رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 3888-10/11/40

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
"اعتراضات فرجامي موثردرنقض نيست ومندرجات راي فرجامخواسته به لحاظ عدم تباين آن بامحتويات پرونده طبق ماده 565 قانون آئين دادرسي مدني درديوان عالي كشورمعتبراست ودررسيدگي دادگاه هم ازحيث اصول و قواعددادرسي اشكال موثرموجب نقض درپرونده مشاهده نگرديده بنابراين به اكثريت آراءابرام مي شود."
* سابقه *

پژوهش تبعي
ازحكم مربوط به خسارت تاخيرتاديه
3888-10/11/40
وكيل شركتي مقيم بلژيك دادخواستي به واسته مبلغ هشتادوپنجهزار فرانك بلژيك به ارزش نودهزارريال به انضمام خسارات وارده قانوني بر عليه فرجامخوانده به دادگاه تهران تقديم وتوضيح داده است طبق برات مورخه 30ژوئن 1951كه خوانده قبولي نوشته وموعدپرداخت آن رسيده خوانده مبلغ خواسته رابه موكل مديون وازپرداخت امتناع مي نمايداحضارورسيدگي وصدور حكم به استردادخواسته وخسارات وارده راباقيداجراءموقت وتامين خواسته تقاضامي نمايد.
شعبه پنجم دادگاه شهرستان تهران پس ازرسيدگي دعوي رامحمول برصحت تشخيص وخوانده رابه تاديه هشتادوپنج فرانك  بلژيك به ارزش نودهزار ريال بابت اصل خواسته ومبلغ پنجهزاروچهارصدوپنجاه ريال بابت خسارت حق الوكاله وكيل خواهان ومبلغ نهصدودوازده ريال بابت هزينه دادرسي دروجه شركت محكوم نموده است .
پس ازابلاغ حكم وكيل خواهان برحسب لايحه مورخه 8/3/35بعنوان اينكه خسارت تاخيرتاديه موردحكم واقع نشده است درخواست صدورحكم برمحكوميت خوانده به پرداخت خسارات نامبرده نموده است .
دادگاه شهرستان به استدلال اينكه (خواسته فرانك بلژيك ووجه نقد رائج كشورنمي باشدوخسارت تاخيرتاديه به آن تعلق نمي گيرد)حكم رددعوي خواهان رانسبت به خسارت تاخيرتاديه صادركرده است .
راي دادگاه درتاريخ 22/8/35به وكيل خواهان ابلاغ شده ووكيل مزبورضمن لايحه مورخه اول تيرماه 38بعنوان شعبه ششم دادگاه استان مركزاشعارداشته كه درحكم شماره 477موكل اودرمطالبه خسارت تاخيرتاديه محكوم به رددعوي گرديده است درتاريخ 28/8/35تحت عنوان پژوهش تبعي ازحكم مزبور پژوهشخواهي بعمل آمده چنانچه دادگاه درخواست مذكوررابه جهاتي كه در دادنامه اعلام نموده منطبق باماده 503 قانون آئين دادرسي مدني پژوهشي تبعي نمي دانددرخواست مزبوربعنوان پژوهش اصلي قابل رسيدگي وتقاضا نموده نسبت به درخواست مزبوراخطاررفع نقص بعمل آيدتابه تكميل آن مبادرت ورزد.
دادگاه استان خلاصه به اين عنوان كه :لايحه فوق الذكربعنوان پژوهش اصلي نسبت به حكم شماره 477قابل رسيدگي نيست وبه استنادماده 489 قانون آئين دادرسي مدني وماده 70و71 قانون مذكوررسيدگي پژوهشي محتاج به تقديم دادخواست مي باشد،درخواست وكيل خواهان راردنموده است .
