورت ارز خارجي واريز مي شده و يا اينكه به طريق حواله بانكي به ايران منتقل و به حساب شركت واريز مي شد. پس از ورود موكلين به شركت اين رويه چندي ادامه داشته و چون درفاصله سالهاي 69 تا 72 آقاي مرتضي ... مدير عامل وقت شركت به علت بيماري صعب العلاج تومور مغزي خانه نشين گرديد اداره امور شركت به ويژه دريافت كمسيونهاي پرداختي از سوي شركتهاي خارجي (شركت خارجي ...) به صورت حواله و حساب شخص بانوي مشتكي عنها در كشور اطريش واريز و در اختيار نامبرده قرار گرفته و از آن به سود شخص خود بهره مند شده است و به گفته آقاي وكيل اين در حالي بوده كه با فوت مرحوم ... كه در سال 1371 اتفاق افتاده شركت حمل و نقل ... كما كان به فعاليت خود به روال گذشته ادامه دارد. اما وجوه حاصله از كارمزد ناشي از حمل و نقل يا ترخيص كالاي مربوط به شركت خارجي ياد شده و ساير خدمات جنبي آن منحصرا توسط بانوي مشتكي عنها برداشت گرديده ايضا مدعي شده كه متهم بلحاظ ارتباط نزديكي كه با مرحوم مرتضي ... داشته و در داخل از شركت فعاليت مستمر بر خوردار بوده است پس از كارمزد و كمسيون واصله از سوي شركت خارجي ... را محو و يا از دسترس آنان خارج نموده و براي اثبات ادعاي موكلين نهايتا به جلب نظركارشناسي در مورد حسابرسي و شهادت كارمندان سابق شركت استناد نموده است . شكايت آقاي وكيل با توجه به زمان اعلام آن كه 21/12/72 مي باشد از سوي دادسراي وقت پيگيري شده بانوي مشتكي عنها ضمن تائيد اينكه در شركت ... به ميزان ده درصد سهيم بوده اعلام نموده كه پس از فوت مرحوم ... كه در شهريور ماه سال 71 صورت گرفته شاكي فعلي با استفاده از وكالتنامه فاقد اعتباري كه از متوفي داشته ونيز با استفاده از كارت بازرگاني مدير عامل فوت شده كه آن نيز بي اعتبار بوده همچنان به اعزام كاميون به خارج از كشور و حمل كالا به گمركات ايران مشغول بوده به دليل عدم ارائه مدارك قابل قبول سهامداران و به حسابداري شركت عملا مانع نوشته شدن دفاتر قانوني و پلمپ شد و نتيجه تنظيم ترازنامه هاي مالياتي آن مي گرديد كه سوابق آن در، حوزه مالياتي 0533 اداره كل ماليات به شركتها منعكس است اضافه نموده كه مرحوم مرتضي ... شوهر خاله او بوده و ارتباط او با مدير عامل متوفي به همين لحاظ بوده و اعلام كرده كه او مداركي از شركت خارج نكرده وشاكي هم دليلي در اين خصوص ارائه نداده است و در مورد صورت حسابها ياد آور شده كه اينگونه مدارك تماما در اختيار مدير عامل قرار داشته و وظيفه او صرفا انجام دستورات مدير عامل بوده و پس از فوت مدير عامل و گذشت 18 ماه از آن بلحاظ عدم پرداخت حقوق او از سوي شاكيان بنا چار از شركت خارج شده و در شركت ديگري موسوم به شركت دورقي مشغول كار است و عليرغم ادعاي شاكيان (به گفته بانو مينا) هيچگونه ارتباطي با شركت ... ندارد و خاطر نشان ساخته كه شكايت فعلي شاكيان عليه او صرفا براي خدشه دار نمودن او در نزد شركت دورقي كه در نزد آن كار مي كند و پرداخت نكردن حقوق معوقه او مي باشد كه در اداره كار و امور اجتماعي (شعبه پنجم شميران) تحت بررسي است مي باشد دادسراي وقت