رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده   :        65192313
شماره دادنامه :            823/13
تاريخ رسيدگي  :        12/12/1371
تجديدنظرخواه  :   آقاي ((الف ))اصالتا"وبه ولايت ازطرف فرزندانش كامران كيوان  وكيان 
تجديدنظرخوانده :  آقاي ((ب ))
تجديدنظرخواسته :دادنامه شماره 218281/2/71شعبه 14دادگاه حقوقي يك ..
مرجع رسيدگي   : شعبه 13 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه     : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :بدوا" آقاي ((ج )) به وكالت ازآقاي ((ب )) دادخواستي عليه خانم ((د)) محرزبه خواسته الزام اوبه تنظيم سند رسمي انتقال يك دستگاه آپارتمان وتلفن شماره ...مورد معامله به انضمام متعلقات مقوم به 210 هزارريال باصدوردستورموقت به دادگاه حقوقي 2 ...تسليم نموده توضيح داده خوانده به موجب بيعنامه تنظيمي گروه مشاورين ...شش دانگ آپارتمان شماره 4 واقع درقسمت شرق طبقه 2 بانصف پاركينگ شماره 2 وانباري شماره 4جزوپلاك ثبتي ...بخش ... به انضمام تلفن ...وسايرمتعلقات رابه موكل فروخته وقسمتي ازثمن معامله راحين تنظيم بيعنامه گرفته وبين آنان مقررشده در27/10/65 دردفتر...حاضرتانسبت به انتقال رسمي بيع بنام موكل اقدام شود و موكل درتاريخ فوق دردفترحاضرولي خوانده نيامده وبااظهارنامه هم ازانتقال خودداري كرده وخواستارصدورحكم به خواسته شده ،براي جلوگيري ازانتقال بعدي هم مستدعي تصميم شايسته شده است .شعبه 65 دادگاه حقوقي 2...باتقويم خواسته به 2100000 ريال دادگاه حقوقي يك ... راصالح دانسته رسيدگي درشعبه 23 دادگاه حقوقي يك ...معمول وپرونده به كلاسه 132 66 ثبت شده ثانيا"در 3/8/66 آقاي ((ج ))به وكالت از آقاي ((ب ))دادخواست ديگري عليه خوانده بالاوآقاي ((ه )) بخواسته ابطال معامله آپارتمان وتلفن مذكورفيمابين خواندگان موضوع سند شماره ...دفتر 256...مقوم به 210 هزارتومان والزام خوانده رديف يك به تنظيم سندرسمي انتقال ملك وتلفن موصوف ...موكل به استناد فتوكپي سندرسمي انتقال واستعلام وضعيت ثبتي وپرونده كلاسه 66/132 شعبه 12 دادگاه حقوقي يك ...وبيع نامه 11/10/66 به دادگاه حقوقي يك ...تقديم وتوضيح داده دادخواست اخيراينست كه بانوي خوانده رديف 1 باوجودانتقال خانه و تلفن موردبه موكل به موجب بيعنامه 11/10/66 بعدا"باعدم مالكيت نسبت به ملك وتلفن موصوف آن رابا سند رسمي فوق الذكربه خوانده 2 انتقال داده وتقاضاي صدورحكم نموده است . اين پرونده هم به شعبه 12 دادگاه مذكورارجاع شده دادگاه ...پس از وصول وثبت دادخواستهاي فوق الذكردستور رسيدگي توام ودعوت اصحاب دعوي رسيدگي نموده سرانجام مبادرت به اظهارنظر نموده كه مفادا" حكايت ازرد دعوي خواها را داشته كه مورداعتراض قرار گرفته است . پرونده جهت رسيدگي به شعبه 13 ديوان عالي كشورارجاع واين شعبه به موجب دادنامه شماره ...چنين نظرداده :
(اعتراضات وكيل خواهان برنظريه معترض بهاوارد است زيراباتوجه به شرط يك ازشرايط مواد توافق مندرج درقراردادفروش 11/10/65طرفين متعهد شده اندساعت 10 صبح 27/10/65دردفتر280...يادفتري كه گروه مشاورين معرفي نمايدحاضروكليه تشريفات معامله راانجام دهندوضمنا"به شرح مندرج درقسمت اخير قرارداد فروش مذكور توافق شده مورد معامله به تصرف خريداردر 30/3/66 داده شود.وكيل خواهان به موجب اظهارنامه شماره 2832026/10/65 دقيقا"يك روزبعد ازتعيين موعد مورد توافق براي تنظيم رسمي انتقال ضمن اعلام به بانو ((د))به اينكه در روز مقرردردفترموردنظربراي انجام تشريفات وثبت سند رسمي انتقال حضور نيافته است ازمشاراليه خواسته است ظرف 5 روز موجبات تنظيم سند رسمي انتقال ملك وتلفن را به موكل فراهم كند لكن بانوي خوانده علي رغم مراتب مذكوروحتي چندين ماه بعد ازتاريخهاي فوق به موجب سندرسمي ...دفتر256...آپارتمان موصوف وطبق نامه ...شركت مخابرات تلفن مذكور رادر27/8/66به آقاي ((ه))منتقل نموده كه به نظرمي رسد بانو...