رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 23 - 6/9/1369

راي اصراري هيئت عمومي ديوانعالي كشور(شعب حقوقي )
ايرادواعتراض وكيل بانك ملت نسبت به دادنامه تجديدنظرخواسته درموردعدم محكوميت خوانده رديف يك دادخواست (آقاي علي بديعي جو آبادي )بپرداخت خسارت دادرسي (هزينه دادرسي وحق الوكاله )وارداست زيراخوانده حتي تاانقضاءمدتي ازسررسيدسفته هاي مستنددعوي دين خودرا نپرداخته وخواهان براي وصول وجوه سفته هاناچاربطرح دعوي گرديده وطبق مقررات قانون آئين دادرسي مدني درجهت احقاق حق خودخساراتي رامتحمل شده است بنابراين خواهان درمطالبه خسارات مذكوربرطبق مصوبه مورخ 5/10/68 مجمع تشخيص مصلحت نظام درموردوصول مطالبات بانكهابحق مي باشدلذا دادنامه تجديدنظرخواسته شماره 204-18/8/66دراين خصوص طبق ماده 12 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودومصوب 1364نقض ورسيدگي مجددبا رعايت ماده 576قانون آئين دادرسي مدني به شعبه ديگردادگاه حقوقي يك شهرستان اهوازارجاع مي گردد.

