رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده    : 1318/4823
شماره دادنامه  : 70/487/18
تاريخ رسيدگي   : 11/12/1370
تجديدنظرخواه   : آقايان (الف ) و (ب ) و (ج ) و (د) و (ه ) و(س )
تجديدنظرخوانده : آقايان (ك ) و (گ ) و (ن ) و (م ) و (ت ) و (پ ) و (ص )
تجديدنظر خواسته : دادنامه شماره 28378377/12/68 صادره از دادگاه حقوقي يك 000
مرجع رسيدگي    : شعبه هجدهم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه      : آقايان 000
خلاصه جريان پرونده : ابتدا در تاريخ 27/5/62 آقايان (الف ) و(ب ) و (ج ) و (د) و (ه ) و (س ) به طرفيت آقايان (ك ) و (گ ) و (ن ) فرزند 000 و (ت )، فرزند 000 و (پ ) و (ص ) به خواسته خلع يد از تصرف و تجاوز مراتع و ييلاقات محدوده 000 مقوم به مبلغ پانصد هزار ريال و اخذ و استرداد سيصد هزار ريال ضرر و زيان در سال كه جمعا هشتصد هزار ريال است دادخواستي به دادگاه عمومي شهرستان 000 تسليم داشته و ضمن دادخواست مزبور توضيح داده نسبت به تصرف و تجاوز غيرقانوني و غيرشرعي خواندگان اهالي قشلاق 000 به ييلاقات و مراتع محدوده قريه 000 كه در سال 57 000 يكي از ييلاق نشينان روستاي 000 را مطابق پرونده شماره 57363 كيفري بازپرسي دادسراي شهرستان 000 مورد ايراد ضرب و شتم قرار داده تا حد مرگ كتك كاري و با نهب و غارت اثاث چادر و تخريب آثار مسكوني مراتع ثبتي و متصرفي قريه 000 به نام 000 و 000 و غيره كه طبق نقشه كروكي اداره محترم ثبت در پيوست دادخواست وهمچنين برابر گواهي ثبتي شماره 27282/4/34 اداره محترم ثبت اسناد شهرستان 000 و صورتجلسه مورخ 21/3/62 سرجنگلباني بخش 000 و نظريه شماره 621/13229/4/62 (م ) مامور اعزامي اداره ثبت اسناد 000 جهت بازديد و معاينه محل در موارد خواسته كه تجاوز و تصرف غيرقانوني خواندگان را محرز و مسلم مي دارد و از هر يك از مدارك مذكور فوق به تعداد خوانده و به علاوه يك برگ فتوكپي در پيوست تقديم است اينكه با عرض مراتب و مدلولهاي فوق و با تسليم مدارك مثبته در پيوست هيچ گونه جاي شك و شبهه در تجاوز و تصرف غيرقانوني خواندگان و ضرر و زيان وارده در حريم مراتع و ييلاقات محدوده 000 به وسيله اهالي قشلاق 000 باقي نمي گذارد رسيدگي به موضوع و خلع يد و واگذاري مراتع و ييلاقات مورد خواسته و هم چنين اخذ و استرداد ضرر و زيان وارده به نسبت سالهاي تجاوز طبق اظهارات خود خواندگان كه با كندن ريشه هاي بوته هاي منابع طبيعي ييلاق و مراتع ما را تبديل به كشتزار نموده اند مورد استدعا است 0
پرونده به كلاسه 62492 مدني ثبت و وقت رسيدگي به روز 12/7/62 موكول شده است 0 خواندگان به شرح لايحه تقديمي براي جلسه مزبور ضمن تكذيب از دعاوي مطروحه خواهانها اشعار داشته اند مراتع ادعايي خواهانها اصلا مراتع نيست بلكه اراضي آبي و يونجه زار آنها معروف به 000 است كه در پانصد متري قشلاق 000 محل اقامت آنها واقع و بيشتر از هشتاد سال است كه در تصرف مورثين مرحوم آنها و خود آنان بوده