آرا شورای عالی ثبت

راي شماره : 219 - 16/12/1345

راي شوراي عالي ثبت
درموردي كه قبض اقساطي گم ويا نابود ميشود مسائل ذيل مطرح است :
اول - ماده 4 نظامنامه اجراثبت ميگويد:
 "با ادعاگم شدن قبوض اقساطي اجرائيه ازاداره ثبت صادرنخواهدشد"
آيا در اين مورد دفترخانه ميتواند اجرائيه صادركند؟ 
بنظر بعضي اگر در سند رسمي نوشته شده باشدكه دين طبق قبوض اقساطي مطالبه و پرداخت شود صدور اجرائيه بدون ارائه قبوض جائز و قابل ترتيب اثر نيست .
اين پاسخ نظر به مورد خاصي داردكه شرطي درسند به مضمون بالادرج شده باشد. حال اگر چنين شرطي نشده باشد و قبوض اقساطي گم شده يادچارحريق گرديده باشدآيا دفترخانه ميتواند المثني صادركند ؟ بنظرعده اي صدورالمثني مجوز ندارد.
اگر قبوض اقساطي پس از امضاء متعهد و قبل از دادن به بستانكار در دفتر- خانه و يا محل ديگرگم شود آيا بستانكار ميتواندبه استنادسندرسمي دين تقاضاي صدوراجرائيه كند؟ در اين مورد دو نظرديده شده است :
الف - به استناد منطوق ماده 4 نظامنامه اجرا نمي توان اجرائيه صادر كرد.
ملاحظه - ذكرعبارت (ازاداره ثبت ) در ماده مذكورميرساندكه مقنن به مفهوم مخالف عبارت مزبور توجه وعنايت دارد. قاعده مستفاد از ماده 92 93 قانون ثبت هم اين است كه اسنادرسمي وصف لازم الاجرابودن رادارا ميباشند گم شدن قبوض اقساطي مربوط به يك سندرسمي اين صفت راازآن سند سلب نمي كند يعني سلب اين صفت ازسندرسمي محتاج به دليل قطعي است و چنين دليلي وجود ندارد و ماده 4 نظامنامه اجراهم :
اولا- دلالت برسلب صفت لازم الاجرابودن ازاسنادرسمي نمي كند.
ثانيا- ماده 92-93 قانون است و ماده 4 نظامنامه اجرانمي تواندصفتي راكه قانون به اسنادرسمي داده سلب كند. درواقع تفسيربالا از ماده 4 نظامنامه ها اين است كه تفسيروتوجيه نظامنامه مستلزم مخالف قلمدادن نظامنامه با قانون نباشد.
ب - از بستانكارتعهدي به اين صورت گرفته شودكه هرگاه اجرائيه از دفترخانه صادرشد و بعدا مديون قبوض اقساطي راارائه كردبستانكارنيم عشر اجرائي رابدهد (به احتمال صدوراجرائيه بدون استحقاق - ماده 131 قانون ثبت ) پس ازگرفتن چنين تعهدي مي توان اجرائيه ازدفترخانه صادركرد.
دوم - موجرقبوض اقساطي اجاره راگم كرده وازطرف  ديگرميخواهدبه دفترخانه مراجعه وقبوض سپرده راگرفته براي اخذوجه آنهابه صندوق ثبت مراجعه كنددادن قبوض سپرده به موجرفرع بردريافت قبوض اقساطي ازاواست دراين مورددونظرديده شده است :
الف - دفترخانه ازموجرتعهدبگيردكه به استنادقبوض اقساطي مفقود (كه احتمال پيداشدن دربين است ) اجرائيه عليه مستاجرصادرنكندوگرنه از عهده خسارات برآيد.پس ازاخذ اين تعهد،قبوض سپرده رابه موجربدهد.
ب - بستانكارقبلا" اقرارنامه رسمي به دريافت قبوض سپرده ميدهدو دراقرارنامه قيد ميشودكه هرگاه قبوض پيداشدازدرجه اعتبارساقط است .
سوم - اداره اصلاحات ارضي يكي ازشهرستانهااعلان كردكه قبوض اصلاحات ارضي كشاورزان بعضي دهات كه دراجراقانون اصلاحات ارضي (درمرحله اول ) صاحب زمين شده اندگم شده است وتقاضاي صدورالمثني ازاداره ثبت محل كرد.
 راي مورخ 16/12/45شورا:
"باتوجه به اينكه دارنده قبوض اداره اصلاحات ارضي است ودرنظر گرفتن مقرراتي كه درموردفقدان سندمالكيت موجوداست وملاحظه ماده 74 قانون ثبت ، بعدازانتشارآگهي ، صدوررونوشت قبوض اقساطي كه به منزله المثني تلقي ميشوداشكالي ندارد".

مرجع :آراشورايعالي ثبت وشرح آن                    صفحه 267-269
تاليف :دكترمحمدجعفرجعفري لنگرودي
58