رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده    :   24/7105
شماره دادنامه  :   175/25
تاريخ رسيدگي   :   26/4/1372
فرجامخواه      :   شركت سهامي توليدوتوزيع لبنيات پاستوريزه ...
فرجامخوانده    :   آقاي ((الف ))
فرجامخواسته    :   دادنامه شماره 3313/8/71صادره ازشعبه 33دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي    :   شعبه 25ديوان عالي كشور
هيئت شعبه      :   آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :درتاريخ 17/11/68آقاي ((الف )) به طرفيت شركت سهامي توليدوتوزيع لبنيات پاستوريزه ...دادخواستي به خواسته الزام به تنظيم سندانتقال پلاكهاي ...بخش 11...وتلفن ...باكليه لوازم و منصوبات وخسارات قانوني به مبلغ 2100000 ريال تقديم داشته و به استنادقراردادفروش واظهارنامه .معرفي نامه تقاضاي رسيدگي نموده است .آقاي ((ب ))به وكالت ازخوانده لايحه ارسال واعلام داشته است كه چك خواهان بي محل درآمده است .خواهان مي توانست درصورت رعايت شرايط مقرر درقراردادمنجمله پرداخت بقيه قسمت اول مبلغ موردتوافق براي انجام تعهدات فرازدوم قراردادازشركت مطالبه وكالت رسمي نمايد حال آنكه وي ظرف سه ماه به تعهدات خودعمل نكرده وبه شهرداري مراجعه ننموده است وقراردادديگرتمديدنگرديده است .
آقاي ((ج ))نيزبه وكالت خواهان واردشده است ومتقابلا"لايحه اي ارسال داشته است .دادگاه مقررداشته است وضعيت ثبتي استعلام وبه وكيل خوانده گواهي نامه جهت اخذموارداستفاده ازبانك اعطاءشود.
سرانجام درتاريخ 13/3/70به اتفاق مشاوراعلام نظركرده است :(...مندرجات قرارداد...مبين قصدانشاءوايجاب وقبول طرفين درانعقادعقدبيع شرعي وقطعي مي باشد...گنجاندن حق فسخ ...مخالفتي بامقتضاي ذات عقد بيع ندارد...برابرقراردادوبه هنگام تنظيم آن صحبتي ازچك شماره ...نبود بلكه خريدارمكلف به پرداخت پنجاه ميليون ...ديگرتاتاريخ 10/5/68 بوده كه درتاريخ 8/5/28چك اخيرالذكربه جاي تعهد مذكور و به شرط وصول تسليم فروشنده عليه خوانده وصول شده ...وبه فرض موجود نبودن وجه آن درتاريخ مندرج كه تاثيري درقضيه ندارد...خوانده دليلي نيز ...تقديم نكرده است درحالي كه گواهان مقتضي نيزبه وي داده شده ... عدم انجام تكاليف خواهان ...اصولا"ضمانت اجراي آن بطلان معامله ويا تحقيق حق فسخ براي فروشنده نمي باشد.علي هذا...نظردادگاه برالزام خوانده به انتقال رسمي موردمعامله به خواهان باجبران خسارت دادرسي ...صادرواعلام مي گردد...)وپرونده رابااعتراض نامه واصله به ديوان عالي كشورارسال داشته كه دادنامه 71/26به اين شرح ازاين شعبه صادر شده است :
(1.بالحاظ محتويات پرونده ومفادسندعادي 2/4/68 سندموصوف قرارداد است نه بيع نامه واستدلال راجع به آن موردتاييدنمي باشد.
2.باتوجه به آگهي مندرج درروزنامه رسمي 31/5/68پيوست وكالتنامه وكيل خوانده مجاز بودن امضاءكنندگان وكالتنامه ازشركت محرزنيست ولازم بوده دراين موردبررسي وبااخذتوضيح كيفيت امراحرازگردد.
3.بالحاظ اينكه ايرادوكيل خوانده درخصوص زمان مراجعه موكلش به بانك جهت وصول چك پنجاه ميليون ريالي مستند به دليل  نبوده و ايرادات ديگرمشاراليه هم درحدي كه ناظربه نظردادگاه برقبول دعوي است نتيجتا"وباوصف يادشده دربالاموجه نمي باشد...)
