رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 2983-30/10/37

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"نظربه اينكه اعتراضات فرجامخواه تكرارمطالبي است كه درمرحله پژوهشي اظهاروموجهاردشده است وازلحاظ رعايت قانون واصول اشكالي به نظرنمي رسددادنامه فرجامخواسته به اكثريت آراءابرام مي شود."
* سابقه *

تحقيق محلي
عدم قبول درخواست

فرجامخوانده دادخواستي بخواسته خلع يدازيك قطعه زمين به مساحت ششصدمترمربع مقوم به مبلغ دوازده هزارريال بطرفيت شهرداري آبادان به دادگاه شهرستان آبادان تقديم داشته است وتوضيح داده زمين مورددعوي قبلا محصوربوده وداراي ساختمان ناقص بوده واينك جزءپلاك 2527قطعه 2بخش يك آبادان مي باشدوخوانده بدون حق درخواست ثبت آنرانموده لذابه موجب مدارك تقديمي وبه استنادمعاينه وتحقيقات محلي درخواست صدورحكم به حقانيت خودرادارم .مدارك تقديم عبارت بوده است ازرونوشت يك برگ قباله انتقال ورونوشت صورت مجلس تامين دليل .
دادگاه پس ازرسيدگي به اصالت انتقال نامه وبموجب صورت مجلس تامين دليل خوانده راغيابامحكوم به خلع يداززمين مورددعوي مي نمايد. محكوم عليه دادخواست اعتراض تقديم مي كندوباتكذيب ازدعوي و مدارك آن به صلاحيت دادگاه اعتراض مي كندلذابراي تشخيص بهاي خواسته نظر كارشناس جلب شده وكارشناس بهاي آنرابيست وچهارهزارريال تعيين ميكند ودادگاه پس ازرسيدگي حكم براستواري دادنامه واخواسته صادرمي نمايد.
شهرداري آبادان ازاين حكم پژوهشخواسته واعتراض نموده است كه خواهان مدعي است زمين راازشخصي خريده واونيزآنراازوزارت دارائي خريداري كرده است درصورتي كه زمين مزبورملك خاص شهرداري بوده وفرضا دارائي فروخته باشدمجازنبوده است .
دادگاه استان ششم رسيدگي وبه تشخيص اينكه موردجزءاراضي خالصه به ثبت رسيده است ايرادشهرداري رابه عدم صلاحيت دادگاه واردديده وقرارعدم صلاحيت خودرابه مناسبت صلاحيت ديوان دادرسي دارائي صادرنموده است .
پس ازقطعيت قرارمزبوروانحلال ديوان دادرسي دارائي دادگاه شهرستان تهران ازنظراينكه مورددعوي جزءاراضي بوده كه بموجب ماده واحده مصوب 1314ازطرف دولت به انتقال دهنده منتقل شده ونامبرده طبق سند انتقال مورددعوي آنرابه خواهان واگذارنموده به بطلان درخواست شهرداري حكم مي دهد.
شهرداري آبادان ازاين حكم پژوهشخواسته وباجلب بنگاه خالصه به دعوي واعتراضات عديده فسخ حكم بدوي ومحكوميت پژوهشخوانده رابه بيحقي خواستارشده كه دادگاه استان پس ازرسيدگي چنين راي داده است :
عمده اعتراض وكيل پژوهشخواه اين است :1- دادخواست اوليه خواهان درمراحل بدوي ،پژوهشي وفرجامي موردرسيدگي قرارگرفته وپس ازصدورقرار عدم صلاحيت ازدادگاه استان خوزستان وقطعيت وتاييدآن درمرحله فرجامي به دعوي خواهان مي بايست پس ازتقديم دادخواست مجددازطرف اورسيدگي شوددرحالي كه دادخواست مجددي نداده ورسيدگي دادگاه بدوي واصدارحكم بدون آن قانوناصحيح نبوده است .2- قطعه زمين موردادعاي خواهان غيراززمين انتقالي به اومي باشدومشخصات دوقطعه زمين مرقوم تطبيق نمي نمايد،3- بر طبق ماده احده بهمن 1307اداره دارائي حق انتقال قطعه زمين مورددعوي را نداشته زيرازمين مورددعوي جزءگورستان متروكه بوده كه برطبق ماده مزبور متعلق به شهرداري بوده است .هيچيك ازاعتراضات مزبوربنظردادگاه وارد نيست زيرادرموردايرادوكيل پژوهشخواه ماده 18قانون ثبت تعيين تكليف نموده واجازه داده است پس ازصدورقرارعدم صلاحيت پرونده به مرجع صالح فرستاده شودوراجع به عدم تطبيق زمين مورددعوي بازمين موردانتقال بخواهان نيزباتوجه به معاينه محل وگواهي گواهان هنگام تحقيق محلي وصورت مجلس تامين دليل محرزاست كه زمين موردعوي همان زمين موردانتقال به پژوهشخوانده مي باشدواستنادبه ماده واحده مصوب بهمن 1307وادعاي اينكه اداره دارائي محل حق انتقال زمين مورددعوي رانداشته صحيح نيست بلكه مدلول ماده واحده خلاف اين ادعارامي رساندزيرابموجب ماده واحده مزبوره دولت مجازاست املاك دولتي راكه درآن ماده مذكوراست درهرشهري بااطلاع وزارت دارائي به شهرداري واگذارنمايدوبنابه مدلول اين ماده يدشهرداري دراراضي دولتي بايستي متلقي ازدولت باشدوچون دراين موردانتقال مورددعوي از دولت به منتقل كننده آن وازنامبرده به پژوهشخوانده محرزاست واستناد شهرداري به تحقيقات محلي براي اثبات تصرفات آن اداره موثردرمقام نمي باشدحكم پژوهشخواسته استوارمي گردد.