و هست 0 با استناد به پرونده كلاسه 62229 كيفري بازپرسي دادسرا و پرونده ثبتي پلاك 25 اصلي بخش 50 000 و تحقيق و معاينه محلي درخواست رسيدگي و صدور راي عادلانه را نموده اند در جلسه رسيدگي مورخ 12/7/62 دادگاه ضمن ملاحظه لوايح طرفين كه لايحه خواهانها درتاييد مندرجات دادخواست آنها مي باشد و به پرونده كلاسه 19/628489 فرجامي هم استناد كرده اند به اين عنوان كه خواهانها به پرونده ثبتي و خواندگان به معاينه و تحقيق محلي استناد كرده اند و اينكه معاينه محلي با انطباق محل با پرونده هاي ثبتي و پرونده هاي جنگلداري ممكن التاثير در اتخاذ تصميم نهايي دادگاه است قرار معاينه محل با تطبيق محل با پرونده هاي ثبتي و پرونده هاي اداره جنگلداري صادر كرده است 0 قرار صادره در جلسه مورخ 1/3/63 به مورد اجرا گذاشته شده و در محل خواهانها محلي را به عنوان مورد دعوي به عضو مجري قرار معرفي كرده اند0 نماينده ثبت با ملاحظه محل و پرونده ثبتي اظهار داشته از آنجايي كه قراء 000 و 000 تعيين حدود نگرديده لذا مشخص نمي باشد كه محل مورد اختلاف جزو محدوده كدام قريه مي باشد0 سپس نماينده جنگلداري اظهار داشت اولا تعيين حدود روستاهاي 000 و 000 از وظايف جنگلداري نبوده لذا در اين زمينه كه محل مورد اختلاف در محدوده كداميك از روستاهاي مزبور قرار دارد نمي توان اظهارنظر نمود0 ثانيا در مورد آن قسمت از اراضي كه به وسيله اهالي قريه 000 يونجه كاري شده طبق محتويات پرونده موجود و هم چنني بنا به اظهار سرجنگلباني 000 جزو ارضاي ملي شده قريه 000 منظور شده و پرونده تخلف آن نيز طي شماره 203634/9/62 به دادسراي محترم شهرستان 000 ارجاع گرديده است 0 در صورتجلسه يك صفحه اي تنظيمي توسط عضو مجري قرار جز اظهارات نمايندگان ثبت و جنگلداري مطلب ديگري منعكس نشده و خصوصيات محل مورد دعوي در صورتجلسه انعكاس نيافته است 0 در تاريخ 3/3/63 دادگاه قرار ملاحظه پرونده هاي 62229 كيفري بازپرس دادسراي 000 و 57363 دادسراي 000 مورد استناد طرفين را صادر كرده و دستور مطالبه آنها را داده است 0 در جلسه فوق العاده مورخ 8/6/63 خلاصه اي از پرونده مورد استناد خوانده به كلاسه 62229 كيفري بازپرسي دادسراي 000 در صورتجلسه منعكس گرديده و در پايان همين جلسه دادگاه به عنوان اينكه خواهانها در لوايح تقديمي اظهارداشته اند در همين موضوع دعوي مطرح و طي پرونده 19/628489 فرجامي رسيدگي و حكم صادر شده دستور مطالبه پرونده مزبور را صادر كرده است 0 در جلسه رسيدگي مورخ 1/7/64 به لحاظ اعلام فوت آقاي (الف ) احد از خواهانها قرار توقيف دادرسي صادر شده و سپس به شرح لايحه ثبت شده به شمراه 199681/8/64 بانو (ق ) به عنوان همسر آقاي (ف ) به عنوان فرزند پسر و بانوان (ح ) و (خ ) به عنوان دختران خواهان متوفي معرفي شده اند0 در جلسه رسيدگي مورخ 5/11/64 آقاي (ف ) احد از ورثه خواهان متوفي گواهي حصر وراثت مربوط به پدرش را ارائه كرده و ساير خواهانهاي حاضر در جلسه فتوكپي دادنامه شماره 