* سابقه *
پرونده اصراري كلاسه :24/15/2565          رديف :69/18هيئت عمومي
تجديدنظرخواه بانك ملت باوكالت آقاي ارژنگ شيرواني به نشاني اهوازخيابان كاوه مقابل هتل شريف  تجديدنظرخوانده آقاي علي بديعي جو آبادي وحاج علي اكبركلاني به نشاني اهوازخيابان سيمتري مقابل سينماشهر فرنگ بنگاه معاملاتي كلاني 
فرجامخواسته دادنامه شماره 204-18/8/66صادره ازشعبه دوم دادگاه حقوقي يك  اهوازتاريخ ابلاغ دادنامه بفرجامخواه 15/9/66تاريخ وصول دادخواست فرجامي 23/9/1366مرجع رسيدگي شعبه 24ديوان عالي كشور.
هيئت شعبه آقايان دكترسيدمحمدحسين هاشمي مستشارومحمدنصوري عضو معاون .
خلاصه جريان پرونده :
درتاريخ 19/4/1364آقاي ارژنگ شيرواني به وكالت ازبانك ملت دادخواستي بخواسته مطالبه مبلغ يك ميليون وپانصدهزارريال وجه سه فقره سفته وصدورقرارتامين خواسته وخسارات عليه آقاي علي بديعي جوآبادي واكبر كلاني به دادگاه عمومي حقوقي اهوازتقديم مي داردوتوضيح ميدهدكه خوانده رديف  يك تعدادسه فقره سفته له شماره وسررسيدهاي 114176و114175و14177 15/9/59هركدام بمبلغ پانصدهزارريال حمعابالغ بريك ميليون وپانصد هزارريال بحواله كردخوانده دوم صادرنموده وخوانده اخيرالذكرآنهارابه بانك موكل واگذارووجه آن رادريافت داشته است لكن باوجودانقضاي مهلت قانوني وگذشتن مدتي ازسررسيدآنهاومراجعات مكرروواخواست ازطرف بانك تاكنون خواندگان حاضربه پرداخت بدهي خودبه بانك نشده اندتقاضاي رسيدگي وصدورحكم به محكوميت آنان بااحتساب كليه خسارات وارده دارداحد ازخواندگان (اكبركلاني )طي لايحه وارده به شماره 625-27/7/64چنين اظهار ميكندكه آقاي علي بديعي جوآبادي بابت وجه اين سفته هاديناري بدهكاراين جانب يابانك نيست بلكه ايشان درمقام حمايت دوستانه بااستفاده از حساب اعتباري كه دربانك داشتندبراي اينجانب سفته امضاءنمودندواين جانب نيزبااستفاده ازاعتبارايشان مبلغ سفته هارابصورت وام ازبانك دريافت كرده ام تابدانوسيله كاسبي نموده وازمحل درآمدآن دين خودرابموقع بپردازم وهم هزينه زندگي راتامين كنم امابه لحاظ وقوع جنگ تحميلي وگراني بنزين اتومبيلهارابه نصف  قيمت فروختم واجازه بفرمائيدبدهي خودرابه اقساطي كه توانائي پرداخت آنراداشته باشم بپردازم سرانجام دادگاه طي دادنامه شماره 64/632-27/9/64به اين استدلال كه تاريخ سررسيدسفته هاي مذكورسال 59بوده ودرسال 1363اقدام به واخواست آنهاشده كه خارج ازمهلت مقررقانوني است به استنادماده 298قانون تجارت راي به رددعوي خواهان عليه ظهرنويس يعني اكبركلاني صادروخوانده ديگررا(علي بديعي جوآبادي ) رابه پرداخت مبلغ يك ميليون وپانصدهزارريال محكوم مينمايدومطالبه خسارت وهزينه دادرسي وحق الوكاله نيزبه لحاظ غيرشرعي بودن مردوداعلام مي داردوكيل بانك درمقام تجديدنظرخواهي برميايدپرونده به شعبه 24 ديوان عالي كشورارجاع مي گردداين شعبه دادنامه تجديدنظرخواسته را(آن قسمت كه ازآن تجديدنظرخواهي شده بموجب راي شماره 158/24-5/3/66بشرح بين الهلالين نقض مينمايد)اشكالي كه برراي فرجامخواسته واردبنظرمي رسد اين است كه اولادادگاه درمورددعوي عليه ظهرنويس (اكبركلاني )بدون توجه به قانون راجع به واخواست وطرح دعوي نسبت به سفته وبرات وچكهائي كه امكان وصول وجه ويااقامه دعوي نسبت به آنهادرمناطق جنگي وجودنداردمصوب چهارم اسفندماه 1360وبدون استعلام ازوزارت كشوردرباره مناطق جنگ زده مبادرت بصدورراي نموده رسيدگي دراين قسمت ناقص بنظرمي رسدثانيارددعوي مربوط به خسارت (هزينه دادرسي )وحق الوكاله صحيح بنظرنمي رسدلذاقسمت اول راي فرجامخواسته راجع به رددعوي عليه ظهرنويس وهمچنين آن قسمت ازراي كه مربوط به ردمطالبه خسارت (هزينه دادرسي )وحق الوكاله است نقض مي گردد وتجديدرسيدگي دراين قسمت به شعبه ديگردادگاه حقوقي يك شهرستان اهواز ارجاع ميگردد.پرونده پس ازنقض به شعبه دوم دادگاه حقوقي يك اهوازارجاع مي گرددشعبه اخيرچگونگي راازاستانداري اهوازاستعلام مي نمايدپاسخ استانداري اين است كه ازابتداي جنگ تحميلي تاكنون مصوبه اي دال براينكه اهوازجزومناطق جنگي باشدابلاغ نشده است سرانجام دادگاه دادنامه شماره 204-18/8/66مبني بررددعوي خواهان عليه اكبركلاني ظهرنويس وغيرشرعي بودن خسارت هزينه دادرسي وحق الوكاله راصادرمي نمايددادنامه مذكوردر تاريخ 15/9/66به وكيل خواهان ابلاغ مي شودمشاراليه درتاريخ 23/9/66 تجديدنظرخواهي مينمايدعمده اعتراض وكيل تجديدنظرخواه اين است كه اولا شهرستان اهوازعقلامنطقه جنگي بوده ثانياخسارت دادرسي ازطرف ديوان عالي كشورقانوني تشخيص داده شده است ودادگاه حق اصرارنداشته است پرونده به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع مي گردد.
هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديدپس ازقرائت گزارش آقاي محمد نصوري عضومميزواوراق پرونده دادنامه شماره 204-18/8/66تجديدنظر خواسته مشاوره نموده چنين راي ميدهند.
ايرادواعتراض وكيل تجديدنظرخواه نسبت به دادنامه تجديدنظر خواسته درمورددعوي بانك عليه ظهرنويس (آقاي اكبركلاني )كه بااستعلام موضوع ازاستانداري اهوازواعلام پاسخ دراين خصوص طي شماره 42282 29/4/1366وباعنايت به مقررات بند4ماده واحده قانون راجع به درخواست طرح دعوي نسبت به سفته وبرات وچكها...مصوب اسفندماه 1360مجلس شوراي اسلامي صادرگرديده واردبنظرنمي رسدودادنامه تجديدنظرخواسته دراين قسمت نتيجتاابرام مي وشد.
ليكن دادنامه مزبوردرموردرددعوي تجديدنظرخواه نسبت به هزينه دادرسي وحق الوكاله نظربه اينكه حكم دادگاه مستندبه همان علل واسبابي است كه حكم منقوض مبتني برآن بوده اصراري تشخيص وپرونده جهت طرح اين قسمت درجلسه عمومي شعب حقوقي ديوان عالي كشورمستندابماده 576 قانون آئين دادرسي مدني بدفترهيئت عمومي ارسال مي گردد.
به تاريخ روزسه شنبه :6/9/1369جلسه هيئت عمومي ديوان عالي كشوربه رياست حضرت آيت الله مرتضي مقتدائي رئيس ديوان عالي كشوروباحضور جناب آقاي مهدي اديب رضوي نماينده دادستان محترم كل كشوروجنابان آقايان روساومستشاران واعضاءمعاون شعب حقوقي ديوان عالي كشورتشكيل گرديد.پس ازطرح موضوع وقرائت گزارش وبررسي اوراق پرونده واستماع عقيده جناب آقاي مهدي اديب رضوي نماينده دادستان كل كشورمبني بر"باتوجه به قانون نحوه وصول مطالبات بانكهامصوب 5/10/68مجمع تشخيص مصلحت نظام دراين پرونده صدورحكم به پرداخت هزينه دادرسي بلامانع است ومعتقدبه نقض راي دادگاههامي باشم ."مشاوره نموده واكثريت بدين شرح راي داده اند.

مرجع :
مجموعه آراءاصراري هيئت عمومي ديوانعالي كشور( 1369 )
ضميمه روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران صفحه 64 تا 67

2