شهرداري محكوم عليه دادخواست فرجامي تقديم نموده وشعبه پنجم ديوان عالي كشورچنين راي داده است :
فرجامخواه درموقع اعتراض برحكم غيابي دادگاه شهرستان آبادان اشعارداشته زمين مورددعوي بازمين متصرفي شهرداري ازحيث حدودومشخصات مغايروبراي اثبات آن به معاينه وتحقيقات محلي استنادكرده ونيزدرهنگام پژوهش دردادگاه استان ششم اظهارداشته زمين موردبحث بياض وسالهاست گورستان مي باشدودرتصرف شهرداري است وبراي اثبات اين مراتب درخواست تحقيقات محلي كرده ودرمرحله پژوهشي دردادگاه استان مركزدرضمن اعتراضات ازقبيل اينكه موردمعامله بافرجامخوانده خانه معرفي شده در صورتي كه خانه وجودنداشته بالاخره ازدادگاه براي اثبات تصرفات سابقه شهرداري تقاضاي تحقيقات محلي ازاهالي شهركه آگاه به قبرستان بودن محل مزبورهستندنموده ودرقباله معامله فرجامخوانده باانتقال دهنده هم مورد معامله يك باب عمارت ناقص البناءجديدمعرفي شده ودردادخواست نخستين تقديمي به دادگاه شهرستان آبادان نوشته شده يك قطعه زمين كه قبلا محصوربه ديوارآجري وداراي ساختمان ناقص بوده بنابه مراتب مسطوره وتوجه به اظهارات گواهان معرفي شده ازطرف فرجامخوانده درموقع تحقيقات محلي كه به درخواست فرجامخوانده بعمل آمده خودداري مجري قرارازاستماع گواهي گواهان معرفي شده ازطرف فرجامخواه ،چون مورددرخواست فرجامخواه راجع به تحقيقات محلي به استناداينكه سابقاتحقيقات محلي شده بااينكه ممكن التاثيردرروشن شدن قضيه بوده موردنداشته ورسيدگي دادگاه ازاين حيث ناقص وبموجب شق 3ازماده 559 قانون آئين دادرسي مدني حكم فرجامخواسته به اكثريت نقض ورسيدگي به شعبه ديگردادگاه استان مركزارجاع مي شود.
شعبه پنجم دادگاه استان مركزكه مرجع رسيدگي پس ازنقض بوده راي داده است به اينكه :
عمده اعتراض وكيل پژوهشخواه بردادنامه پژوهشخواسته اين است كه زمين موردنزاع باقطعه زميني كه درقباله خريدپژوهشخوانده وصف  شده منطبق نيست وپلاك مورداعتراض جزءگورستان متروكه درتصرف شهرداري بوده كه اين اعتراضات موثرنيست زيراباتوجه بصورت مجلس معاينه وتحقيق محلي كه مطلعين عموماتصرفات مالكانه پژوهشخوانده رادرهمين زمين وانطباق آنرابازمين موردابتياع اووچگونگي حدودزمين درسابق وتغييراتي كه درآن داده شده ومنجربصورت فعلي گرديده گواهي داده اندواينكه ازطرف شهرداري درروزاجراءقرارگواهاني كه استماع شهادتشان قانونابلامانع باشداقامه نشده وباعطف نظربه صورت مجلس تامين دليل وتوجه به رونوشت قباله خريد پژوهشخوانده كه اصالت آن ثابت گرديده ومسلم است كه اين زمين ازاراضي خالصه واگذارشده ازطرف دارائي آبادان است ومدافعات بنگاه خالصه جات دراين مرحله كه بعنوان جلب ازطرف پژوهشخوانده دعوت شده نيزصحت دعوي پژوهشخوانده راازهرجهت ثابت داشته است ،ادعاي شهرداري به اينكه زمين مزبورجزءگورستان متروكه بودبي وجه وفرضاكه گواهاني براين معني گواهي داده اندشهادت كنان درقبال دلائل يادشده قابل ترتيب اثرنخواهدبودواز اين رودادگاه خودرامستغني ازصدورقرارتحقيق محلي دانسته وچون بناجهات فوق الاشعارمالكيت پژوهشخوانده نسبت به پلاك مورداعتراض محرزاست و اعتراض موجهي بردادنامه پژوهشخواسته نشده حكم موردپژوهش عينااستوار وپژوهشخواه به پرداخت سيصدوشصت ريال بابت خسارت حق الوكاله اين مرحله به پژوهشخوانده محكوم مي شود.
شهرداري آبادن ازاين حكم فرجامخواهي نموده است ،موضوع درهيئت عمومي ديوانعالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح ذيل راي به ابرام حكم فرجامخواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تا1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                 ازصفحه 178-182
21