رای ديوان عالی كشور

35  قتل غيرعمد
28/8/1372

بسمه تعالي
رياست محترم دادسراي ديوان كشور

در خصوص اعتراض آقاي 000 وخانم 000 به راي 695/2873/8/72 دادگاه تجديدنظر استان يزد، كه در اجراي ماده 31 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب تجديدنظرخواهي كرده است باستحضارميرساند با ملاحظه پرونده استنادي ، حسب گزارش مامورين انتظامي دهشيريزد، اتومبيل توياتا(وانت ) به رانندگي آقاي 000 كه از مسير تقت به دهشير در حركت بوده ، از جاده منحرف وسمت چپ واژگون شده ، كاردان فني ، محل را معاينه با تنظيم كروكي مشخص شده كه اتومبيل روي جاده آسفالت در حركت بوده ، به  علت نامعلومي به سمت چپ منحرف و  از شانه خاكي جاده خارج و چهار معلق زده است ، و اظهارنظر كرده كه سرعت اتومبيل زياد بوده ، و راننده مرتكب بي احتياطي شده ، و سرنشين اتومبيل آقاي 000 مجروح شده ، و راننده مرتكب بي احتياطي شده ، و سرنشين اتومبيل آقاي 000مجروح شده ، و پس از انتقال به بيمارستان فوت كرده ، آقاي 000 مدعي شده كه ، آقاي 000 در بين راه ، رانندگي اتومبيل را به عهده گرفته و او باعث واژگوني اتومبيل شده ، و موقع حادثه او(آقاي 000) در خواب بوده ، پدر ومادر مقتول از000 شكايت كرده ، و او را موجب قتل فرزندشان معرفي كرده اند، هيئت كارشناسان ، اظهار نظر كرده اند كه چون اتومبيل چندبارغلطيده ممكن است هم راننده و هم سرنشين ضرباتي متحمل شده اند، اظهارنظر صريح كه راننده چه كسي است نشده ، اما علت تصادق را بي احتياطي و تخلف از سوي راننده اتومبيل و عدم توانايي در كنترل وسيله نقليه تشخيص داده 000از وسيله نقليه بازديد به عمل آمده ، خون روي تشك سمت راست شاگرد راننده وجود داشته ، و پزشك از جسد معاينه كرده : پارگي و تورم لب پايين ، كبودي روي سينه وشكم ، به علت خونريزي مغزي تحت عمل جراحي قرار گرفته و علت مرگ را خونريزي مغزي معرفي كرده 0 آقاي جانشين بازپرس تفت با توجه به محتويات پرونده وگزارش افسركاردان فني و نظريه شوراي تصادفات ، مورد را از موارد لوث تشخيص و قرار به مجرميت متهم صادر شده ، و حسب كيفرخواست 1511 9/5/73 در مورد آقاي 000متهم به قتل غيرعمد، با توجه به شكايت اولياءدم و نظريه كارشناسان و ساير محتويات پرونده مطابقب ماده 149 قانون تعزيرات تقاضاي مجازات شده است 0 شعبه اول دادگاه عمومي تفت به موضوع رسيدگي كرده ، اولياءدم با ارائه اظهارنظر عده اي رانندگان خبره دائر به اينكه به علت تصادق اتومبيل (واژگون شدن ) سرنشين اتومبيل فوت شده ، و با ملاحظه اينكه درب قسمت راننده و فرمان سالم است ، متوفي سرنشين اتومبيل بوده ، دادگاه پس از تحقيق از اولياءدم ومتهم ، حسب دادنامه 28553/3/84 در مورداتهام آقاي 000 به تقل غيرعمد مرحوم 000 به علت بي احتياطي دررانندگي ،با توجه به دفاعيات متهم وعدم اتيان سوگند ازطرف اولياءدم ،و اتيان سوگند از طرف متهم ، به لحاظ عدم توجه اتهام (فقد دليل ) حكم بر برائت متهم صادر شده است 0 از راي صادره تجديدنظرخواهي شده است دادگاه تجديدنظراستان حسب دادنامه 2874695/8/74 و به لحاظ اينكه اعتراض موثري از جانب معترضين به عمل نيامده دادنامه تجديد نظر خواسته را تائيد كرده است 0اولياءدم ، طي لايحه اي به راي صادره كرده و مدعي شده كه كارشناسان تشخيص اينكه راننده چه كسي است به عهده تحقيقات جدي گذاشته ، و تحقيقات لازم از جانب مامورين انتظامي و مقامات قضائي انجام نشده 0 جائي كه رانندگان شاهدصحنه بعد از تصادف بوده اند، نظر داده اند كه متوفي سرنشين اتومبيل بوده ، موردي براي اتيان سوگند نبوده 000 خواستار نقض دادنامه و محكوميت متهم به ديه شده اند0 و تقاضاي اجراي ماده 31راكرده اند0