خارج ازفرصتي كه استنباطمي شودومي توانست ازخيار فسخ استفاده كند مبادرت به تنظيم سندرسمي انتقال وفروش ملك به آقاي ((ه))نموده ولازم بود دادگاه بالحاظ مراتب توضيح شده نظرمي داد.) وباعدم تاييد پرونده به همان دادگاه اعاده شد وبا وصول پرونده چنين راي صادرشد:(...زيراقرارداد11/10/65 كه به نام قراردادفروش بيعنامه بين خواهان وبانو((د)) محرزتنظيم شده دلالت بروقوع عقد بيع ندارد بلكه حاكي ازتوافق طرفين به انجام عقد بيع درآينده مي باشد زيرادربنديك قرادادطرفين تعهدكرده اندكه معامله رسمي را برمبناي توافقات ازساعت 10 صبح 27/10/65دردفتر280...انجام دهند ودربندهاي 9و10 شروط معامله مقررشده كه استنكاف هريك ازطرفين از انجام معامله وياتخلف ازاجراي هريك ازتعهدات موجب پرداخت 5ميليون ريال وسيله متخلف به طرف ديگراست كه مستفادمي گرددوطرفين نخواسته اند عقدبيع راباتنظيم قرارداد 11/10/65 واقع سازند تابلكه وقوع بيع وقوع موكول به حضوردردفتراسنادرسمي تنظيم وسندرسمي انتقال نموده اند كمااينكه ملك وتلفن به خواهان تسليم نشده وطبق گواهي شماره 9436/3/67چك به مبلغ 5 ميليون ريال كه عنوان بيعنامه به بانو... محرزتسليم شده به بانك ارائه نشده فلذابه موجب قرارداد11/10/ 65 خواهان نسبت به موضوع قراردادحق عيني پيدانكرده و مالكيت ملك و تلفن به خواهانهامنتقل نشده ودرملكيت بانوي خوانده باقي مانده و هرچند ادعاي وكيل خواهان درپرونده 456  66مبني براينكه خوانده رديف اول ملك و تلفن فوق را به خوانده رديف 2 آقاي ((ه))انتقال رسمي داده و محرز ومسلم مي باشد زيرانامه ...اداره ثبت ...حاكي است كه ملك مورد دعوي به انضمام متعلقات آن در 28/6/66يعني بعد ازتنظيم قرارداد 11/10/65به موجب سندانتقال ...به وسيله خوانده رديف 1 به خوانده رديف 2 به بيع قطعي انتقال داده شده وطبق نامه شماره ...تلفن موردبحث به آقاي ...واگذارشده ليكن انتقالات اخير درست وقانوني است نظربرابطال هردو دعوي صادرنموده وكيل خواهان به اين نظراعتراض كرده است هرچندشعبه 13 ديوان عالي كشوردرمقام رسيدگي به اعتراض مزبوربه شرح شماره 1502/2513/12/67نظردادگاه رامورد قضايي قرارداده و ضمن عدم تاييدآن پرونده رااعاده نموده است ليكن دادگاه بنابه جهات مقيددرنظرقضايي صادروجهاتي كه ذيلا" بيان مي گردد نمي تواندازنظرخود عدول كند زيراانتقال قطعي ملك و تلفن توسط خانم ((د))به آقاي ((ه)) درحالتي انجام گرفته كه عدم تنظيم سندرسمي انتقال باخواهان ولواينكه به فرض اثبات دراثر عمل وتخلف بانوي متعهدمي باشد سانكسيون آن درقردادعادي معلوم بوده وهمانادربيعانه وپرداخت معادل بيعانه ازسوي متخلف متعهدله خواهان مي باشدكه انجام اين امرنيازبه طرح دعوي ديگرآن هم بااثبات تخلف دارد.به علاوه عمده ايراد ديوان عالي كشورآن است كه چون بانو((د)) درخارج ازفرصتي كه استنباط مي شودمي توانست ازخيارفسخ استفاده نمايد مبادرت به تنظيم سندرسمي انتقال وفروش ملك به آقاي ((ه)) نموده ولازم بوده دادگاه بالحاظ اين مراتب نظرمي دادكه عقيده دادگاه هرچند همان طوركه فوقا" بيان شد به موجب سند 11/10/65 عقد بيع تحقق نيافته ...لكن به فرض اينكه عقدبيع انجام شده تلقي گرددسند عادي مزبور باتوجه به بند1 ماده 46وماده 48 قانون ثبت تاقبل از ثبت دردادگاه پذيرفته نمي باشد فلذانظرازمراتب فوق اساسا"قرارداد فوق صرفا"تعهدي بيش نبوده علي هذااين دادگاه باباقي بودن برنظر خود دعوي مطروحه درهردو پرونده راغيرثابت تشخيص وحكم به بطلان آنها صادرنموده {است }.باابلاغ راي تجديدنظرخواهي شده وشعبه 13ديوان عالي كشور به شرح شماره ...چنين نظرداده :
((تجديدنظرخواهي مالا"وارد است چه همان طور كه در دادنامه شماره 1509/2813/12/67اين شعبه آمده باوقوع بيع وفروش ملك به خواهان حسب سند11/10/65بانو...خارج ازفرصتي كه استنباط مي شودمي توانسته ازخيارفسخ استفاده كندنقل وانتقال ثاني را انجام داده بالنتيجه اراده خود را براي فسخ خارج از فرصت مقرر براي فسخ معامله اعلام مي داشته كه دادگاه صادركننده راي تجديدنظرخواسته اين مراتب را موردلحاظ حكم قرارنداده وبانقض راي رسيدگي رابه شعبه ديگردادگاه حقوقي يك ...محول نمود.))