346/818/5/62 شعبه هجدهم ديوان عالي كشور صادره در پرونده كلاسه 19/7489 فرجامي را ارائه داده اند0 دادنامه فرجامي مزبور در مقام ابرام دادنامه شماره 60585 صادره از شعبه 2 دادگاه استان 000 مي باشد0 در متن دادنامه فرجامي مزبور اشاره شده كه خواسته دادخواست بدوي بابت ضرر و زيان پرونده 363/57 بازپرسي 000 مورد مطالبه قرار گرفته است 0 در پايان جلسه 5/11/64 دستور مطالبه پرونده موضوع دادنامه فرجامي فوق الذكر داده شده است و مكاتباتي در اين زمينه به عمل آمده و چون پرونده مورد مطالبه واصل نگرديده در تاريخ 21/4/66 دستور تعيين وقت و دعوت طرفين براي رسيدگي و اخذ توضيح در مورد مشخصات دقيق محل مورد اختلاف و ادله طرفين و تصرفات آنان داده شده است 0 در جلسه رسيدگي مورخ 19/11/66 دادگاه مقرر داشته شماره پرونده پژوهشي موضوع دادنامه شماره 17585/12/60 شعبه دوم دادگاه استان 000 را تسليم دادگاه كرد و دادگاه با توجه به متن اين دادنامه مقرر داشته پرونده كلاسه 2387/60 دادگاه مزبور مطالبه گردد و پس از وصول پرونده مزبور در جلسه رسيدگي مورخ 6/12/67 خواهانهاي حاضر در جلسه توضيحا اظهار داشته اند كه حد و سد بين روستاهاي 000 و 000 جاده پياده و مالرو آن است كه از 000 به سمت 000 مي رود و امتداد دارد كه طرف قشلاق بيگ مال اهالي 000 و طرف تيرچائي مال اهالي 000 مي باشد كه در وسط مقدار سه خروار تخم افكن را اوايل انقلاب اهالي 000 تصرف و يونجه كاشته اند در صورتي كه همان محل مرتع بوده و الان هم سمت راست و چپ همان در تصرف اهالي 000 است فقط آن قسمت را اهالي 000 عدوانا تصرف و از يد اهالي 000 خارج ساخته اند و در ضمن موقعي كه آن قسمت تصرف شد توسط اهالي 000 اطراق (چ ) فرزند 000 بود كه با 000 نام دعوي كرده و آنجا را تصرف كرده بودند و ما هم ازآن تاريخ مبادرت به تقديم دادخواست نموده ايم و در ضمن روستاهاي اطراف حدود دو روستا را مي دانند0 اگر تحقيق شود معلوم خواهد شد0 سپس خواندگان حاضر در جلسه اظهار داشته اند حد و سد في مابين دو روستاي 000 و 000 عبارت است از 000 و 000 ديمي و هر دو طرف جاده 000 مرز نيست و از وسط مراتع و زمينهاي روستاي 000 مي گذرد و روستاهاي اطراف مي دانند كه كدام صحيح است و مرز دو روستا كجا است 0 در پايان جلسه فوق قرار ملاحظه پرونده هاي استنادي خواندگان به كلاسه هاي 62229 كيفري بازپرسي و 623434 كيفري دادسراي عمومي 000 صادر شده و دستور مطالبه آنها داده شده است 0 در صورتجلسه مورخ 25/2/68 خلاصه كوتاهي از پرونده 623434 منعكس شده كه ارتباطي به طرفين نداشته و دستوراعاده آن داده شده سپس از پرونده هاي كلاسه 62229 ضميمه 62555 كيفري بازپرسي و كلاسه 57363 كيفري بازپرسي ضميمه پرونده كلاسه 59875 مدني خلاصه اي در سه صفحه منعكس شده است و در انتهاي صورتجلسه دادگاه مقررداشته طرفين براي رسيدگي و اخذ توضيح از آنان در مورد خلاصه پرونده هاي استنادي مبني بر اينكه دليلي در آنها به نفع طرفين وجود ندارد دعوت شوند و به طرفين تذكر داده شود كه ادله خود را نسبت به مالكيت اراضي مورد اختلاف ابراز دارند0 وقت رسيدگي به اين منظور به روز 5/8/68 موكول شده ضمنا اين پرونده از تاريخ 25/8/64 به كلاسه 641034 ثبت شده است 0
