رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 3889-10/11/40

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"اعتراض فرجامخواه خلاصه اينست كه چك موردمطالبه ازجمله اوراق بهادارونسبت به خسارت دادرسي بايستي به ميزان وجه چك حكم صادرگرددوارد نمي باشدزيراهمانطوري كه درحكم فرجامخواسته ذكرگرديده عنوان دعوي مشمول قسمت اخيرشق 6ازماده 13قانون آئين دادرسي مدني وازجمله دعاوي راجع به اشيائي بوده كه بهاي معين نداشته ولي داراي نوعي ازاعتباربوده ودرچنين صورتي شرائط ومقررات راجعه به دعاوي مالي نسبت به خواسته جاري نخواهد بودوخلاصه اعتراض غيروارداست وحكم فرجامخواسته به اكثريت آراءابرام مي گردد."

* سابقه *
دعوي غيرمالي
استردادچك (اوراق بهادار)

3889-10/11/40
وكيلي به وكالت فرجامخواه دادخواستي بطرفيت اداره غله قزوين بخواسته استرداديك طغري چك به مبلغ دويست هزارريال دادگاه شهرستان قزوين تقديم وتوضيح داده است :موكل طبق قراردادي متعهدانجام كاري درقبال خوانده بوده وبراي حسن انجام آن يك  طغري چك خواسته رابه مبلغ دويست هزار ريال بخوانده سپرده است وباآنكه قرارداداجراشده باتنظيم صورت مجلس وتصديق خوانده كه بايدچك مستردشودخودداري ازاستردادآن نموده اندبا تقديم دادخواست تقاضاي استردادآن وخسارات وارده رادارم .
شعبه اول دادگاه شهرستان ادعاي خواهان رادرمطالبه چك موجه دانسته واداره غله رامحكوم به استردادچك موردخواسته نموده است .
وكيل خواهان بارويت دادنامه شرحي به دادگاه نوشته كه خسارات منظور نشده واصلاح دادنامه راخواسته است .
دادگاه نامبرده مجدداپرداخت سه هزارريال حق الوكاله وشصت وهشت ريال هزينه دادرسي راازطرف اداره غله قزوين موردحكم قرارداده است .
اداره غله ازاين بحكم پژوهشخواهي نموده ونيزوكيل خواهان بدوي دادخواست پژوهشي ديگري به وكالت ازطرف خواهان بطرفيت اداره غله ونان تقديم وتوضيح داده است كه دادگاه بدوي دعوي استردادچك دويست هزارريالي راغيرمالي تشخيص داده وبااينكه يكهزارودوريال تمبربه دادخواست الصاق شده وحق الوكاله آن ده هزارريال مي شودبه سه هزارريال حق الوكاله وشصت و هشت ريال هزينه دادرسي حكم صادرنموده وتقاضاي رسيدگي وصدورحكم به پرداخت تمامي خسارت راخواسته است .
شعبه دهم دادگاه استان مركزاعتراضات هيچيك ازدوفقره پژوهشخواهي راواردنديده وحكم پژوهشخواسته راعينااستوارنموده است .
براثرفرجامخواهي وكيل خواهان بدوي شعبه اول ديوان عالي كشورچنين راي داده است :
چون موضوع دعوائي كه فرجامخواه حق الوكاله خودراراجع به آن دعوي از فرجامخوانده مطالبه نموده يك قطعه چك  به مبلغ دويست هزارريال بوده و چنين دعوائي درعداددعاوي غيرمالي محسوب نبوده وباآن حال دادگاه طبق راي فرجامخواسته دعوي مزبورراازجمله دعاوي غيرمالي تشخيص داده است وتحت عنوان غيرمالي بودن دعوي حق الوكاله فرجامخواه رامبلغ سه هزارريال تعيين نموده است راي مزبورمباين باماده 559آئين دادرسي ونقض مي شودورسيدگي مجددبه شعبه ديگردادگاه استان مركزارجاع مي گردد.
شعبه پنجم دادگاه استان مركزدررسيدگي مجددراي زيرراصادرنموده است :
بنظردادگاه اعتراض پژوهشخواه كه بموجب حكم 1883مورخ 10/6/39 موردتاييدشعبه اول ديوان عالي كشورهم واقع گرديده واردنمي باشدزيرا خواسته دعوي اصلي مطالبه لاشه يك فقره چك بوده وبه استنباط ازمقررات شق 6ماده 13قانون آئين دادرسي مدني كه دعاوي راجع به اعيان برگهاواسنادرا بدون توجه به ميزان اعتبارومبلغ مندرجه درآن ازجهت رسيدگي درصلاحيت دادگاه بخش دانسته است وازاين امركاملامستفادمي شودكه دعاوي مذكوردر نظرقانونگزارايران غيرمالي تلقي مي شودوالاازجهت صلاحيت مرجع رسيدگي قانونگزاربه حدنصاب دادگاه بخش توجه مي نمودعليهذاباتوجه به اينكه يك برگ چك بخودي خودبهاي معيني نداشته بلكه داراي نوعي ازاعتباربوده كه در دعوي اصلي راجع به مطالبه چك اعتبارمذكورموردتوجه ونظروموردمطالبه نبودبه لذادعوي مذكوراززمره دعاوي غيرمالي بوده وباتوجه به شق سه ماده 71 اصلاحي آئين نامه قانون وكالت ايرادي برحكم پژوهشخواسته واردنبوده وبناء عليهذادادنامه مذكورتاييدواستوارمي گردد.
وكيل خواهان بدوي مجددافرجامخواهي نموده است ،پرونده درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح ذيل راي مورداستدعاي فرجام راابرام نموده اند.
مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تاسال 1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                 ازصفحه 299-302
21