ازاين قرارفرجامخواهي شده وشعبه ششم ديوان عالي كشورچنين راي داده است :حسب ماده 712آئين دادرسي مدني اگردادگاه ضمن حكم راجع به اصل دعوي نسبت به خسارت راي نداده بموجب حكم عليحده اظهارراي خواهدنمودبهر صورت ازلحاظ آنكه خسارت ضمن دادخواست ياجريان دادرسي خواسته شده دعوي مستقلي نيست ومكمل دعوي اصلي است .درموردبحث پس ازصدورحكم راجع به اصل دعوي به موجب حكم عليحده راجع به خسارت راي داده شده وچون محكوم عليه اصل دعوي ازحكم محكوميت خودپژوهشخواسته بوده محكوم له كه نسبت به خسارت تاخيراداءبيحق شده بوده مي توانسته ازحكم اخير(حكم راجع بخسارت ) درخواست پژوهشي تبعي نمايد،وچون دادخواست پژوهشي هنوزبه جريان نيفتاده بوده وازناحيه اوبه پژوهشخواه پاسخ داده نشده بوده موعد دادخواست پژوهشي تبعي منقضي نگرديده بوده است ،دراين صورت محلي براي ردتقاضاي پژوهشي تبعي نبوده وصدورحكم عليحده نسبت به خسارت تاخيراداء مانع حق مدعي بدوي ازتقاضاي پژوهشي تبعي نبوده وبطوري كه فوقااشعارگرديده خسارت ضمن دعوي اصلي تقاضاشده بوده ودعوي مستقلي نبوده بنابه مراتب قرار فرجامخواسته مخدوش است وحسب ماده 559آئين دادرسي مدني به اكثريت آراءشكسته مي شودورسيدگي مجددبادادگاه صادركننده قرارخواهدبود.
شعبه ششم دادگاه استان مركزپس ازوصول پرونده درجلسه ف  العاده چنين راي داده است :
نظربه صراحت ماده 503 قانون آئين دادرسي مدني به اين عبارت (هرگاه يكي ازاصحاب دعوي ازحكم نخستين درخواست پژوهشي نموده باشدطرف ديگر فقط مي تواندازهمان حكم نسبت به محكوميت خودياجهتي كه ازآن ناراضي است ضمن پاسخ به درخواست پژوهش درخواست پژوهش تبعي نمايد)وباتوجه به كلمه فقط مذكوردرماده مزبوردرنظردادگاه پژوهشي تبعي وقتي موردپيدامي كند كه محكوم عليه ازحكم محكوميت خودپژوهشخواهي نمايدومحكوم له هم به جهتي كه ازهمان حكم ناراضي است پژوهش تبعي بخواهدودراين موردمحكوم عليه بدوي ازحكم 60مورخ 27/2/35شعبه 5 دادگاه شهرستان پژوهشخواسته ووكيل محكوم له حكم مزبورمي توانسته است ازحكم مزبوركه من جميع الجهات به نفع موكل صادرشده اگربه جهتي ازجهات ناراضي بوده است پژوهش تبعي بخواهدنه اينكه ضمن رسيدگي پژوهشي اصلي نسبت به حكم فوق الاشعارازحكم ديگرشماره 477مورخ 15/8/35پژوهشخواهي تبعي بنمايدومتفرع بودن دعوي خسارت بردعوي اصلي نيز لطمه به استدلال مزبوروصراحت ماده 503واردنمي سازدچه بهرصورت نسبت به خسارت كه جزئي ازدعوي اصلي ومتفرعات آن بوده حكم مستقل وجداگانه صادرشده ونه نسبت به آن پژوهشخواهي اصلي شده ونه تبعي بنابجهات مذكورچون مورد درنظردادگاه ازمصاديق ماده 503 قانون آئين دادرسي مدني نيست به رد درخواست پژوهشي تبعي وكيل خواهان بدوي اظهارنظرمي نمايد.
ازاين قرارفرجامخواهي شده است موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده واكثريت بشرح زيرراي به ابرام قرارفرجامخواسته داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان "مجموعه رويه قضائي
آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشورازسال 1328تاسال 1342
جلددوم ،آراءمدني ،چاپ دوم سال 1353                  صفحه 159تا163
19