رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 4847-17/8/43

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
راي :چون بطوري كه شعبه 2ديوان كشورهم تشخيص داده واستدلال نموده مطابق ماده 8قانون كيفرمرتكبين قاچاق شخصي كه متهم به ارتكاب قاچاق بوده وازطرف بازپرس درباره اوقراربازداشت بدل ازجريمه صادرشده است مي تواندازدومهلت قانوني براي مراجعه به دادگاه وتقديم دادخواست برائت استفاده نمايديكي ازآنهاتاده روزپس ازتاريخ بازداشت وديگري تاده روزپس ازپرداخت جريمه است وچون دراين پرونده فرجامخواه مبلغ 12390پرداخته وبقيه راتعهدنموده ووثيقه ملكي داده كه بموجب سندرسمي شماره 40274-22/12/40به اقساط تاديه نمايدواداره گمرك نيزاين تعهدرا قبول وبه لوازم آن عمل كرده ودادخواست برائت ازطرف متهم مزبورهم در24 اسفندماه 1340كه درخلال مدت ده روزازتاريخ پرداخت جريمه مي باشدبه دفتر دادگاه شهرستان رسيده وبه شماره 928-24/12/40ثبت شده است بنابراين دادخواست برائت مطابق ماده 8 قانون سابق الذكردرمهلت قانوني تقديم شده وقابل قبول بوده وراي فرجامخواسته به دستورماده 430قانون آئين دادرسي كيفري به اكثريت آراءنقض ورسيدگي به شعبه ديگردادگاه استان پنجم ارجاع مي شود.

* سابقه *
قاچاق
دادخواست برائت ازاتهام قاچاق
مبداءمهلت تقديم دادخواست

بنابه گزارش ژاندارمري همدان درتاريخ 3/2/40كاميون كمپرسي محتوي چاي وپارچه وصابون وكت مستعمل خارجي ازسيدعزيز....بشرح صورت مجلس تنظيمي وقبض كالاي قاچاق ضبطي كشف وتحويل اداره گمرك همدان وسيدعزيزو همچنين راننده كاميون بنام توكل نيزدستگيروبامبلغ هشتهزارريال وجه نقد موجوددرجيب سيدعزيزكه به صاحبش مستردشده ،تحويل گرديده است .ضمن تقاضانامه شماره 244-5/2/40اداره انحصارات شهرستان همدان ازدادسراي آن شهرستان به استنادقانون مجازات مرتكبين قاچاق صدورقراربازداشت بدل ازجريمه معادل مبلغ 241671ريال سيدعزيزنامبرده درخواست شده ودرهمان تاريخ به استنادماده 7قانون مجازات مرتكبين كالاي قاچاق وتقاضاي اداره گمرك قراربازداشت متهم ازطرف آقاي بازپرس شعبه اول همدان صادروابلاغ گرديده است .
متهم درتاريخ 6/2/40ازاداره گمركات وانحصارات همدان ضمن اعلام برائت خودوعجزازپرداخت جريمه تقاضاي قبول كفيل وآزادي خودرانموده تا اسنادومدارك خريداجناس راظرف دوماه تهيه نموده وبه آن اداره تسليم كند.ازطرف اداره مزبورجواباطي شماره 258-6/2/40به نماينده قضائي خود آقاي ....نوشته شده كه ازمتهم اخذكفيل شودولي چون آقاي دادستان تبديل قرار بازداشت رابه كفيل غيرمقدوردانسته عليهذاآقاي ....به نمايندگي آن اداره دريكي ازدفترخانه هاي اسنادرسمي حضوريافته وازكفيل معتبري كه متهم معرفي مي كندبااخذوثيقه ضمن سندرسمي قبول كفالت كننددرصورتي كه متهم به علت ديگري بازداشت نباشداززندان شهرباني آزادفرمائيدودستورآزادي متهم ازطرف رئيس اداره انحصارات همدان طي شماره 260-6/2/40به دائره زندان شهرباني آن شهرستان صادرگرديده ودرهمان روزسندرسمي شماره 37949 6/2/40دفترخانه اسنادرسمي همدان بااخذوثيقه وحق فروش ششدانگ عمارت شماره 4فرعي از791اصلي بخش يك همدان به نفع اداره گمركات تنظيم گرديده وصورت مدارك  واسنادخريدكالاهاي نامبرده درتاريخ 25/2/40ازطرف متهم به اداره انحصارات تقديم شده وتحت رسيدگي قرارگرفته است .
