رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 3448-11/12/43

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
باتوجه به اينكه دادخواست بدوي ازطرف دادستان دارائي به ديوان دادرسي تقديم شده و ديوان دادرسي مزبورمرجع رسيدگي به دعاوي دولت بطور كلي اعم ازاختلاف درمالكيت وياتصرف عدواني بوده وباتوجه به لايحه شماره 2582-10/8/30 دادستان دارائي به اين ؟؟؟ ارت ( در صدر دادخواست نيز قيد شده كه اراضي موردتجاوزازاراضي تابعه قصرملكي زمتصرفي دولت مي باشدكه بحث راجع به مالكيت ؟؟؟نه تصرف عدواني وچون اين تصرفات آنان عنوان قانوني نداشته ؟؟؟آن راتصرف  عدواني نهاده اندومرادازاين موردتصرف عدواني ؟؟؟درقانون آئين دادرسي مدني نبوده است )بطوري كه درراي ديوان كشوراشعارگرديده منظورازتقديم دادخواست رسيدگي ؟؟؟غاصبيت بوده واگر جمله تصرف عدواني كه اين جمله اعم ؟؟؟؟ازتصرف عدواني به مصطلح قانون ويا غصبيت يدطرف ،كافي نبوده است كه منجزادعوي راتصرف عدواني به مصطلح قانوني تلقي نمودبنابرمراتب راي فرجامخواسته به استنادماده 559 قانون آئين دادرسي مدني مخدوش ونقض ورسيدگي مجددبه شعبه ديگردادگاه استان مركزارجاع مي گردد.