نظريه
با ملاحظه محتويات پرونده ، و باعنايت به اينكه صاحب اتومبيل اقرار دارد كه متوفي سوار ماشين او شده واظهارنظركارشناسي دلالت بر وازگون شدن ماشين به علت بي احتياطي راننده دارد، و ظاهرا" رانندگي اتومبيل هر شخصي به عهده خود اوست نه ديگري ، و آقاي 000 كه سرنشين اتومبيل بوده ، به علت واژگون شدن اتومبيل فوت شده ، عليهذا مورد از موارد لوث است وقرائن ظنيه قوي ، عليه متهم (صاحب اتومبيل ) وجود دارد، و مي بايستي مراسم قسامه اجرا مي شد، مضافا" اينكه در پرونده به دليل اولياءدم رسيدگي نشده و تحقيق از رانندگان كه تشخيص داده اند متوفي سرنشين اتومبيل بوده و تحقيق نكرده اند، طي لايحه 2914373/11/73 و لوايح ديگر خواستار تحقيق از رانندگان مذكور شده اند و طي لايحه مورخ 24/2/74، متذكر شده اند كه قسم آقاي 000 مورد قبول آنها نيست ، ولي صورتمجلس تنظيمي 23/2/74 معارض آن تنظيم شده و از صورتمجلس مذكور استنباط مي شود دادگاه به ولي دم توصيه كرده كه 25 نفر از بستگان را براي قسم حاضر كند كه اظهارات آنها الزامي نيست و مطابق فتوي حضرت امام در تحرير الوسيله حضور25 نفر از اقربا ولي دم ضروري نيست بلكه اولياءدم مي توانند25 سوگند يادكنند0 به اولياءدم صحيح تفهيم نشده 0عليهذا با وجود شرايط، و نيز قرائن ظنيه قوي جهت انجام مراسم قسامه ،از جانب اولياءدم ، دادنامه صادره به برائت متهم وجهه شرعي و قانوني ندارد، عقيده به اجراي ماده 31و ارسال پرونده به ديوانعالي كشور جهت نقض دادنامه دارم 0
داديار ديوان عالي كشور

با توجه به محتويات پرونده با نظريه مورخ 26/12/74 همكار محترم جناب آقاي 000 بر لزوم اعمال ماده 31 نسبت به دادنامه قطعي صادره موافقم 0
داديار دادسراي ديوان عالي كشور

بسمه تعالي
با توجه به وجود قرائن كافي كه مي تواندموجب علم براي قاضي شود مورد از باب لوث نيست و با اعمال ماده 31 موافقت مي شود0
مرتضي مقتدائي  دادستان كل كشور

راي شعبه 000 ديوان عالي كشور

صرفنظر از اينه به درخواست تجديدنظرخواهان در مورد تحقيق كامل از رانندگان پايه يك كه در لحظه تصادف يا دقايقي بعد شاهد صحنه بوده اند توجه نشده و تحقيقات لازم از فرد فرد آنها و افسر كارشناس اوليه ومامورين انتظامي مربوطه كه ممكن التاثير در اخذ تصميم بوده است به عمل نيامده است همانگونه كه درگزارش دادسراي محترم ديوانعالي آمده است از مفاد صورتمجلس 23/2/74 استنباط مي شود دادگاه با توجه به محتويات پرونده مورد را از موارد لوث تشخيص داده و به اولياءدم پيشنهاد معرفي بيست وپنج نفر براي اجراي مراسم قسامه قتل غيرعمد نموده است كه اظهار داشته اند ما توانائي اينكه 25 نفر را به دادگاه براي قسم بياوريم نداريم و براي عجز آنها از اين حيث رد قسم به متهم شده است و حال اينكه از پيش مورد حسب مستفاد از تبصره 25 ماده 248 اقنون مجازات اسلامي و مسئله اول المقصد الثاني في كميته القسامه ازكتاب تحريرالوسيله كه اگر تعداد قسم خورندگان كمتر از مقدار قسامه باشد هريك از قسم خورندگان مي توانند بيش از يك قسم بخوردند رد قسم به متهم صحيح نبوده است عليهذا با توجه به مراتب صدور حكم به برائت متهم موجه نيست با نقض دادنامه تجدينظر خواسته دراجراي ماده 31 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي و انقلاب رسيدگي مجدد آن به شعبه ديگر دادگاه عمومي يزد محول مي شود0

مرجع :
كتاب نظريات قضائي دادستاني كل كشوردراجراي مواد 18 و 31 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب  آراء جزائي  1375 
جلداول  تهيه وتدوين : محمدهاشم صمدي اهري  انتشارات گنج دانش

136