رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 1856-5/9/35

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"اعتراض فرجامخواه برحكم فرجامخواسته به اين خلاصه كه دادگاه اصولا رعايت قانون راننموده چه شكايت اوبعنوان تصرف عدواني ازاين لحاظ بوده كه فرجامخوانده حفرچاه درباغ مشترك  براي قريه ديگرخودنموده وقانون مدني اين اجازه رابه فرجامخوانده نداده كه درملك اوعدوانادخالت وتصرف نمايدصحيح نمي باشدزيرابامقررات قانون قنوات مصوب 6/6/1309كه به موجب آن صاحبان املاك مزروعي وباغات دهات وباغات قصبات وباغات خارج ازشهرهاممنوع شده اندازعمل كسي كه بخواهدچاه يااستخريامجراي قناتي در آن رقبات احداث نمايديابراي اصلاح ياتكميل قناتي چاه يامجرائي ايجاد كندجلوگيري نمايندحكم فرجامخواسته مبني برعدم انطباق تصرف عدواني مقرر درماده 323قانون آئين دادرسي مدني نسبت به عمل فرجامخوانده كه درباغ مشترك بين اووفرجامخواه حفرچاه نموده مخالفتي باقانون نداشته وخالي از اشكال بودواستوارمي شود."
* سابقه *

حفرچاه درملك اشتراكي
شخصي بطرفيت ديگردادخواستي بخواسته تصرف عدواني به دادگاه بخش تهران تقديم وچنين عنوان نموده كه خوانده درباغي كه دودانگ آن مشاعامتعلق به خواهان است بدون اجازه شريك هفت حلقه چاه براي قريه خيرآبادملكي خود حفرنموده وچون اقدام خوانده بدون اجازه خواهان است درخواست رفع يداز آنهارامي نمايد.
دادگاه بخش غياباوسپس حضوراخوانده رامحكوم به خلع يدمي نمايد.از حكم مزبورتقاضاي رسيدگي پژوهشي مي شودودادگاه شهرستان مرجع رسيدگي پژوهشي به استدلال اينكه :
اولاباتوجه به تعريفي كه ازتصرف عدواني درماده 323 قانون آئين دادرسي مدني شده است بايدمال غيرمنقول ازتصرف سابق خارج شده باشدتا تصرف عدواني واقع شودباحفرچاههانه باغ ونه قسمتي ازآن ازتصرف پژوهش خوانده وخواهان بدوي خارج نگرديده است ثانيامتصرف سابق فقط مي تواند اعاده تصرف خودرانسبت به مال موضوع تصرف عدواني درخواست نمايدوحكم به خلع يدپژوهشخواه كه نسبت به چهاردانگ ازتمام اجزاءباغ متصرف بوده نسبت به ششدانگ چاههاموردنداردوبرفرض آنكه تصورشودپژوهشخواه (خوانده بدوي )بااين عمل تصرف عدواني نموده است دردودانگ متعلق به پژوهشخوانده عدواناتصرف كرده ونسبت به دودانگ بايدخلع يدنمايد، ثالثاتفكيك تصرف شريك درمال مشاع ازشريك ديگرصورت عمل بخودنمي گيرد تااينكه تاريخ ابتداي تصرف رابتوان معلوم كردوگفت ازفلان تاريخ عدوانا تصرف واقع شده وبعلاوه تصرفات شريك درملك مشاع به واسطه تصرفاتي كه نسبت به سهم خودداردنمي تواندعنوان عدوان داشته باشد،حكم بدوي رافسخ و خواهان رامحكوم به بطلان دعوي نموده است .
ازحكم مزبورتقاضاي رسيدگي فرجامي شده وشعبه اول ديوان عالي كشور چنين راي داده است :
چون دادگاه عمل خوانده رادخالت درمال مشاع بدون اذن شريك  دانسته است خواهان حق داردكه برطبق مستفادازماده 581 قانون مدني منع دخالت خوانده رادرخواست نمايدوهمين منظورراهم ازعنوان تصرف عدواني داشته بنابراين صرفنظرازجوازياعدم جوازاقامه دعوي تصرف عدواني درملك مشاع حكم بربطلان دعوي دراين موردصحيح نبوده وازاين جهت حكم فرجامخواسته شكسته مي شود.
پس ازارجاع امربه دادگاه شهرستان دادگاه نامبرده مجددارسيدگي و چنين راي داده است :
چون طرح دعوي بدوي ازطرف وكيل خواهان دردادگاه بخش بعنوان جلوگيري ازتصرف عدواني بوده وعنوان تصرف  عدواني نيزبعمل خوانده برفرض صحت صادق نيست زيراتصرف عدواني عبارتست ازاينكه شخصي كه متصرف درمال غير منقول نبوده بدون مجوزقانوني وعدواني آنراازتصرف متصرف اولي خارج نمايددرچنين موردي متصرف اول بااحرازتصرفات سابقه خودوتصرف لاحق طرف  مي تواندازدادگاه تقاضاي جلوگيري ازتصرف اووصدورحكم به اعاده وضعيت رابصورت اول بنمايدودرموردبحث باتقديراينكه اقامه دعوي تصرف عدواني درمورداملاك مشاع ومشترك هم جائزباشدبازهم تصرف عدواني به معني مذكوربرحسب حكايت برگهاي پرونده تحقق پيدانكرده است زيرا خوانده دعوي اصلي (پژوهشخواه )ملك مشترك راازتصرف خواهان بدوي (پژوهشخوانده )خارج نكرده بلكه به دعوي پژوهشخوانده درمال مشترك بدون اجازه شريك اقدام به حفرچاه نموده است بناءعلي المراتب چون عمل پژوهش خوانده علي فرض صحت ازمصاديق تصرف عدواني نبوده است وطرح دعوي به اين كيفيت موقعيت قانوني نداشته دادنامه پژوهشخواسته ازاين جهت مخدوش وگسيخته مي شودودعوي خواهان بدوي بعنوان تصرف عدواني قابل استماع نبوده ودادخواست مشاراليه بعنوان تصرف عدواني مردوداست .
ازحكم مزبورتقاضاي رسيدگي فرجامي شده است ،پرونده درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح ذيل راي به ابرام حكم فرجام - خواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تا1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                 ازصفحه 192-194
21