درخلال تحقيقات ورسيدگيهاي معموله اداره گمرك متهم بطرفيت اداره دارائي ودادسراي شهرستان همدان دادخواست برائت ،نسبت به پرداخت جريمه 28صندوق چاي به دادگاه آن شهرستان طي شماره 928-24/12/40تقديم داشته است .
شعبه دوم دادگاه شهرستان همدان پس ازانجام رسيدگي جلسات عديده به موجب راي شماره 609-28/7/41"باتوجه به مدافعات مدعي برائت ومعرفي يد ماقبل خودمويدابه اظهارات حسين ...فروشنده چاي واظهارات ابوالقاسم .. واسطه معامله ومنطبق بودن علامت صندوقهاي چاي غزال توفيقي باعلامت چايهاي قراردادي گمرك غرب به فروشنده وسايرمحتويات پرونده وعدم احراز بزهكاري سيدعزيز...به ارتكاب قاچاق 28صندوق چاي برائت مشاراليه اعلام گرديده وبه استنادماده 8قانون مجازات مرتكبين قاچاق حكم به رد28صندوق چاي ضبطي واستردادكليه وجوهي كه بابت جريمه اخذشده درحق خواهان صادرشده است ."
اداره دارائي همدان به حكم معترض گرديده وشعبه سوم دادگاه استان پنجم پس ازرسيدگي وحصول اختلاف عقيده بين دونفرمستشاران وشركت مستشار سوم بموجب راي شماره 831-18/12/41به اكثريت آراء،
به استناداينكه متهم طبق قراربازپرس درتاريخ 5/2/40بازداشت شده وبموجب قراردادرسمي 37949-6/2/40دفترخانه اسنادرسمي همدان به استناد ماده 7قانون مجازات مرتكبين قاچاق اززندان باتامين وثيقه جريمه مقرر آزادگرديده ومهلت مقرربراي تقديم عرضحال برائت ازتاريخ بازداشت وي شروع شده وقراربه اقساط نقدي درخصوص ترتيب پرداخت جريمه به استناد سندشماره 40274-22/12/40تاثيري درمهلت تقديم عرضحال ازناحيه متهم نداشته وملاك موقعيت دادخواست برائت نمي تواندباشدوچون باتوجه به مراتب مذكوربدوبازداشت متهم روز5/2/40بوده ودادخواست برائت در تاريخ 24/12/40خارج ازموعدقانوني تقديم شده بافسخ دادنامه بدوي قراررد درخواست برائت خواهان صادرگرديده است .
راي اقليت - نظربه اطلاق ماده 8قانون مجازات مرتكبين قاچاق كه مهلت تقديم عرضحال برائت رااززمان بازداشت ياتاريخ پرداخت جريمه تا ده روزمعين نموده ،بهيچوجه صراحتي نداردكه پس ازتاريخ بازداشت وگذشت ده روزدرصورت پرداخت جريمه متهم ازحق تقديم عرضحال برائت محروم باشدو باتوجه به اينكه قوانين جزائي رانمي توان مخصوصابه ضررمتهم تفسيروتعبير نمودعرضحال برائت درمهلت قانوني تقديم شده وقابل رسيدگي است .
خواهان برائت ووكيلش فرجامخواهي نموده وشعبه دوم ديوان عالي كشور رسيدگي نموده چنين راي داده است :
چون مطابق ماده 8 قانون مجازات مرتكبين قاچاق متهم مي توانددرمدت ده روزازتاريخ بازداشت ياده روزپس ازتاريخ پرداخت جريمه به دادگاه مراجعه نمايدوچون فرجامخواه مطابق سندرسمي شماره 40274-22/12/40تعهد نموده كه مبلغ 68250ريال جريمه 28صندوق چاي رادرمدت 24ماه بپردازدودر تاريخ 24اسفندماه 40مبادرت به تقديم دادخواست برائت نموده بنابراين تقديم دادخواست درمهلت قانوني بوده وراي فرجامخواسته طبق ماده 430 قانون آئين دادرسي كيفري نقض ورسيدگي به همان دادگاه صادركننده آن راي ارجاع مي شود.