رسيدگي بعدي درشعبه 14دادگاه حقوقي يك ...معمول وپرونده با كلاسه 1346914 درجريان قرارگرفته واين دادگاه به شرح شماره 227/16/4/69 بااعلام بطلان سندرسمي شماره 63171 دفتر256 تهران حكم به محكوميت بانو((د))به الزام حضور در دفترخانه وانتقال آپارتمان پلاك ...و رشته تلفن ...به نفع آقاي ((ب ))صادرنموده با مراجعه براي اجراي حكم معلوم شده آقاي ((ه))به موجب سندرسمي قطعي شماره ...ملك موضوع دعوي رابه آقايان 1...و2...و3...با ولايت پدرشان آقاي ((الف )) منتقل نموده درتاريخ 30/10/69آقاي ((ج )) به وكالت ازآقاي ((ب )) دادخواستي عليه خانم ((د))وآقاي ((ه))وآقايان (سه نفراخيرباولايت پدرشان ((الف )) )وآقاي ((الف ))به خواسته ابطال معامله ملك موضوع سندرسمي شماره ...دفتر280...وابطال معامله تلفن ...بين ...وخواندگان رديف 3تا6وبدوا"صدورقرارتامين خواسته وخلع يدخواندگان رديف 3تا6 ازآپارتمانهاي موردمعامله تقديم نموده در 12/4/70آقاي ((س ))وكيل دادگستري دادخواستي به وكالت از طرف خواندگان رديف 3 تا 6 عليه آقاي ((ب ))به خواسته اعتراض ثالث به دادنامه شماره 16227/4/69 شعبه 14دادگاه حقوقي يك ...وصدورحكم برفسخ دادنامه صادره در دعوي مطروحه وابطال قولنامه 11/10/65تقديم داشته اين دادخواست به كلاسه ... ثبت شده وباپرونده كلاسه ...دادخواست مورخه 30/10/69 ضميمه ويكجا رسيدگي شده وبايم سلسله اقدامات لازم وتعيين وقت و دعوت طرفين و اقدام به دعوت بعضي ازمتداعيين وسيله درج آگهي درمطبوعات وبالاخره كسب نظرمشاوردادگاه در 26/4/70چنين نظرداد:((خواسته آقاي ((ب ))با وكالت آقاي ((ج ))درپرونده 69/616ابطال معامله ملك موضوع سند رسمي شماره ...دفتر 280وابطال معامله تلفن ...وخلع يدخواندگان رديفهاي 3تا6ازآپارتمان موردمعامله وخواسته آقاي ((الف ))به ولايت ازفرزندانش آقايان ...باوكالت آقاي ((س ))اعتراض ثابت به دادنامه شماره 16227/4/69 اين شعبه وصدورحكم برفسخ دادنامه معترض عنه وابطال قولنامه 11/10/65 موضوع پرونده كلاسه 69/131مي باشد.