از گواهان تعرفه شده از سوي آقاي وكيل شاكيان كه عمده كارمندان سابق شركت بوده اند و از نحوه فعاليت كاري بانوي مشتكي عنها درشركت به گفته خود با خبر بوده اند تحقيق به عمل آورده و استماع شهادت نموده و بين آنان با متهمه حضوري نموده و سرانجام در مورخه 25/5/73 شعبه سوم دادياري وقت دادسراي عمومي تهران بلحاظ فقد دليل كافي بر وقوع بزه و فوت مدير عامل قرار منع پيگيرد بانوني متهمه را صادر نموده كه قرار مزبور مورد اعتراض وكيل شاكيان قرار گرفته و شعبه 196 دادگاه كيفري 2 تهران به موجب دادنامه شماره 3535 - 28/8/73 عينا آن را تائيد نموده اين بار دادنامه ياد شده بر حسب تجديد نظرخواهي آقاي وكيل شاكيان در دادگاه كيفري يك تهران مطرح رسيدگي واقع شده و شعبه 146 دادگاه مذكور به شرح تصميم مورخه 26/10/73 دستور رفع نقص پرونده و تحقيق از شهود تعرفه شده از وكيل شاكيان را صادر و براي انجام آن به شعبه دادياري ياد شده عودتكه پس از انجام امر نيابت پرونده ثانيا درمورخه 27/1/74 در شعبه 146 دادگاه كيفري يك مطرح و دادگاه مزبور از احد از گواهان به نام محمود ... كه در گذشته به گفته خود امور گمركي شركت ... به عهده او بوده استماع شهادت شده و بالاخره دادگاه اخير الذكر به شرح دادنامه شماره 109 - 18/2/74 قرار منع تعقيب بانو مينا ... صادره از شعبه سوم دادياري را فسخ و قرار جلب او را به دادرسي صادر نموده كه با انحلال داسرا و به شكل محاكم عمومي و انقلاب پرونده به اين دادگاه ارجاع شده و دادگاه به شرح تصميم مورخه 20/10/74 به منظور حسابرسي امور شركت و برداشتهاي ادعائي شاكيان توسط بانو مينا ... از ميزان واريز ارزهاي خارجي به حساب شركت يا حساب شخصي مشاراليها قرار ارجاع امر به كارشناسي صادر نموده و كارشناس منتخب دادگاه پس از مطالعه پرونده و اخذ گواهي از دادگاه جهت مراجعه به بانكها و بررسي دفاتر شركت و حسابرسي آن و مراجعه به ساير ادارات ذيربط نظريه كارشناس خود را در يك مجلد به دادگاه تسليم نموده كه به طرفين ابلاغ شده و مضمون از تعرض و ايراد موثر آنان واقع شده آقاي كارشناس در گزارش 42 صفحه اي خود نظريه نهائي خود را اعلام نموده كه فرازهائي از آن عينا نقل مي شود
 1- نظر به اينكه درآمدهاي ريالي شركت ايران جاده در سالهاي قبل از ورود آقايان عباس و محسن ... (سالهاي 1366 - 1367 و سالهاي بعد از آن 1369 لغايت 1371 در هيچيك از سالهاي مذكور تكاپوي پرداخت هزينه هاي جاري شركت را ننموده است بطوريكه در سالهاي 68و69 به ترتيب مبلغ 2011793 به حساب مينا ... و مبلغ 22606139 ريال به حساب آقاي مرتضي ... بابت قسمتي از زيان سالهاي 1987و1988 ميلادي و سه ماهه سال 67 و مبلغ 34151066 ريال نيز به شرح بابت زيان سنواتي سالهاي مورد اشاره به ثبت رسيده است
 2- ليستهاي تنظيم شده توسط خانم مينا ... رد خصوص مشخصات كاميونها و مبالغ ارزي درج شده در مقابل آنها ... همچنين اطلاعات درج شده در دفتر آمار كاميونها نشانگر ارتباط مستقيم شركت ... انجام خدمات جنبي مربوط به كاميونهاي اعزامي از سوي شركت اطريش توسط شركت ... مي باشد.
