رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 2787-12/9/39

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"حكم فرجامخواسته مخدوش است زيرابموجب قولنامه مورخ ديماه 1333 تنظيمي بين پدرفرجامخوانده وفرجامخواه خريدارخانه (پدرفرجامخوانده ) چكي به شماره 34206بانك بازرگاني بابت بيعانه به فرجامخواه فروشنده خانه مي دهدوبااين جريان فرجامخوانده صادركننده چك درمعامله بين اشخاص مذكورسمتي نداشته تاصلاحيت اقامه دعوي عليه فرجامخواه راداشته واسترداد وجه چك رابعلت عدم انجام معامله ازمشاراليه بخواهدو...."

* سابقه *
چك
استردادوجه چك به وسيله صادركننده
2787-12/9/39

وكيل فرجامخوانده دادخواستي به خواسته بيست هزارريال عليه فرجامخواه تقديم وتوضيح داده كه چكي به مبلغ بيست هزارريال به نفع خوانده صادرگرديده كه بشرح چك معامله انجام دهدچون معامله انجام نشده وطرف وجه راازبانك گرفته وبامراجعه به مشاراليه ازاستردادوجه خودداري مي كند محكوميت اورابه پرداخت آن درخواست دارد.مدرك دعوي عبارت است از رونوشت چك مزبور.
دادگاه به استناداينكه (هيچگونه انكاري ازچك نشده ومدارك دلالت برعدم انجام معامله دارد)خوانده رامحكوم به پرداخت خواسته ومبلغي بابت هزينه دادرسي نموده است .
ازاين حكم تقاضاي رسيدگي پژوهشي شده وشعبه 17دادگاه شهرستان آنرا استوارنموده است .
براثرفرجامخواهي محكوم عليه شعبه پنج ديوان عالي كشوربه اين استدلال :حكم فرجامخواسته مخدوش است زيراازجمله اعتراضات فرامخواه درمرحله پژوهشي اين بوده كه فرجامخوانده چك موردبحث رابنفع پدرش صادر نموده وپدرمشاراليه طبق قولنامه كه رونوشت آن پيوست پرونده است آنرا به فرجامخواه تسليم نموده وبراي استردادوجه چك فرجامخوانده صلاحيت مراجعه به اورانداردودادگاه مطلقادرباب اين اعتراض نظري اظهارنداشته است ،دادنامه فرجامخواسته راشكسته است .
شعبه اول دادگاه شهرستان كه پس ازنقض به موضوع رسيدگي كرده چنين راي داده است :
چون معامله انجام نشده وجه چك بايدبه صادركننده مستردگرددودر صورتي كه انجام مي شدجزءثمن معامله بودحالاكه انجام نشده ديگرجزءثمن معامله نبوده وبايدبه صاحبش كه صادركننده چك   بوده مستردشودوازچك صادره بيش ازاين مفهوم نمي گرددوايرادديگرهم بردادنامه پژوهشخواسته واردنبوده عيناتاييدمي گردد.
وكيل محكوم عليه تقاضاي رسيدگي فرجامي نموده وخلاصه اعتراض آنست كه چك راطبق قولنامه خريداربه موكل داده وبرطبق اظهارنامه هم رسما انصراف خودرااعلام نموده است وموكل فرجامخوانده رانمي شناسدبعلاوه طبق پرونده 36/305شعبه سوم استيناف تخلف خريدارمحرزشده ورسيدگي به شعبه 5 ديوان عالي كشوررجوع گرديده است .
موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح زير راي به نقض حكم مميزعنه داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان ،مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تاسال 1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                   صفحه 218-220
21