رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده    :  15/6820
شماره دادنامه  : 141/25
تاريخ رسيدگي   : 25/3/1372
تجديدنظرخواه   : آقايان ((الف ))و((ب ))
فرجامخوانده    : ((ج ))
فرجامخواسته    : دادنامه شماره 113345/6/71 صادره از دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي    : شعبه 25 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه      : آقايان ...
خلاصه جريان پرونده : درتاريخ 22/7/69 آقايان ((الف ))و((ب ))به طرفيت آقاي ((ج ))دادخواستي به خواسته بطلان قرارداد 5/11/62 درموردپلاك 7404 مقوم به مبلغ 3000000 ريال تقديم و بااشاره به حق انصراف مذكوردرقراردادوبدون مدت بودن آن به استنادقراردادواظهارنامه و سندخريدقطعي ازيد قبلي تقاضاي رسيدگي نموده اندازطرف ديگردرتاريخ 24/8/69 خوانده مذكوربه طرفيت خواهانهاي ياد شده دادخواستي تحت عنوان متقابلتقديم والزام آنان رابه تنظيم سند رسمي انتقال پلاك مذكورتقاضانموده است .
به استنادسندعادي مذكوردربالاواظهارنامه وشكواييه خوانده اصلي و ونظريه آقايان ((د))((ه))و((س ))كارشناسان ونامه هاي 1/10/66و7/8/69 شهرداري وقبض رسيدتقاضانامه سندمالكيت صادره ازثبت ،خوانده دعوي اصلي لايحه ارسال واعلام داشته است موردازاقسام شرط نيست خواهانهاي دعوي اصلي نيزلايحه ارسال واعلام داشته اندعدول ازمعامله به وسيله اظهارنامه به ايشان اعلام شده است .
دادگاه درتاريخ 12/9/69به وقت مقررچنين اعلام نظركرده است :
(...چون سطرقيد شده درحاشيه مبايعه نامه استنادي طرفين از مصاديق ماد 410قانون مدني به نظرنمي رسدعلي هذابه بطلان دعوي خواهانهاي پرونده اصلي نظرمي دهد و چون درمبايعه نامه استنادي طرفين براي فرارازمعامله نيز وجه التزام تعيين شده {است } درنتيجه محكوميت فروشندگان تنظيم سندانتقال رسمي نيزموجه به نظرنمي رسد به بطلان دعوي تقابل نيز اعلام نظرمي نمايد...)
وپرونده رابااعتراضنامه هاي واصله ازناحيه دو طرف به ديوان عالي كشورارسال داشته كه دادنامه 70/204برعدم تنفيذ به اين شرح ازاين شعبه صادرگرديده است :
(...1.مستند دعوي اصلي به عنوان قولنامه تنظيم شده وبع نامه تلقي نمي شود.درظهرقولنامه موصوف به تاريخ موخرطرفين مطالب ديگري قيد وامضاءكرده اند كه ظاهرا"نظريه دادگاه مبتني برآن نمي باشد.
2.دردادخواست تقابلي خوانده رديف دوم به نام آقاي ((ن ))قيد شده كه باخواهانهاي اصلي يكي نيست وموردتوجه قرارنگرفته است .
3.به ضميمه همين دادخواست فتوكپي رسيد تقاضانامه حاكي ازتقديم درخواست به هيئتهاي مقرردر مواد اصلاحي قانون ثبت وسيله خواهان تقابل دارد.دراين رابطه پرونده حكايت ازاقدام وهمچنين ملاحظه سوابق مربوط به تقاضانامه مذكوروتصميم متخذه ندارد.
4.بافرض رفع موانع و وجود موجبات رسيدگي باتوجه به مطالب مذكور درظهرقولنامه پيوست دادخواست اصلي توضيح لازم دررابطه باحق انصراف مذكوراخذ نشده است .مضافا"اينكه حكم مقرر درماده 401 قانون مدني ناظربه بع است نه قرارداد...)
متعاقبا"دادگاه قرار رجوع به پرونده متشكله درهيئتهاي مستقردر اداره ثبت ...راصادرنموده وپس ازملاحظه آن درتاريخ 22/2/71 قرار مراجعه به پرونده ثبتي پلاك 7404وپلاكهاي مجاورصادرگرديده است و پس ازاستماع توضيحات نماينده ثبت به اصدارقراراخذتوضيح ازخوانده دعوي اصلي درمورد نام كوچك خوانده رديف دوم در دادخواست متقابل مبادرت گرديده است (بعدازتوضيح داده شده است كه نام كوچك خوانده رديف دوم ...است )سرانجام دادگاه درتاريخ 11/6/71پايان دادرسي را اعلام وجنين راي صادركرده است :(...آقاي ((ج )) مبلغ 2300900 ريال بابت مقدار70/166 مترمربع اضافه مساحت سهم شهرداري ازپلاك شماره 7404...واريزكرده است وسند مالكيت قابل اصلاح گرديده است وباتوجه به اينكه بعدازتنظيم قولنامه استنادي ملك تحويل خريدارداده شده وفروشندگان قسمتي ازثمن رااخذودرتاريخ 18/11/1362 مبلغ 2 ميليون ريال ودرتاريخ 25/12/1362 دوفقره چكهاي ...ودرتاريخ 20/8/1366 مبلغ 500000 ريال به موجب چك ... رادريافت كرده اند ...دعوي خواهانهاي اصلي ...محكوم به بطلان است .وامادعوي خواهان تقابل .. ثابت مي باشدوحكم برمحكوميت فروشندگان بحضوردردفتراسناد رسمي و تنظيم وتسليم سندانتقال رسمي نسبت به سهمي خودشان ازپلاك ثبتي شماره فوق درحق آقاي ((ج ))صادرواعلام ميدارد...)كه منتهي به تجديد نظرخواهي گرديده است .اعتراض اين است كه رفع نقص نشده وبه دادنامه ديوان عالي كشورتوجه نشده است وضعيتي كه مستلزم عدم امكان عدول وانصراف ازمعامله باشدوجودنداردواعتراض نامه عينا"هنگام شورقرائت ميگردد.هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديد.پس ازقرائت گزارش آقاي ...عضومميزواوراق پرونده ومشاوره چنين راي ميدهند:
((بسمه تعالي .دادگاه خودپذيرفته است كه مستندقرارداداست وقانونا" نيزجزبه قراردادقابل حمل نيست ودرقراردادمذبورهم حق انصراف وجود داردوطرف فروشنده هم منصرف است ظهرقولنامه نيزحكايتي ازعدول از حق انصراف نداردوحق انصراف كه درمتن قولنامه مكرربدان تاكيدشده است حق خودداري است ومقيدبه مدت نمي باشد.بااين وصف صدورحكم به الزام به تنظيم سند انتقال بااين مراتب ناهماهنگ است و نتيجتا" دادنامه معترض عليه نقض ورسيدگي مجددبه دادگاه حقوقي يك ...محول مي گردد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
82