پس ازارجاع ورسيدگي مجددشعبه سوم دادگاه استان پنجم بموجب راي فرجامخواسته به اكثريت آراء،
حكم بدوي راقابل فسخ تشخيص داده وباهمان استدلال اوليه واينكه موارد پسش بيني شده درماده 8قانون نامبرده دوحق مستقل ومتوازي يكديگرازنظر تقديم دادخواست برائت نيست وچون متهم بدوابراي پرداخت جريمه بازداشت شده ملاك وموقعيت تقديم دادخواست برائت ازتاريخ بازداشت محسوب است وترتيب اقساط بعدي درپرداخت جريمه پس ازبازداشت ايجاد مهلت جديدي براي متهم نمي نمايدوتقديم دادخواست برائت درتاريخ 24/12/40خارج ازموعدمقررقانوني است بافسخ حكم پژوهشخواسته قراررد دادخواست برائت خواهان صادرگرديده است .
راي اقليت برقبول راي ديوان عالي كشوروقبول دادخواست ومخالفت با ردآن است .
وكيل خواهان برائت طي تلگراف فرجامخواهي نموده واعتراضات اوخلاصه آنست كه : "درپرونده دوسندموجوداست يكي شماره 37949-6/2/40كه سند تنظيمي است كه موكل يدماقبل رامعرفي نمايدوپس ازتنظيم سندوآزادي يد ماقبل رامعرفي نموده وبعضي ازكالاهاي مضبوطه به موكل مستردگرديده وفقط 28صندوق چاي حسب ادعاقاچاق شناخته شده كه پس ازتعيين جريمه طبق سندشماره 40274-22/12/40مقسطاقبول نموده كه جريمه رابپردازدودرخلال ده روزاز بعدازپرداخت اولين قسط عرضحال برائت تقديم داشته ودادگاه استان نبايد قرارردصادرنمايد.چون راي فرجام خواسته خلاف قانون وحق است نقض مجدد قرارفرجامخواسته استدعاشده است ."
ازطرف سيدعزيز...نيزضمن لايحه اعتراض شده كه :"سنداول جهت ابراز دلائل ومدارك خريداري كالاهاومعرفي يدماقبل بوده وبه عنوان علي الحساب مبلغي ازطرف اداره دارائي همدان تعيين وبه همان مقدارتامين اخذگرديده تا ماخذواقعي جريمه راپس ازاستردادبعضي كالاهامعين وسنددوم براساس آن تنظيم شده كه اثرات سنداول واقدامات قبلي به لحاظ استردادبعضي كالاهاي ضبطي منتفي گرديده وچون اداره دارائي مدعي گرديده كه 28صندوق چاي قاچاق و بايستي جريمه آن پرداخت شودلذاسنددوم تنظيم ودرهمان تاريخ مبلغي بعنوان قسط نقدي يعني 22/12/40مي باشدنه 6/2/40موردنظردادگاه استان باوجود تفاوت فاحش بين مبلغ دوفقره اسنادرسمي هرگاه جريمه ادعائي دادگاه استان همان مبلغ مندرج درسنداول مي بودلزومي به تنظيم سندرسمي دوم نبودوقضيه از مواداصراري است واستدعاي طرح موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشوروفسخ قراروصدوردستوررسيدگي ماهوي نموده است ."
اداره گمرگ استان پنجم جواباابرام راي فرجامخواسته راخواستار گرديده است .
چون فرجامخواه به همان علت اوليه درخواست فرجام كرده موردطبق ماده 463قانون آئين دادرسي كيفري اصراري وقابل طرح درهيئت عمومي ديوان عالي كشورتشخيص شده است .
موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده وباكسب عقيده جناب آقاي دادستان كل مبني برابرام بشرح زير:"طبق ماده 7 قانون مرتكبين قاچاق هرگاه مرتكب جريمه مقرره درقانون ويابهاي مال ازبين رفته را نپردازدبازداشت مي شودومطابق ماده 8 همان قانون متهمي كه جريمه ازاو گرفته شده ويابراي وصول آن بازداشت گرديده مي تواندتاده روزپس از پرداخت جريمه ياده روزپس ازتاريخ بازداشت به دادگاه مراجعه كند.از امعان نظربردوماده فوق معلوم مي گرددكه وضع متهمي كه درمعرض اتهام قاچاق قرارگرفته ازدوحال خارج نيست يامتهم براي اينكه بازداشت نشودجريمه را بپردازددراين صورت مي تواندتاده روزدادخواست برائت به دادگاه تسليم كندويااينكه ازپرداخت جريمه اعراض مي كندوبازداشت مي شودودراين صورت مي تواندتاده روزبه دادگاه شكايت كندوچنانچه عرضحال برائت تسليم نكردحق شكايت اوطبق تبصره 3ماده 8قانون مرتكبين قاچاق بكلي ساقط مي گردد."تبصره 3ادارات ماموروصول درآمدمكلفندبه كسي كه براي اخذجريمه بازداشت مي شوندكتباابلاغ كنندكه درصورت انكارارتكاب تاده روزبا رعايت مسافت قانوني مي توانندبه دادگستري مراجعه كندوالاحق شكايت او ساقط خواهدشد."بنابراين مسلم مي گرددكه طبق دوماده 7و8 قانون مرتكبين قاچاق مدت تقديم دادخواست برائت فقط يك ده روزبيش نيست زيراهرگاه متهم جريمه رابپردازدفرض بازداست موضوعامنتفي است تامقررشودكه از لحاظ بازداشت هم درظرف ده روزحق مجددتقديم دادخواست برائت رادارا مي باشدوبرعكس اگرمتهم بازداشت شودودرظرف ده روزبه دادگاه مراجعه نكندشكايت اوطبق تبصره 3ماده 8بكلي ساقط مي گردد.
درقضيه مانحن فيه متهم درتاريخ 5/2/40بازداشت شده واقدام به تسليم عرضحال برائت نكرده است وبعداطبق سندمورخ 22/12/40تعهدنموده كه مبلغ جريمه رادرمدت 24ماه بپردازددرتاريخ 24/12/40يعني تقريبادهماه بعد ازبازداشت مبادرت تقديم دادخواست برائت نموده است نتيجه قبول اين قبيل عرضحالهاي برائت اين خواهدبودكه مدت ده روزكه منجزاازطرف مقنن تعيين گرديده رعايت نشودودرازاءمدت تسليم عرضحال برائت منوط بميل اشخاص كيفيت تقسيط باشد.درصورتي كه اصولامواعدپيش بيني شده ازطرف قانونگذارازقواعدآمره بوده وهيچيك ازاصحاب دعوي نمي تواندازآن تخلف نمايند.
مدت كوتاه ده روزمقرردرماده 8براي اين است كه متهم چنانچه واقعا دلائلي دارددرظرف مدت مزبورابرازداردنه اينكه هروقت توانست تصنعا دلائلي تهيه نمايدآن موقع رابراي تسليم عرضحال برائت برگزيندوبدين وسيله پرداخت جريمه راكه يكي ازوسائل حمايت صنايع داخلي است خنثي سازد.بنا به مراتب فوق بخوبي مسلم مي گرددكه تقدم دادخواست برائت ده ماه بعداز تاريخ بازداشت يك روزه قابل قبول نبوده ودادگاه نمي توانسته خارج ازمدت ده روزكه ازقواعدآمره است چنين عرضحالي رابپذيردبنابراين معتقدبه ابرام راي دادگاه استيناف مي باشم ."
مشاوره نموده به اكثريت آراءبشرح زيرراي مي دهند:

مرجع :
آرشيوحقوقي كيهان
مجموعه رويه قضائي سال 1343چاپ 1344
صفحه 80 تا 87

13