رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 1674-13/6/1341

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"اعتراضات وكيل فرجامخواه بخلاصه آنكه چاه مورددعوي به مقداريكه حفرشده به آب نرسيده وازعملي كه هنوزموجب ضرري نشده به احتمال ايرادضرر نمي توان جلوگيري كردمضافابه آنكه حريم مقرردرقانون مدني مخصوص اراضي موات است واستناددادگاه به ماده 138قانون مدني درتسري مفادومدلول ماده به ملك ناشي ازعدم توجه مفهوم ماده 136و139قانون مزبوراست واگر مفادماده اشعاري راقابل تعميم دراراضي موات وملك صاحب حريم باشندو ازطرفي بموجب نظريه قبلي ديوان كشورطبق دادنامه شماره 2077-23/6/39 درنتيجه تحقيق دادگاه مرجع پژوهشي دررسيدگي معلوم شدكه حفرچاه نه درملك موكل بعمل آمده ونه فرجامخواندگان درمجاورت آن ملكي دارندتاموردباماده 132قانون مدني قابل تطبيق باشدونسبت به اقدامات بعدي دادگاه ونظريه كارشناس توجه به لايحه مورخه (3/4/40)بايگاني درپرونده موردتقاضاست اعتراضات مزبورايرادبنظرواستنباط دادگاه است كه موردنظرفرجامي واقع نمي شودوازسايرجهات اشكالي واردنيست لذادادنامه فرجامخواسته ابرام مي شود."

* سابقه *
قنوات
حريم قنوات

فرجامخواندگان بخواسته جلوگيري ازحفرچاه وپركردن آن بطرفيت فرجامخواه دردادگاه بخش تبريزاقامه دعوي نموده اندبه توضيح آنكه سيزده شبانه روزوشش ساعت درگردش شانزده شبانه روزوچهارساعت قنات طاهرآبادكه مبداءآن درمحله ديزج حكم آباد ومظهرآن محله فراملك است متعلق به مشاراليهمابوده ومدعي عليه (فرجامخواه )درحريم قنات مزبوردر باغ مشهورچايچلان واقع درمحله ديزج شروع به حفرچاه بزرگ براي نصب موتور واستفاده ازآب كرده است كه موجب تضررقنات مي باشد.
دادگاه بخش پس ازرسيدگي وجلب نظركارشناس به استنادماده 139 قانون مدني بااحرازمزاحمت حكم به محكوميت مدعي عليه مبني برپركردن چاه احداثي داده است .
براثرپژوهشخواهي محكوم عليه شعبه 2دادگاه شهرستان تبريزكارشناس ديگري انتخاب وبامعاينه محل حكم بدوي رانتيجتاتاييدنموده است .
محكوم عليه ازحكم مزبورفرجامخواهي نموده وشعبه 6ديوان عالي كشور چنين راي داده است :
حسب اظهارازناحيه فرجامخواه درمرحله پژوهشي حفرچاه ازناحيه مشاراليه درملك خوداوبوده نهايت ملك فرجامخواه مجاورملك فرجام خواندگان است كه درآن قنات دارنددرچنين امكنه رعايت حريم به معناي قانون مدني صحيح نمي باشدبنابراين لازم بوده دادگاه بدواموقعيت ملكي هريك ازدومحل چاه مورداظهاروقنات طاهرآباد راازلحاط مالكيت متداعيين تحقيق ودرنظرمي گرفت وتشخيص ميدادكه موضوع منطبق بامواد مربوط به حريم موصوف درقانون مدني است ياباماده 132قانون مرقوم انطباق داردمضافاحسب نظركارشناس چاه احداثي فرجامخواه ناتمام است و كارشناس فرض نموده كه اگربه مرحله نهائي برسدوبه كيفيت مخصوص مورد استفاده قراربگيردموجب تضررفرجامخواندگان درقنات طاهرآبادخواهد بود.به احتمال ايرادضررازعملي كه هنوزضرري واردنساخته نمي توان جلوگيري نموده ونظركارشناس بايدمنجزوقاطع باشدلذاحكم فرجامخواسته مخدوش و رسيدگي ناقص است وبه سبب نقص دررسيدگي وجهت مارالذكرحسب ماده 559 آئين دادرسي مدني شكسته مي شودورسيدگي مجددباشعبه ديگردادگاه شهرستان تبريزخواهدبود.
شعبه 4دادگاه شهرستان تبريزرسيدگي مجددراآغازكرده وپس ازمعاينه محل وجلب نظركارشناس به استنادآنكه :
چاه جديدالاحداث فرجامخواه (كه حسب معاينه محل ناتمام است و عمليات حفاري آن متوقف شده )درحريم قنات طاهرآباداست ،به استنادمواد 138و139قانون مدني حكم بدوي راتاييدنموده است .
وكيل فرجامخواه دادخواست فرجامي تقديم نموده وملخص اعتراضات فرجامي اينست كه :(چاه احداثي فرجامخواه درملك اختصاصي اوست وهنوزبه آب نرسيده وحريم دراراضي محيات موردنداردومخصوص اراضي موات است وگرنه تداخل املاك محيات لازم مي شودكه فسادآن محرزاست وفرجامخواندگان اساسادرمجاورت ملك فرجامخواه ملكي ندارند.موضوع نه منطبق باماده 139 قانون مدني است ونه عنوان حريم مصداق داردوبنظركارشناس هم اعتراض شده است .)
بااصراي تشخيص شدن راي موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح زيرراي به ابرام حكم فرجامخواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تا1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                   صفحه 573-576
21