 3- با اطلاعات بدست آمده از تعدادي شركتهاي حمل و نقل بين المللي چون در آمدهاي ريالي شركتهاي حمل و نقل كه فعاليت بين المللي دارند جوابگوي مخارج آنها نبوده و اينگونه شركتها كه نمايندگي شركتهاي خارجي را دارند طي قرار دادي كه منعقد مي كنند مبالغي به صورت ارز خارجي مانند مارك در قبال انجام خدمات جانبي بابت هر دستگاه كاميون اعزامي دريافت مي دارند
 4- در مورد اينكه در آمدهاي ارزي توسط چه كساني (يا كسي) دريافت و يا به حساب كدام و با استناد و مداركي نشان دهنده ميزان و چگونگي پرداخت و يا واريز كمسيونهاي ارز مي باشد به دست نيامد لذا ضمن اينكه در حال حاضر اظهار نظر قطعي در اين خصوص امكان پذير نيست چون وجوه واريز شده به حساب ارزي آقاي عباس ... طبق مندرجات تصوير مدارك ارسالي از بانك، صادرات شعبه صبا بنا بر دستور شركت ... حواله گرديده و هيچكدام از مدارك ارائه شده نشان دهنده اين موضوع كه بر اساس دستور يا حواله كرد آقاي ... وجهي از اطريش يا موسسه اعتباري ديني -اطريش حواله شده باشد مشاهده نگرديد لكن طبق مندرجات تصوير مدارك ارسالي از بانك صادرات شعبه صبا برخي از وجوه واريز شده به حسابهاي جاري و پس انداز ارزي خانم مينا ... بنا به دستور آقاي مرتضي ... و تعدادي از آنها به دستور شركت ... و يك فقره از آنها به مبلغ 1500 مارك به موجب تلكس مورخ 8/3/93 ... طبق حواله كرد خانم مينا ...  ... از طريق موسسه اعتباري وين - اطريش ... به حساب مشاراليها حواله شده است لذا در صورت عدم ارائه توضيحات قابل قبول ميزان چنين فرض كرد كه آقاي ... قطعا و خانم مينا ... احتمالا در موسسه اعتباري وين - اطريش داراي حساب ارزي بوده و يا نزد موسسه اعتباري ياد شده داراي مطالباتي بوده اند كه در صورت اثبات اين فرضيه واريز وجوه ارزي وجوه ارزي مربوط به كمسيونهاي متعلق به شركت ... در قبال خدمات انجام شده به حسابهاي شخص يا اشخاصي مذكور نيز قابل تصور است
 5 - بنا به مراتب مذكور با در نظر گرفتن تعداد كاميونهاي مذكور در 3 جلد دفاتر آمار ورودي كاميونها با نضمام 113 دستگاه كاميون هاي مندرج در ليست تنظيمي توسط خانم مينا ... حداقل مطالبات آقايان عباس و محسن ... حسب مورد مبلغ 5/143193 مارك و يا 5/153358 مارك بالغ مي گردد كه پس از مشخص شدن چگونگي پرداخت كمسيونهاي ارزي و اينكه شركت ... وجوه مربوطه را به حساب كدام شخص يا اشخاص واريز نموده شخص يا اشخاص دريافت كننده وجوه ارزي مورد بحث به شاكيان معادل مبالغ مورد اشاره بدهكار خواهند شد) توضيح اينكه مبلغ 5/153358 مارك با درنظر گرفتن 113 دستگاه كاميون مندرج در ليست تهيه شده توسط بانوني مشتكي عنها مي باشد. و آقاي كرامت اله نوري وكيل دادگستري به وكالت از سوي بانوي مشتكي عنه چه متن حضور در، دادگاه و در لوايحي كه به دادگاه تسليم نموده مطالبي در مورد واهي بودن ادعاي شاكيان و بي گناه بودن موكله و اينكه اصولا موكله در شركت ... فقط سهامدار بوده وفاقد حق امضاء بوده و آنچه كه از سوي موكله اش انجام گرفته چون خود يك شخص حقيقي بود و قادر به انجام آن براي خود بوده لذا عمل انجام شده ناظر بر شخص اوبوده نه شركت به همين لحاظ افتتاح حساب ارزي كه آنهم بنا بر اصرار شخص شاكي در بانك صادرات شعبه صب صورت گرفته به تنهائي نمي تواند عملي خلاف شرع يا قانون تلقي شود اضافه نموده كه چون شاكي خود داراي حق امضاء از آن بي اطلاع باشند و ادعاي شاكيان به بي اطلاعي آنان از وجود قرار داد شركت ... با منطبق با واقعيت نمي باشد و براي اثبات اين امر به يك قسمت از گزارش آقاي كارشناس استناد نموده كه شخص آقاي عباس ... شخصا با شركت خارجي ... مطالباتي داشته و دستور واريز وجوه مورد ادعاي خود را به شركت خارجي داده است اضافه نموده بر فرض كه بين شركت ... و شركت ... قرارداد وجود داشته باشد آن قرارداد الزاما مي بايست نزد دارندگان حق امضاء از جمله عباس ... بايد باشد نه موكله كه در شركت فاقد سمت و حق امضاء بوده است مويدا اينكه بنا به