* سابقه *
تصرف عدواني - توجه به نحوه تقديم دادخواست از نظرغاصبيت يد طرف

بدوا وزارت جنگ بطرفيت آقايان محمدعلي ، علي وحشمت الله بخواسته رفع تصرف عدواني از3355متراراضي تابعه ؟؟؟خالصه دادخواستي به ديوان دادرسي پس ازرسيدگي وصدورقرارمعاينه وتحقيقات محلي ؟؟؟راي آن سپس تصرف دولت ولحوق تصرف خواندگان رادرمدت كمترازيكسال دراراضي مورد شكايت ثابت دانسته وحكم به رفع تصرف ازمقدارمزبورصادرمي نمايد.
وكيل خواندگان نسبت به حكم مزبوردادخواست به دادگاه تجديدنظر ديوان دادرسي دارائي تقديم داشته است .
پس ازانحلال ديوان دادرسي وارسال پرونده به دادگستري دادگاه استان مركزخلاصه بعنوان اينكه :
دعوي اقامه شده عنوان تصرف عدواني نداشته ومنظورخلع يدورسيدگي به ماهيت بوده ومحتويات پرونده دلالت داردكه تصرف پژوهشخواهان دراراضي مورددعوي زائدبريكسال بوده است راي بدوي راصحيح ندانسته وبافسخ حكم مزبورراي به رددعوي تصرف عدواني پژوهشخوانده بعلت اينكه خارج ازمدت مقررعنوان شده صادرمي نمايد.
اين حكم درشعبه اول ديوان كشوربشرح ذيل نقض مي گردد.
باتوجه به محتويات پرونده دعوي فرجامخواه بطرفيت فرجامخواندگان اساسادعوي تصرف عدواني مصطلح قانون محسوب نمي گرددتاموضوع سبق ولحوق تصرف  ومدت خاص آن موردنظرقضائي ورسيدگي قرارگيردومنظورازكلمه عدواني مذكوردرستون خواسته دادخواست اوليه فرجامخواه ضمن اين جمله "رفع تصرف عدواني در3355متراراضي تابعه قصرخالصه "باتوجه به عنوان ونحوه دعوي بشرح دادخواست مزبورغاصبيت تصرف فرجامخواندگان دراراضي مورد دعوي بوده كه نسبت به مالكيت فرجامخواه درآن اراضي رسيدگي وحكم به مالكيت اووغاصبانه بودن ايادي فرجامخواندگان ورفع آن صادرگرددوبه جهات مذكورصدورحكم درحدودمقررات مربوط به دعوي تصرف عدواني به معني خاص موردنداشته ولازم بوده دادگاه به ماليكت فرجامخواه نسبت به اراضي مورددعوي وجوازتصرف فرجامخواندگان ياعدم جوازآن رسيدگي نموده سپس حكم منقوض راصادرنموده باشدلذاراي فرجامخواسته نقض ورسيدگي مجددبه شعبه ديگردادگاه استان مركزارجاع مي گردد.
سپس شعبه ديگردادگاه استان بشرح زيرراي مي دهد:
ماحصل اعتراضات وكيل پژوهشخواه اين است كه عده اي ازگواهان پژوهش خوانده (خواهان بدوي )بعلت وجودرابطه خادمي ومخدومي صلاحيت اداءشهادت رانداشته اندوگواهي عده ديگرنيزدلالت برصحت دعوي پژوهشخوانده نداردو به حكايت گزارش موجوددركلانتري دوراجع به شكايت مورخ 24/8/26آقاي اعتمادطاهري وپرونده ثبتي شماره 7040/2واجاره نامه شماره 7716- 30/10/26تنظيمي دردفترخانه شماره 65بين پژوهشخواهان وحبيب الله محرز است كه زمين موردگفتگوزائدبريكسال درتصرف  موكلين بوده است درمقابل وكيل پژوهشخوانده اظهارداشته اشتباه آقاي وكيل پژوهشخواهان اين است كه تصورنموده انددادخواهي اقامه شده صرفاجنبه تصرف عدواني داشته كه اظهارات خودراروي تصرف  زائدبريكسال قرارداده انددرصورتي كه مرجع رسيدگي به دعاوي دولت ديوان دادرسي دارائي است وآنچه تقاضاشده رفع تصرفات است نه تصرف عدواني ودرمتن دادخواست كلمه عدواني قيدنشده ودر صدردادخواست نيزنوشته شده اراضي موردتجاوزازاراضي تابعه ملكي ومتصرفي دولت وبحث راجع به مالكيت شده نه تصرف عدواني ومرادازآن تصرف عدواني مندرج درقانون آئين دادرسي مدني نبوده است استدلال وكيل پژوهشخوانده من حيث المجموع واردبنظرنمي رسدزيراصرفنظرازاينكه دردعوي اقامه شده در مرحله بدوي وزارت جنگ صراحتاخواسته خودرا(رفع تصرف عدواني از3355متر اراضي تابعه قصر)تعيين نموده ازمتن دادخواست نيزدعوي خلع يدغاصبانه استنباط نمي شود،اصولادراولين جلسه رسيدگي مرحله بدوي (روزپنجشنبه 12 اسفندماه 1327)وكيل دولت (وزارت جنگ )درتوجبه دادخواست موكل صراحتا اعلام نموده (موضوع دادخواهي معلوم است خصوصيات پرونده موردتصرف عدواني هم تعيين گرديده توضيح بيشتري دراين خصوص ضرورت نداشته وچون در دعوي تصرف عدواني به مالكيت اصحاب دادخواهي رسيدگي نمي شودلازم نبوده است سندمالكيت ضميمه شوددليلي كه بموجب آن ثابت مي گرددمالك مورد تصرف عدواني درتصرف مدعي تصرف عدواني بوده است يانه تحقيق محلي است ...)اين اظهارات دلالت داردكه خواسته وزارت جنگ دعوي تصرف عدواني بوده است ودراين زمينه تامرحله صدورحكم بدوي خواهان دعوي را تعقيب وموفق به اخذحكم مبني بررفع تصرف عدواني گرديده است وتغيير خواسته درمرحله پژوهشي باتوجه به ماده 508 قانون آئين دادرسي مدني موجه نمي باشدودررسيدگي پژوهشي ادعاي جديدي غيرازآنچه درمرحله نخستين عنوان شده است قابل پذيرش نيست بناءعليهذابارداظهارات وكيل پژوهشخوانده چون دردعوي تصرف عدواني به مستنبط ازمادتين 323و326قانون آئين دادرسي مدني به مالكيت طرفين رسيدگي نمي شودوفقط سبق ولحوق تصرفات طرفين دعوي به مدت قانوني موردرسيدگي واقع مي گرددودرمانحن فيه نيزمفادرونوشت مصدق گزارش مورخه 25/8/26كلانتري 2ونحوه بيانات گواهان پژوهشخوانده كه درمرحله بدوي اقامه شده انددلالت داردكه تصرف پژوهشخواهان دراراضي مورددعوي زائدبريكسال بوده است بنابه مراتب دادنامه پژوهشخواسته كه بدون توجه به مراتب فوق صادريافته مخدوش بنظررسيده ودادگاه دعوي رابه عنوان تصرف  عدواني محرزندانسته مستندابه ماده 515 قانون آئين دادرسي مدني بافسخ دادنامه مارالذكرراي به رددعوي تصرف عدواني پژوهشخوانده بعلت آنكه خارج ازموعدمقررقانوني عنوان شده صادرواعلام مي شود.
ازاين راي تقاضاي رسيدگي فرجامي شده واعتراض خلاصه اين است كه : "دعوي تصرف عدواني نبوده وموضوع تقاضاي رفع يدغاصبانه فرجامخواندگان بوده ودادگاه برخلاف  اين معني راي ديوان كشورحكم صادرنموده ونقض آن را تقاضامي نمايد."وكيل فرجامخوانده هم پاسخ داده است .
راي اصراري بنظررسيده است ،پرونده درهيئت عمومي ديوان عالي كشور طرح گرديده وپس ازقرائت گزارش پرونده ومطالعه اوراق لازم باكسب عقيده جناب آقاي دادستان كل مبني برنقض راي فرجامخواسته مشاوره نموده به اكثريت آراءبشرح زيرراي ميدهند:

مرجع :مجموعه رويه هاي قضائي كيهان                سال 1343 چاپ 1344
ازصفحه 227 تاصفحه 232

28