رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 2414-3/8/1341

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"اعتراض فرجامخواه به اين خلاصه است كه اداره اوقاف درمدت قانوني نسبت به موردتقاضاي ثبت اعتراض نكرده ونمي توانسته بعنوان ثالث در مرحله پژوهشي واردشودودادگاه برخلاف ماده 16قانون ثبت اسنادواملاك دعوي اوقاف راپذيرفته وبه اظهارات وتقاضاي اوقاف (مبني برتحقيق محلي ) ترتيب اثرداده وحكم فرجامخواسته راصادرنموده است .
اعتراضات مزبورچنانكه درحكم فرجامخواسته مستدلابيان شده موثر نيست وموجب نقض نمي باشدزيراازطرف متولي درموعدمقرردرماده 16قانون ثبت اسنادواملاك برثبت متقاضي ثبت اعتراض شده ودرمراحل قضائي دعوي جريان داشته ودراثناءرسيدگي (درمرحله پژوهشي )اداره اوقاف مستندابه ماده 270آئين دادرسي مدني وارددعوي شده واظهارحق مستقلي هم نكرده است و متولي موقوفه راتقويت نموده وازلحاظ حقي كه بموجب ماده 5 قانون اوقاف مصوب سوم ديماه 1313داشته استفاده نموده واستفاده اوقاف ازحق موردبحث مباين ومخالف  ماده 16قانون ثبت نمي باشد لذاباتوجه به اينكه ازحيث رسيدگي ورعايت اصول دادرسي هم حكم فرجامخواسته بااشكال موثردرنقض مواجه نيست حسب ماده 558 قانون مارالذكربه اكثريت آراءابرام مي شود."