در جلسه مورخ 8/5/68 خواهانها اظهار داشته اند اگر در پرونده هاي استنادي دليل وجود ندارد ما تقاضاي ثبت كرده ايم تقاضا داريم از طريق اداره ثبت مالكيت زمين مورد اختلاف مشخص شود و خواندگان هم اظهار داشته اند آنها هم موافقند معاينه محلي شود وحدود و ثغور دو روستا مشخص شود0 درپايان اين جلسه دادگاه جهت مشخص نمودن حدود دو روستاي 000 و 000 تحقيق از مطلعين روستاهاي اطراف و شهودي كه طرفين معرفي خواهند كرد و نيز معاينه محلي و كسب نظر نماينده بصير اداره كشاورزي واداره ثبت اسناد واملاك 000 رانسبت به پرونده مذكور و پرونده كلاسه 631153 مطروحه در همان دادگاه لازم دانسته و قرار توام شدن هر دو پرونده را صادر كرده و مقرر داشته طرفين جهت اجراي قرار صادر دعوت شوند0 پرونده كلاسه 631153 كه در جلسه فوق ياپرونده كلاسه 641034 توام گرديده حاكي از اين است كه در تاريخ 8/1/64 آقايان (ك ) و (ط) فرزندان مرحوم علي اكبر به طرفيت آقايان (ظ) و (ع ) و (ك ) فرزند مصطفي و(غ ) به خواسته مطالبه مبلغ ششصدهزار ريال بابت خسارت و غارت سه هزار بند يونجه كه از طرف خواندگان وارد شده طبق دلايل مندرج در متن دادخواستي به قرار هر بند يونجه حداقل قيمت دويست ريال دادخواستي به دادگاه عمومي 000 تسليم داشته و ضمن دادخواست مزبور توضيح داده كه خواندگان از اواسط بهار سال جاري از روي غرض شخصي يونجه زاراينجانبان واقعه در قشلاق 000 را با تعدايد كثيري از حيوانات خودشان چرانيده اند و چون زمين يونجه زار تازه آبياري شده بود زمين آن گل آلوده و آسيب پذير بود حاصل آن را زير لگد حيوانات قرار دادند و با اين عمل وحشيانه مقدار سه هزار بند يونجه ما را كه خوراك زمستاني دامها بود بكلي از بين بردند و تخريب نمودند ناچار هستيم كه خوراك دامي خود را با قيمت گرانتر از جاي ديگر تهيه نماييم و از اين حيث ضرر غيرقابل تحمل در ميزان خواسته به اينجانبان وارد ساخته اند و در اين مورد به دادسراي محترم شكايت و پس از رسيدگي جرم ارتكابي خواندگان در نظر دادسرا محرز و پرونده اتهامي آنان با صدور كيفر خواست به دادگاه محترم تقديم و به شماره 1218/13 كيفري 2 ثبت و جهت رسيدگي به روز 4/10/63 تعيين وقت ]شد[ و موعد رسيدگي را به فدويان ابلاغ فرموده اند0 اينك قبل از جلسه اول دادرسي دادخواست ضرر و خسارت خود را در پنج نسخه تقديم و استدعا داريم كه ضمن رسيدگي به جنبه جزايي نسبت به ضرر و زيان ما نيز رسيدگي و حكم مقتضي به پرداخت وجه خسارت و هزينه دادرسي و حق الزحمه كارشناس در صورت ارجاع امر به كارشناس صادر فرماييد0 اين پرونده به كلاسه 000 ثبت شده در جلسه رسيدگي مورخ 21/5/64 دادگاه به عنوان اينكه پرونده كيفري هنوز به نتيجه نهايي نرسيده مقرر داشته پرونده در وقت احتياطي