گفته آقاي وكيل شركتهاي خارجي اصولا با شخص يا اشخاصي قرارداد منعقد مي كند كه داراي حق امضاء باشند و به استناد گزارش آقاي كارشناس واصل برائت وفقد دليل بر توجه اتهام صدور حكم برائت موكله را خواستار شده است كه دادگاه درجلسه رسيدگي مورخه 20/5/76 با استماع توضيحات آقاي كارشناس كه اعلام نموده (با توجه به محتويات پرونده و بررسي انجام شده همانطور كه در صفحه 39 الي 42 گزارش درج گرديده به نظر اين كارشناس وجود درآمدهاي ارزي به عنوان كميسيون و حق العمل محرز بوده اما درخصوص اينكه چه شخص يا اشخاصي از وجوه مذكور برداشت كرده اند بلحاظ اينكه هيچگونه سوابقي از قرارداد منعقده با شركت خارجي طرف قرارداد يا اسناد و مدارك ديگري كه نشان دهنده ميزان و چگونگي پرداخت يا واريز كمسيون ارزي باشد به كارشناس ارائه نشده لذا اظهار نظر قطعي در اين خصوص امكان پذير نيست لكن همانگونه كه در قسمت بند ب از بخش 4 گزارش مستفاد مي شود و با توضيحات مفصل ارائه شده در قبل به نظر مي رسد كه وجوه ارزي به حساب آقاي ... مدير عامل شركت واريز شده همچنين با توجه به توضيحات مندرج در اين بند در صورتيكه خانم مينا ... در پاسخ به سوالات مطروحه در همين بند توضيح قانع كننده نداشته باشد مي توان چنين فرض كرد كه بخشي از حسابهاي ارزي به حساب ايشان هم واريز شده باشد ... عليهذا با توجه به اظهار نظر صريح آقاي كارشناس در گزارش تقديمي خود به دادگاه و توضيحات مشاراليه در جلسه دادرسي به شرح پيش گفته به اينكه وجوه ناشي از كارمزد و كمسيون ارزي كه شركت ... در طول سنوات گذشته از شركت خارجي ... مقيم اطريش طلبكار بوده الزاما به حساب ارزي مرحوم مرتضي ... واريز شده و واريز شدن آن به حساب بانو مينا ... متهمه آنگونه كه آقاي كارشناس بيان نموده منوط به تحقق و اثبات فرضيه هائي مي باشد كه تا كنون به اثبات نرسيده و يا اينكه آقاي وكيل شاكيان دليل اثباتي آن را به دادگاه ارائه نداده اند فلذا با عنايت به اصل برائت حكم به تبرئه مشتكي عنها صادر و اعلام مي گردد راي درفرجه 20 روزه پس از ابلاغ در دادگاه استان تهران قابل تجديد نظر است .
رئيس شعبه 133 دادگاه عمومي تهران -   مهدي زاده


بسمه تعالي
تاريخ : 29/1/77       پرونده كلاسه :  76/1654     شماره دادنامه :   94
مرجع رسيدگي :  شعبه هفتم دادگاه تجديد نظر استان تهران
هيات قضات رسيدگي كننده :  علم خاني     رفيع زاده
تجديد نظرخواه :  آقايان محسن و عباس ... با وكالت آقاي محمود رضا بيهقي  به نشاني ... 
تجديد نظرخوانده :  خانم مينا ... با وكالت آقاي كرامت اله نوري به نشاني ... 
تجديد نظرخواسته :  از دادنامه شماره 1350 مورخ 27/6/76 صادره از شعبه 133 دادگاه عمومي تهران
گردشكار :  تجديد نظرخواه دادخواستي به خواسته فوق تقديم داشته كه به اين شعبه ارجاع و پس از ثبت به كلاسه فوق و انجام تشريفات قانوني مورد رسيدگي واقع و سرانجام در وقت فوق العاده دادگاه تشكيل و با بررسي اوراق و محتويات پرونده ختم دادرسي را اعلام و به شرح زير مبادرت به صدور راي مي نمايد.
راي دادگاه
تجديد نظرخواهي آقاي محمودرضا بيهقي (وكيل دادگستري) به وكالت از شكات پرونده آقايان عباس و محسن ... از دادنامه تجديد نظر خواسته به شماره 1350 مورخ 27/6/76 صادره از شعبه 133 دادگاه عمومي تهران با هيچيك از جهات و شقوق مندرج در مواد 22 و 25 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي و انقلاب انطباق ندارد و دادنامه ياد شده با توجه به نظريه كارشناس منتخب در پرونده وساير اوراق پرونده صحيحا و مطابق موازين قانوني اصدار يافته است بنا براين دادگاه با رد تجديدنظرخواهي نامبرده دادنامه مرقوم را عينا تاييد و استوار مي نمايد. بديهي است چنانچه تجديد نظرخواهان خود را ذيحق درمطالبه وجوهي از تجديد نظرخوانده مي دانند به اقامه دعوي حقوقي و طرح دادخواست هدايت قانوني مي شوند. اين راي قطعي است .
مستشاران شعبه هفتم دادگاه تجديد نظراستان تهران :  رفيع زاده و علم خاني