اولا"درمورد دعوي آقاي ((ب ))...نظربه اينكه به موجب دادنامه شماره 227حكم ابطال سندرسمي ...دفتر 256 كه به موجب آن يكي دستگاه آپارتمان شماره 4به قدرالسهم ازعرصه زيربناومشاعات ومشتركات ازطرف خوانده اول به خوانده دوم انتقال قطعي داده شده صادرگرديده ودادنامه فوق كاشف ازفسادبيع موضوع سند... دفتر256...وتلفن شماره بين خوانده رديف اول خواندگان ديگرمي باشدوچون برابرماده 365قانون مدني بيع فاسداثري در تملك ندارد...به ابطال سندرسمي ...دفتر280 و ابطال معاملات انجام شده نسبت به تلفن بين خواندگان رديف 1و2 وخواندگان رديف 3تا6نظرمي دهدثانيا"در مورد دعوي نامبرده به خواسته خلع يد خواندگان رديف 3تا6ازآپارتمان مورد دعوي چون دادنامه 227 اجراء نشده ومالكيت خواهان نسبت به آن استقرار پيدانكرده و فعلا" دعوي قابليت استماع نداشته و به رد آن نظر دارد.ثالثا" در مورد دعوي آقاي ((الف ))درپرونده كلاسه 70/231اگرچه ايرادوكيل خوانده دعوي به سمت اوبه لحاظ ذينفع نبودن وي واردنيست ومردوداعلام مي گردد ولي نظربه اينكه نامبرده دعوي خودرافقط به طرفيت محكوم عليه دادنامه شماره 227اقامه كرده ومحكوم عليهاي دادنامه معترض عليه راطرف دعوي قرارنداده است دعوي استماع نمي باشدوبه ردآن اظهارنظر مي نمايد نظريه ابلاغ شده آقاي ((س ))وكيل ...درموردابطال سند معامله شرعي و قانوني بين خودوآقاي ...درقسمت مربوط به قرارعدم استماع نسبت به دعوي اعتراض ثالث رسيدگي وصدور راي برعدم تنفيذ نظريه راخواسته است پرونده به ديوان عالي كشورارسال وبه شعبه 13 ارجاع شده واين شعبه به شرح شماره ...چنين نظرداده است :
اعتراضات وكيل آقاي ((الف ))ولايتا"برفرزندان معترض برنظريه 26/4/70 درقسمتهايي كه به زيان موكلين وي ابرازشده ومورداعتراض قرارگرفته وارد.نظريه معترض عنه تاييدوپرونده براي صدورراي به همان دادگاه اعاده شد.
با وصول پرونده دادگاه به شرح دادنامه تجديدنظرخواسته چنين راي است :((...حكم به ابطال سندرسمي شماره ...دفتراسنادرسمي شماره 280... وابطال معاملات انجام شده نسبت به تلفن ...بين خواندگان رديف اول ودوم  وخواندگان رديف 3 تا 6صادرواعلام نموده ثانيا"درمورد دعوي به خواسته خلع يدخواندگان رديفهاي 3تا6ازآپارتمان مورد نزاع نظر به اينكه دادنامه شماره 227تاكنون اجراءنشده وسندرسمي درموردانتقال آپارتمان مذكوربه نام خواهان صادرنشده ومالكيت او استوارنيافته بنابراين فعلا"دعوي قابليت استماع نداشته وقرار ردآن صادر واعلام مي شودثانيا"درمورددعوي آقاي ((الف ))به موجب پرونده كلاسه 70231 اگرچه ايراد وكيل خوانده دعوي به سمت اوبه لحاظ ذينفع بودن وي واردنيست مردوداعلام مي گرددولي نظربه اينكه نامبرده دعوي خودرا فقط به طرفيت محكوم له دادنامه شماره 227اقامه كرده ومحكوم عليهاي دادنامه معترض عليه راطرف دعوي قرارنداده است ،دعوي به كيفيت اقامه شده قابل استماع نمي باشدوقراردآن صادرواعلام مي شود باابلاغ راي آقاي ((الف ))اصالتا"وبه ولايت از طرف فرزندانش تجديدنظرخواسته در لايحه آقاي ((ج ))به وكالت ازطرف آقاي ((ب ))خواستارابرام راي شد.در 28/5/71دادگاه به نظرخود باقي مانده پرونده به ديوان عالي كشور ارسال وبه اين شعبه ارجاع شد.
اينكه هيئت شعبه درتاريخ فوق باتوجه به اوراق پرونده وملاحظه گزارش تنظيمي مشاوره نموده چنين راي مدهد:
((اعتراضات آقاي ((الف ))بردادنامه هاي شماره ...شعبه 14 دادگاه حقوقي يك ...باتوجه به استدلال مندرج در راي مذكورورسيدگيهايي كه درطول دادرسي به منظوراحرازواقع امربه عمل آمده ودلايل ومستندات پيوست ثبت عدم رعايت موازين شرعي وقانوني ازناحيه دادگاه مذكوردر صدورراي تجديدنظرخواسته نيست وباهيچ يك ازشقوق ماده 6قانون تعيين مواردتجديدنظراحكام دادگاههاونحوه رسيدگي آنهامنطبق نمي باشد.از نظراصول و قواعد دادرسي نيز اشكالي مشهود نيست لذا ضمن ردشكايت تجديدنظري دادنامه تجديدنظرخواسته ابرام مي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
82