گذاشته شود0 سپس در جلسه رسيدگي مورخ 20/6/65 دادگاه با ملاحظه پرونده كلاسه 641218 كيفري 2 و نظريه كارشناس در پرونده مذكور و اينكه تعيين خسارت مستلزم نظريه كارشناس است قرار ارجاع امر به كارشناس صادر كرده و كارشناس انتخاب نموده است 0 قرار كارشناسي در جلسه رسيدگي مورخ 29/4/66 به مورداجرا گذاشته شده و نظريه كارشناس در تاريخ 30/4/66 واصل گرديده ]است [ به موجب اين نظريه ميزان خسارت 000/460 ريال تعيين شده است خواندگان ضمن لايحه اي با ضميمه كردن فتوكپي حكم صادره در پرونده كيفري كلاسه 63/1218 به نظريه كارشناس اعتراض كرده اند درجلسه 15/1/67 خواهانها اظهارداشته اند توضيحا عرض مي نماييم سه قطعه يونجه زارها را به نامهاي 000 (يك قطعه ) و 000 (دو قطعه ) خواندگان با گوسفندان اهالي 000 چرانيده اند البته سه قطعه از ما دو برادر چرانيده اند و از يونجه زارهاي اشخاص ديگر نيز چرانيده اند كه به شرح پرونده هاي جداگانه شكايت و عرض حال داده اند و ضمنا آقاياني كه الان در جلسه دادگاه هستند پدران خواندگان مي باشند خواندگان حضور ندارند0 سپس حاضرين اظهار داشته اند بلي ما پدران خواندگان هستيم خواندگان در خدمت سربازي هستند بعد خواهانها اضافه كرده اند فقط در ظرف يك روز با حيوانات اهالي 000 عمدا خواندگان محصول يونجه ما را چرانيده اند و در كل زير پاپايمال كردند و اهالي نيز در تپه ايستاده بودند و فقط به ما به مقدار نظر كارشناس خسارت وارد نموده اند و به نظر كارشناس اعتراض نداريم 0 دلايل ما در پرونده كيفري مي باشد0 رئيس پاسگاه آمده و در زمين ما حيوانات آنها را ديده است 0 در پايان جلسه 15/1/67 دادگاه جهت توضيح ازخواندگان و اينكه رياست قبلي دادگاه از پرونده كيفري خلاصه برداري نكرده مقرر داشته براي اخذ توضيح از خواندگان و ملاحظه پرونده كيفري وقت ديگري تعيين شود0 پس ازتجديد چند جلسه در جلسه مورخ 20/3/68 خلاصه اي از پرونده كلاسه 63/1218 كيفري 2 در صورتجلسه منعكس شده است در پايان اين جلسه دادگاه به عنوان اينكه نظر كارشناس در پرونده كيفري كه بعد از چرانيدن محصول ابراز شده با نظر كارشناس اعتراض كرده اند و از طرفي پرونده ديگري في مابين اهالي 000 و 000 مطرح است كه ظاهرا مربوط به همين زمين است و اهالي 000 دعوي مالكيت نسبت به زمينهاي مطروحه دارند ملاحظه پرونده مذكور را لازم دانسته و مقرر داشته دفتر پرونده مربوطه را پيدا كرده و به نظر برساند و در تاريخ 2/5/68 پس از ملاحظه پرونده مذكور به كلاسه 641034 و توجه به اينكه موضوع هر دو پرونده تقريبا در ارتباط است و زمين را هم اهالي 000 و هم اهالي 000 مدعي مالكيت آن هستند و خسارت هم در همين رابطه هست و اتخاذ تصميم در يكي موثر در ديگري خواهد بود قرار وحدت رسيدگي صادر و به جهت اينكه پرونده 641034 به تاريخ 8/5/68 وقت رسيدگي داشته مقرر نموده هر دو پرونده در تاريخ مذكور به نظر دادگاه برسد كه نتيجه جلسه 8/5/68 هم فوقا به آن اشاره گرديد0