* سابقه *
ورودشخص ثالث درمرحله پژوهشي

شخصي بعنوان متولي موقوفه كردهاودولت آبادبطرفيت فرجامخواه به عنوان اعتراض به ثبت چشمه سارهامتعلق به دولت آبادمقوم به بيست هزار ريال دردادگاه شهرستان اصفهان اقامه دعوي نموده است وچنين توضيح داده كه خوانده سندمالكيت دولت آبادموقوفه راگرفته واخيراچشمه سارهاي متعلق به آن راازدولت آبادمجزي نموده وبعنوان مالكيت درخواست ثبت نموده است لذاتقاضاي رسيدگي وصدورحكم به وقفيت پلاكهاي مورداعتراض را داردوبراي اثبات دعوي به پرونده هاي موجوددراداره اوقاف وتحقيقات محلي استنادكرده است .
دادگاه شهرستان اصفهان پس ازرسيدگي به ايرادمرورزمان كه ازطرف خوانده شده بوده قراررددعوي رابه علت حصول مرورزمان داده است .
دراثرپژوهشخواهي خواهان قرارمزبوردردادگاه استان اصفهان فسخ شده است .
دادگاه شهرستان اصفهان پس ازفسخ قرارمزبوربه ماهيت امررسيدگي و براي بازجوئي محلي به درخواست خواهان قرارصادرنموده است وچون بعدا خواهان ازاين امرانصراف حاصل كرده است قراراجراءنشده ورونوشت وقفنامه واسنادديگرازطرف  مدعي ازپرونده اوقاف اخذوبه دادگاه تسليم شده است .بعلت تكذيب خوانده ازاسنادمذكوردادگاه قراررسيدگي به اصالت اسنادمزبورراصادرنموده است وچون خواهان دليلي اقامه نكرده به اسنادابرازي ترتيب اثرداده نشده ودعوي اقامه شده محكم به بطلان شناخته شده است .
محكوم عليه ازاين حكم پژوهشخواسته ودراثناءدادرسي پژوهشي اداره اوقاف  اصفهان به دعوي وقفيت پلاكهاي مورداعتراض بعنوان ثالث وارد دعوي شده درخواست تحقيقات محلي جهت اثبات وقفيت كرده است .
دادگاه استان اصفهان پس ازرسيدگي به اصالت اسنادابرازي پژوهشخواه واجراءقرارتحقيقات محلي وبازجوئي ازشهودطرفين به وسيله دادگاه بخش نجف آبادبشرح استدلالي كه نموده است بموجب اسنادمزبورو محتويات پرونده ثبتي كه دردادگاه ملاحظه شده وتحقيقات انجام يافته وقفيت پلاكهاي مورداعتراض رااحرازوحكم به ابطال درخواست ثبت پژوهشخوانده صادرنموده است .
وكيل محكوم عليه درخواست فرجامي تقديم داشته وازحكم مزبوروضمنا قرارردايرادمرورزمان كه سابقاازطرف همان دادگاه صادرگرديده فرجام خواسته است وخلاصه اعتراضات مشاراليه به قرارردايرادمرورزمان اين است كه :"اولااينكه دادگاه استان دراظهارات گواهان موكل راجع به مدت تصرف  مالكانه مشاراليه درمورددعوي اختلاف قائل شده صحيح نيست زيرا تعبيرده هيجده ياده چهارده اصطلاح محلي است كه اعدادده وبيست رابه اين كيفيت بيان مي كندوبعلاوه اختلاف درمنشاءشهادت شهودبرخلاف استدلال دادگاه استان اختلاف درشهادت شهودتلقي نمي شودثانيابموجب مدارك موجوددرپرونده بخصوص خلاصه پرونده ثبتي كه دراين پرونده منعكس شده دولت آبادوتوابع آن درسال 1309تقاضاي ثبت شده ودرتاريخ 21/5/13به موجب سندرسمي به موكل انتقال قطعي يافته وتصرفات موكل درآن اززمان خريد به اينطرف محرزاست ثالثانامه شماره 1289مورخ 29آذر1304اداره دارائي به شاهزاده فيروزميرزاريكي ازمالكان قبل دولت آبادكه رونوشت آن تقديم مي شودحاكي است كه درتاريخ صدوردادنامه مشاراليه مالك ومتصرف بوده و مطابق مندرجات پرونده ثبتي يدمشاراليه منتهي به يدموكل شده وبنابراين ايرادمرورزمان واردبوده وقرارفرجامخواسته برردايرادمرورزمان مخدوش وقابل نقض است ."وخلاصه اعتراض وكيل فرجامخواه برحكم فرجامخواسته اينست كه :"اولادرحكم مزبوربه محتويات پرونده ثبتي بطوركلي استنادشده وجهت استنادراذكرنكرده اندتاقابل اعتراض باشدواين كيفيت برخلاف اصول است وهرگاه مقصودآنست كه پلاكهاي مورداعتراض جزءدولت آباد مي باشداين معني مورداتفاق طرفين است ثانياشهودي كه دراطراف اصالت اسنادابرازي فرجامخوانده شهادت داده اندهيچيك ازتنظيم اوراق اظهار اطلاع نكرده اندواطلاع ازشناختن خط ومهركافي نيست بعلاوه اينجانب درخواست ابرازاصول اوراق رانموده ام وابرازنشده است ثانيااستناد دادگاه به نوشته هاي منتسب به مرحومين فشاركي ونجف آبادي مورخ سال 1340 قمري است وحال آنكه مرحومين مرقومين درربيع الثاني سال 1341قمري مالكيت مرحوم فيروزميرزامالك اسبق رادررقبات مورداعتراض تصديق نموده اندو رونوشت ورقه مزبوربه ضميمه تقديم مي شودثالثابرخلاف اظهارات گواهان فرجامخوانده مشاراليه هيچگاه درمورددعوي تصرفي نداشته وبراي اثبات فساداظهارات گواهان رونوشت حكم شماره 29-11/3/33شعبه 2دادگاه استان راتقديم ميدارددرابعاتقديم دادخواست اوقاف بعنوان ورودثالث باتوجه به اينكه موضوع مطروح عنوان اعتراض به ثبت داردخارج ازمدت مقررقانوني است وبنابراين حكم فرجامخواسته قابل نقض است .
شعبه دهم ديوان عالي كشوربه موضوع رسيدگي وچنين راي داده است :
قسمتي ازاعتراضات وكلاي فرجامخواه برحكم فرجامخواسته وارداست زيرابه حكم عمومي واطلاق ماده 16قانون ثبت دادخواست اعتراض به ثبت اعم ازاينكه بعنوان اصلي ياورودثالث باشدبايدظرف 90روزازتاريخ نشراولين اعلان نوبتي داده شودودرموردمانحن فيه دادخواست اداره اوقاف كه بعنوان ورودثالث دردعوي مطروح بنام اعتراض به ثبت بوده ومقصدازآن درخواست ابطال ثبت معترض عليه بوده خارج ازمدت مقررتقديم شده ولذابموجب ماده يادشده قابل قبول نبوده است وبالنتيجه اجراي تحقيقات محلي كه ازادله اساسي حكم مي باشدصرفابه درخواست وكيل اوقاف موردنداشته وحكم فرجام خواسته برطبق ماده 559 قانون آئين دادرسي مدني مخدوش است ونقض مي گردد كه شعبه ديگردادگاه استان اصفهان مجددارسيدگي نمايد.
رسيدگي به شعبه اول دادگاه استان اصفهان رجوع شده وشعبه مزبورخلاصتا به اين استدلال :
چون اداره اوقاف به پشتيباني متولي معترض به ثبت وبه همان منظوري كه متولي طرح دعوي اعتراض به ثبت نموده وارددعوي شده عنوان معترض بالاستقلال نداشته وبنابردادخواست ورودثالث اداره مزبوردرخارج ازمدت نودروزمقرردرقانون ثبت قابل قبول بوده وچون ازتحقيقات محلي دادگاه بخش نجف آباددرحدمتيقن موقوفه بودن پلاكهاي مرقوم مستفاداست وبه شرح رسيدگيهاي دادگاه استان دهم وصورت مجلس مورخ 4/12/38اعتباروصحت انتساب ورقه مورخه شعبان 1349قمري مسجل به سجل مرحوم حاج سيداسداله رشتي وغيره ونيزاعتبارسايرمدارك بشرح صورت مجلس مورخه فوق الذكردادگاه استان دهم شعبه 2محرزاست وازطرف  وكيل پژوهشخوانده دليل مقنعي كه رافع اثرات مستندات مرقومه باشدارائه نگرديده لذاازنظراحرازموقوفه بودن پلاكهاي مرقوم دادنامه پژوهشخواسته فسخ وحكم برموقوفه بودن پلاكهاي مزبور صادرواعلام مي شود...
پژوهشخوانده محكوم عليه درمدت مقرردادخواست فرجامي تقديم داشته وخلاصه اعتراض وكلاي اواينست كه اولاقبول دادخواست ورودثالث اداره اوقاف درمرحله پژوهشي خارج ازمدت اعتراض به ثبت دردعوي مطروح برخلاف ماده 16قانون ثبت بوده وثانيادادگاه استان به استنادورقه استشهادنامه برخلاف ماده 1306قانون مدني حكم به وقفيت مورددرخواست ثبت موكل داده ثالثادادگاه پس ازنقض حكم بدون درخواست طرفين برخلاف ماده 2قانون آئين دادرسي مدني رسيدگي نموده واين رسيدگي برخلاف ماده 139همان قانون بدون كسب نظردادستان بوده است .
موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح زير راي به ابرام حكم فرجامخواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تا1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم 1353                      صفحه 469-474
20