متعاقبا"دادگاه قراراخذتوضيح ازخوانده راصادرنموده است ودرجلسه 3/8/71بامراجعه به اظهارات وكيل شركت پايان دادرسي رااعلام وچنين انشاءراي كرده است :
(...اگرقراردادخصوصي نيزتلقي شود باتوجه به ماده 10 قانون مدني كه درنظرذكرشده لازم الرعايه مي باشدونقائض تذكاري نيزبرطرف شده است .حكم به محكوميت خوانده به انتقال رسمي موردمعامله به خواهان صادرواعلام مي گردد.)
كه منتهي به تجديدد نظرخواهي شده است .اعتراض اين است كه فقط در صورتي كه خواهان شرايط ملحوظ درقراردادرارعايت كرده باشدمي تواند درخواست تنظيم سندبنمايد وتعهدات خواهان پرداخت 000،000،50ريال بقيه پيش پرداخت تا 10/5/68وارائه گواهي پايان كارظرف سه ماه از قرارداد وحضوردر دفترخانه وحاضركردن بقيه وجه بوده است كه تخلف نموده است مضافا"شركت اختيارنا محدود در تمديد مدت براي ارائه مفاصاحسابهاداشته است والزام شركت موردي نداردوطرف خريدارمي تواند استردادوجوه پرداختي رابخواهد دادگاه به تعهدات طرفين وشرايط در قراردادتوجه نكرده است .اعتراضنامه عينا"هنگام شورقرائت مي گردد. هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديد وپس ازقرائت گزارش آقاي ... عضومميزواوراق پرونده مشاوره وچنين راي مي دهند:
((بسمه تعالي .به موجب قراردادمورخ 2/4/68كل ثمن معامله 000،000،28 ريال بوده كه 000،000،100 ريال به موجب 2 برگ چك دريافت شده است (يك برگ چك راخوانده معترف است وبانك نسبت به چك ديگراعلام دادشته كه به حساب شركت خوانده واريزگرديده است )و مقررگرديده است مابقي ثمن ((هنگام امضاي سندانتقال موردمعامله دردفترخانه ))به فروشنده پرداخت گرددونيزمقرربوده است كه خريدارگواهي نامه پايان كار از شهرداري اخذنمايدلكن طرف فروشنده به معرفي خريداربه عنوان نماينده خوداكتفانموده وطرف خريداردرتاريخ 15/8/68اقدام به ارسال اظهارنامه واعلام موقوف بودن صدورگواهي پايان كاربه ارائه وكالتنامه رسمي و اصل سندمالكيت به طرف فروشنده كرده است ونيزمقرربوده است كه فروشنده ظرف 3ماه مفاصاحسابهاي لازم براي تنظيم سندانتقال را ارائه و ملك راتحويل نمايدودرصورت ((عدم آماده شدن ))مفاصاحسابهافروشنده اختيار تمديدمهلت را دارد.بااين وصف اعتراض و دفاع خوانده به اينكه چك 10/5/68درتاريخ سررسيد بي محل بوده است وگواهي پايان كارراخواهان بايدظرف 3ماه ارائه مي نمودوبقيه وجه راحاضرمي كردچون شركت اختيار نامحدودبراي تمديدقرارداد داردقانونا"الزام شركت قابل پذيرش نيست (باتوجه به اينكه بافرض موجودنبودن محل درتاريخ سررسيدبعدا"شركت راضي به دريافت وجه چك در تاريخ موخر بر سررسيد شده است واينكه مفاصاحسابهاي لازم ظرف 3ماه ازطرف شركت ارائه نشده است وتجاوزاز مدت 3ماهه مستندبه فعل شركت است واينكه دليلي بررفع موانع براي قبول سمت خواهان دررابطه باگواهي پايان كاردرشهرداري وسيله شركت ارائه نگرديده است واينكه پرداخت بقيه ثمن نيزطبق قرارداد به شرح مذكوردربالاهنگام امضاي سندانتقال دردفترخانه پيش بيني گرديده است واينكه اختيارشركت براي تمديدمدت 3ماهه كه درقراردادپيش بيني شده است دررابطه باموانع احتمالي اخذ مفاصاحسابهااست وبه معني داشتن حق بي اعتباراعلام كردن قراردادنمي باشد)غيرموثراست واشكال موجب نقضي هم ملحوظ نيست تجديدنظرخواهي رد مي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
82