در جلسه مورخ 24/5/68 قرار تحقيق و معاينه محلي صادره درجلسه مورخ 8/5/68 به مورد اجرا گذاشته شده و ابتدا مشخصات اراضي مورد اختلاف توسط عضو مجري قرار در صورتمجلس منعكس شده و كروكي آن ترسيم و ضميمه اوراق حاصله از اجراي قرار شده و سپس از نمايندگان ثبت اسناد و املاك و اداره كشاورزي خواسته شده با مراجعه به پرونده هاي قراء 000 و 000 جريان آن را مشروحا بيان كنند0 نماينده ثبت اظهار داشته قراء 000 و 000 پلاكهاي شماره 73 و 75 اصلي واقع در 000 بخش 46 000 هر دو قريه فاقد تحديد حدود مي باشد ولي حدود اظهاري در اظهارنامه پلاك 73 اصلي قريه 000 به اين شرح 000 (حدود بيان شده است ) و حدود اظهاري براي شش دانگ اراضي قريه 000 در سوابق پرونده ثبتي مشاهده نگرديد0 به لحاظ اينكه كلا اراضي قريه مزبور به صورت قطعات مفروز ومجزا درخواست ثبت گرديده ولي بنا به اظهار كليه اهالي قريه 000 محل مورد اختلاف اهالي نامبرده جزو مراتع سه قطعه ييلاق پلاكهاي شماره 22 الي 24 واقعه در ميانه بخش 000 مشهور به ييلاق 000 متصل به مي باشد كه حدود اظهاري اظهارنامه ثبتي مراجع مذكور عبارت از000 (حدود بيان شده است ) لازم به توضيح است كه آگهي نوبتي مراتع مذكور تا به حال انتشار نيافته و برابر ماده 56 قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع پلاكهاي مزبورمراتع مطلق تشخيص داده شده است 0 سپس نماينده اداره كشاورزي اظهار داشته با توجه به سوابق تاكنون پلاكهاي 22 الي 24 مشمول قوانين و مقررات اصلاحات ارضي نشده است ضمنا اهالي حاضر قريه 000 اظهار داشتند ما هيچ گونه در مورد ييلاق 000 و 000 اختلافي نداريم و مربوط به اهالي 000 مي باشد0 اختلاف ما فقط در 000 و 000 مي باشد0 فعلا در محل شهودي نداريم در قراء 000 و 000 داريم كه اگر احتياج باشد به دادگاه معرفي مي كنيم 0 آنگاه عضو مجري قرار از شهود حاضر اهالي 000 به تعداد 15 نفر به طور جداگانه تحقيق نموده و در اين موقع اهالي قريه 000 اظهار داشته اند تقاضا دارند نماينده ثبت حدود ييلاق ثبتي قريه 000 را نيز بيان نمايد تا بلكه دعوي دو قريه تمام شود0 نماينده ثبت اظهار داشته حدود اظهاري در اظهارنامه ثبتي پلاك 25 اصلي واقعه در كوه 000 شهرستان 000 بخش 50 ييلاق 000 بدين شرح است (حدود شرح داده شده است ) در جلسه رسيدگي مورخ 7/9/68 كه براي رسيدگي و اخد توضيح درمورد معاينه محلي انجام شده تشكيل گرديده احد از اهالي روستاي خليفه لو (ك ) اظهار داشته شهودي كه به نفع اهالي قريه 000 شهادت داده اند از اهالي روستاي بسيار دور بوده و اصلا محل مورد اختلاف را نمي شناسند و شهادتشان دروغ است 0 چرا از روستاهاي نزديك كه عبارت است از روستاي قشلاق 000 و روستاي 000 و 000 از آنها ]نياورده اند[ اينها رفته اند از 000 و 000 شاهد معرفي كرده اند كه آنها به منطقه آشنايي ندارند0 ما مي توانيم از روستاهاي نزديك كه گفتيم شاهد عادل و قابل قبول معرفي نماييم تا به حقيقت شهادت دهند و حاضرين اهالي روستاي 000 اظهار داشته اند روستاي 