رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 5892-10/11/38

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
" علاوه براينكه جهت معامله درموضوع موردبحث قيدنشده است اصولا چون شركت نسبت به موضوعي تشكيل شده كه نزد شركاء ماليت داشته و انعقاد چنين شركتي خارج ازحدودقانون نبوده وموردمشمول مواداستناديه دادگاه نمي باشد لذااستدلال دادگاه صحيح نيست و...."

* سابقه *
مورد و جهت معامله - ماليت مورد و مشروعيت جهت

بدواوكيل فرجامخواهان دادخواستي بطرفيت فرجامخوانده بخواسته 72 هزارريال بابت منافع هيجده سهم از80سهم سهام شركت نوشابه سازي اتحاديه ملايربه دادگاه شهرستان ملايرتقديم وچنين توضيح داده است كه موكلين داراي 8 سهم از80 سهم شركت نوشابه سازي اتحاديه ملايربوده وخوانده تاكنون منافع سهام مزبورراازسال 24نپرداخته لذارسيدگي وصدورحكم برمحكوميت وي به پرداخت خواسته موردتقاضااست .شركت نامه ،تصويبنامه هيئت مديره برگهاي انتقالي ،دفاترخريدوفروش سال 24و25شركت ،تصديق كارشناس محلي ودفاترشعبه رسومات دارائي ملايرمورداستنادواستفاده است .
دادگاه پس ازرسيدگي وملاحظه دفاترمربوطه وارجاع امربه كارشناس و جلب نظروي خوانده رابه پرداخت 240/18ريال دروجه خواهانهامحكوم نموده است .
خوانده درخواست رسيدگي پژوهشي نموده وشعبه دوم دادگاه استان پنجم كه مرجع رسيدگي پژوهشي بوده چنين راي داده است :
دادگاه بدوي با وجود تصريح به اينكه خواسته بابت منافع شركت سهامي اتحاديه عرق ملاير مي باشد حكم محكوميت خوانده را داده در صورتي كه طبق ماده 217 قانون مدني در موردي كه جهت معامله تصريح شود بايد معامله مشروع باشد و الا باطل است و چون معاملات عرق و منافع حاصله آن مشروعيت ندارد لذا دادنامه پژوهشخواسته او نظرمخالفت با مواد190 و 215 و 217 قانون مدني فسخ و حكم به بطلان دعوي پژوهشخواندگان بطرفيت پژوهشخواه داده مي شود.
اين دادنامه كه غيابي بوده دادخواست اعتراض تقديم شده ودادگاه استان مجددارسيدگي وچنين راي داده است :
اعتراضات وكيل واخواهان به اينكه اولاطرفين دعوي مسيحي مي باشند ثانياحكم مورداستناددادگاه مربوط به موضوعات غيرمشروع قانوني بوده و ناظربه مواردغيرمشروع اسلامي نيست وباتوجه به عدم وضع قانون مخصوص براي تعيين معاملات غيرمشروع قانوني وعموميت واطلاق مقررات قانون مدني ودر نظرگرفتن عدم شمول مقررات قانون رعايت احوال شخصيه ايرانيان غيرشيعه به موضوع دعوي غيرموثروموقعيت نداردوچون ازطرف وكيل واخواهان اعتراض موثرديگري ايرادنشده بالنتيجه بامشهودنبودن اشكال ازحيث رسيدگي دادگاه ورعايت تشريفات قانوني دادنامه موردواخواهي استوارمي گردد.
پژوهشخوانده درخواست رسيدگي فرجامي نموده وشعبه 4ديوان عالي كشور به استدلال اينكه :
چون عقدشركت نسبت به طرفين اشكالي نداشته وموردمشمول مواد استناديه دادگاه نمي باشدبنابراين استدلال دادگاه صحيح نبوده ،حكم فرجامخواسته رابه اكثريت نقض نموده است .
شعبه پنجم دادگاه استان پنجم كه پس ازنقض مرجع رسيدگي پژوهشي بوده راي داده است به اينكه :
گرچه عقدشركت بين طرفين واقع گرديده وديوانعالي كشورشركت نامبرده رانسبت به طرفين بي اشكال دانسته ولي مطابق محتويات پرونده شركت مزبوربراي معامله وفروش عرق تشكيل گرديده است وچون مطابق قسمت 4 ماده 190قانون مدني معامله مذكورمشروعيت معامله است عليهذاازنظر مخالف بودن معامله مذكوربامفادمواد190و215و217قانون مدني دادنامه بدوي معلول بوده وباگسيختن آن بربطلان دعوي پژوهشخواهان بطرفيت پژوهشخوانده راي صادرواعلام مي گردد.
پژوهشخواهان درخواست رسيدگي فرجامي نموده اند،پرونده درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح ذيل راي به نقض حكم مميز عنه داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورسال از1328تاسال 1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                   صفحه 322-325
20