رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 1649-10/5/40

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"باتوجه به مستندات دادخواست وبرگهاي ديگري كه درمرحله بدوي از طرف فرجامخواهان تقديم شده محرزاست كه دادخواست اعتراض برثبت ازاين جهت بوده كه حقوق فرجامخواهان درمنافع ملك  حفظ نشده است وتسامح در عبارت دادخواست كه ازطرف دادگاه تعبيربه مالكيت عين شده باتوجه به مستندات دعوي كه ناظربه مالكيت مقدارمعين ازمنافع است موجب سقوط حق واخواهان نخواهدبود،بنابراين استناددادگاه به ماده 117قانون آئين - دادرسي مدني صحيح نبوده وراي فرجامخواسته مخدوش است و....."

* سابقه *
تسامح درعبارت دادخواست - تغييرخواسته

بدوافرجامخواهان دادخواستي بعنوان اعتراض برثبت يك دانگ مشاع ازششدانگ مراتعي باخسارات به ارزش ده هزارريال بطرفيت سه نفراز متقاضيان ثبت آن تقديم دادگاه بخش نوشهرازمجراي ثبت اسنادنموده اند به خلاصه اينكه يكدانگ ازمراتع مزبورملك  اينجانبان است ودرتصرف اينجانبان مي باشدوخواندگان به خلاف حق درخواست ثبت نموده اندو درخواست رسيدگي وصدورحكم مي شود.
مستنددعوي عبارت است ازرونوشت گواهي شده نوشته اداره اوقاف نور وكجوروگواهي اوصياءمرحوم ميرزاعليخان سرتيپ به امضاءچندنفرديگرمبني براينكه سالي چهارخرواربرنج ونيم رطل روغن موقوفه قريه ومرتع بايدبه آقا سيدمحمدوورثه اوبرسدكه درجريان دادرسي احدازواخواندگان مورددعوي را به ديگري انتقال داده است .
پس ازدعوت طرفين وصدورقراربازجوئي محلي بنابه درخواست واخواهان دادگاه رسيدگي نموده ازلحاظ اينكه (براي اثبات مالكيت و تصرف به تحقيقات محلي استنادشده وخواهانهاوسيله اجراي قراررافراهم نكرده اندومستندات دعوي هم براي اثبات مالكيت كافي نيست وادعاهاي ديگرخواهان هادرجلسات دادرسي قابل توجه نمي باشد)حكم به بطلان دعوي خواهانهاصادرنموده است .
براثرپژوهشخواهي محكوم عليهماشعبه 1دادگاه شهرستان بابل پس از صدورقراربازجوئي محلي واجراي آن واستماع اظهارات طرفين خلاصه چنين راي داده است :
گرچه درتحقيقات محلي عده اي برله پژوهشخواهان شهادت داده اندولي باتوجه به شش فقره اوراق واسناداستنادي خواهانها(خلاصه آنكه درراي تصريح شده )باصراحت به وقفيت ازطرف  پژوهشخواهان تنهاشهادت شهود مثبت مالكيت نمي تواندباشدوهرچندپژوهشخواندگان وقفيت راهم قبول ندارند اعم ازاينكه موردقبول آنهاباشديانباشدچون وقفيت مطرح نيست موردي براي اظهارنظردراين خصوص نيست وبالاخره ازجهت عدم ثبوت دعوي مالكيت حكم بدوي رااستواركرده است .
براثرفرجامخواهي پژوهشخواهان شعبه 10ديوان عالي كشوربه موضوع رسيدگي وازلحاظ اينكه :
ازلوايح متعددفرجامخواهان درمراحل بدوي وپژوهشي ومفاداسناد تقديمي آنان درمرحله پژوهشي محرزاست كه قصدآنان ادعاي مالكيت نبوده بلكه مي خواهندبگويندكه مراتع موقوفات اجدادي ودرتصرف آنان بوده و نسبت به منافع آن مالكيت دارند،دادنامه فرجامخواسته رانقض نموده است .
شعبه 2دادگاه شهرستان بابل كه پس ازنقض مرجع رسيدگي بوده پس از ملاحظه راي ديوان كشوردرجلسه فوق العاده بااعلام ختم دادرسي خلاصتاازلحاظ اينكه :
دعوي پژوهشخواهان دردادخواست بدوي باصراحت الفاظ اعتراض بر ثبت عين ملك باادعاي مالكيت است وتعبيرآن بعدهابه منافع ملك درواقع يك نوع تغييرخواسته است كه مطابق ماده 117قانون آئين دادرسي مدني در دادرسيهاي اختصاري به جلسه اول محدودشده ولوايح واسنادموردنظرديوان عالي كشوردرخارج ازموعدقانوني تقديم شده وماده 508 قانون مزبوردادگاه مرجع پژوهشي راازرسيدگي به ادعائي كه درمرحله بدوي مطرح نبوده منع كرده است ،ازجهت عدم احرازمالكيت پژوهشخواهان حكم بدوي رااستوارنموده است .
ازاين حكم فرجامخواهي شده است ،موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح زيرراي به نقض حكم فرجامخواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تاسال 1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1352                   صفحه 259-261
21