000 با ما پرونده اختلافي دارد اما اگر از روستاي قشلاق 000 شاهد بياورند حرفي نداريم 0 در پايان اين جلسه دادگاه با توجه به اعتراض اهالي 000 و اينكه شهود معارض دارند كه معرفي خواهند نمود به لحاظ موثر بودن شهادت شهود اهالي روستاي 000 وقت رسيدگي را به روز 8/12/68 مقرر داشته و در جلسه مزبور پس از استماع شهادت هشت نفر شهود معرفي شده ازناحيه اهالي روستاي 000 و استماع اهالي قريه 000 داير به اعتراض نسبت به شهادت شهود و دروغ معرفي كردن شهادت آنان با بررسي محتويات پرونده و اعلام ختم رسيدگي مبادرت به صدور راي به خلاصه زير كرده است (000 باتوجه بر اينكه حسب اعلام نمايندگان ثبت اسناد حدود دو قريه از نظر سوابق ثبتي مشخص نيست و خواهانها (خواهانهاي دعوي خلع يد و 000) جهت اثبات مالكيت خود به اراضي مورد اختلاف سند و مدركي ارائه نكرده اند و طبق دلايل موجود در پرونده ثبتي زمين مورد ادعا در تصرف خواندگان بوده و در آن يونجه كاشته اند و با عنايت به اينكه شهود معرفي شده از طرف خواهانها نوعا از دهات دور بوده و بعيد است آنان از واقعيت امر اطلاع داشته باشند و اغلب به مشاهده تصرف خواهانها در مقطعي از زمان شهادت داده اند كه به فرص صحت مالكيت آنان را اثبات نمي كند و جامع شرايط بودن شهود نيز بر دادگاه محرز نيست و شهادت آنان مورد اعتراض خواندگان بوده و خواندگان به شهادت معتمدين اهالي روستاي قشلاق 000 و 000 استناد نموده اند و به شرح صورتجلسه مورخ 7/9/68 خواهانها شهادت اهالي 000 را پذيرفته اند و در جلسه حاضر تعداد شش نفر از معتمدين و معمرين اهالي روستاي قشلاق 000 ( كه از روستاي همجوار مي باشد) علي رغم اظهارترس از اهالي روستاي 000 به حقانيت و مالكيت اهالي روستاي قشلاق 000 شهادت داده اند و به نظر دادگاه شهادت آنان بي غرضانه و مقرون به حقيقت مي باشد و خواهانها اعتراض موجهي ننموده اند0 لذا با احراز حقانيت خواندگان حكم به رد دعوي خواهانها صادر و اعلام مي نمايد و در خصوص دادخواست آقايان 000 به طرفيت آقايان 000 به خواسته مطالبه ششصدهزار ريال بابت خسارت و غارت سه هزار بند يونجه با استناد به پرونده كلاسه 631218 ك 2 با توجه براينكه در پرونده مورد استناد خواندگان به اتهام چراخدن محصول و غارت كردن محصولات با شكايت سه نفر از جمله خواهانها تعقيب و كيفر خواست صادر و در دادگاه هر كدام به جرم چراخيدن محصول به پنجاه ضربه شلاق تعزيري محكوم و حكم صادره اجرا و در مورد غارت هر چهارنفر تبرئه شده اند و كارشناس منتخب در پرونده كيفري مورد استناد كه آقاي 000 از اداره كشاورزي بوده اعلام نموده در چهار قطعه زمين به نامهاي 000 كه حدود چهار الي پنج هكتار به صورت ديم مي باشد يونجه كاشته شده ارتفاع يونجه در حدود پنج سانتيمتر بوده و آثار پاي گوسفندان درمحل مشاهده گرديده ولي به علت سرما يونجه كاشته شده رشد چنداني نداشته و خسارت وارده حدود دو خروار يونجه مي باشد و با عنايت براينكه نظر كارشناس منتخب اين دادگاه به لحاظ اينكه تاريخ چراخيدن 23/2/63 و تاريخ بازديد كارشناس 30/2/66 بوده مستند به دليل نيست و مورد اعتراض خواندگان است و نظر كارشناس پرونده كيفري به لحاظ بازديد به موقع او از محل چرانيده شده مي تواند مقرون به واقعيت باشد و باتوجه براينكه محل يونجه همان محل مورد اختلاف دو قريه مي باشد كه به شرح راي قبلي حقانيت اهالي 000 احراز شده لذا خواندگان را به پرداخت دو خروار يونجه (بيست بند متعارف ) به عنوان خسارت در حق خواهانها محكوم مي نمايد و نسبت به مازاد خواسته به لحاظ فقد دليل حكم به بيحقي خواهانها صادر و اعلام مي نمايد 000) نسبت به دادنامه شماره 28378377/12/68 موضوع راي فوق پنج نفر از خواهانهاي دعوي خلع يد از تصرف و تجاوز مراتع و مطالبه ضرر و زيان با اتفاق آقاي (الف ) احد از وراث مرحوم حاج 000 خواهان متوفي درخواست رسيدگي تجديدنظري كرده و ضمن دادخواست چهار صفحه اي مفصلا مدافعاتي در جهت اثبات صحيح و موجه نبودن آن قسمت از دادنامه كه مبني بر رد دعوي آنان است به عمل آورده اند و سرانجام نقض آن را درخواست نموده اند0 پس از تكميل تبادل لوايح تجديدنظري پرونده كه تجديدنظر خواندگان به شرح لايحه جوابيه به اعتراضات تجديدنظرخواهان پاسخ داده اند پرونده حسب تصميم مورخ 2/3/69 دادگاه اصدر كننده حكم مبني بر مدلل نبودن اعتراض تجديدنظرخواهان و باقي بودن بر راي و عقيده خود به ديوان عالي كشور ارسال شده و پس از وصول و ثبت به كلاسه 13/3/48 رسيدگي به آن به اين شعبه ارجاع گرديده است 0 دادخواست تجديدنظر خواهان و لايحه جوابيه تجديدنظر خواندگان هنگام شور قرائت خواهد شد0
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد و پس از قرائت گزارش آقاي 000 عضو مميز وبررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 28378377/12/68 تجديدنظر خواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
(بسمه تعالي 0 بر دادنامه تجديدنظرخواسته ايراد وارداست زيرا در شرايطي كه اولا به حكايت مندرجات صورتجلسه اجراي قرار معاينه محلي مورخ 1/3/63 نماينده جنگلداري 000 اظهار اشته در مورد آن قسمت از اراضي كه به وسيله اهالي قريه 000 يونجه كاري شده طبق محتويات پروند موجود وهمچنين بنابه اظهار سرجنگلباني 000 جزء اراضي ملي شده قريه 000 منظور شده و پرونده تخلف آن نيز طي شماره 203434/9/62 به دادسراي شهرستان 000 ارجاع گرديده و ثانيا به حكايت خلاصه اي كه ازپرونده هاي 6255562229 بازپرسي دادسراي 000 در صورتجلسه مورخ 25/2/68 دادگاه منعكس شده جنگلداري 000 نسبت به قطعات اراضي يونجه كاري شده موضوع دعوي در پرونده حاضر عليه آقايان (ت ) و (ث ) و (ك ) به اتهام تخريب مراتع دولتي اقدام به شكايت كرده كه پرونده امر تحت كلاسه 62555 در جريان رسيدگي مي باشد و ثالثا به شرح صورتجلسه اجراي قرار تحقيق و معاينه محلي مورخ 24/5/68 نماينده ثبت اسناد و املاك 000 اظهار داشته بنابه اظهار كليه اهالي قريه 000 محل مورد اختلاف جزو مراتع سه قطعه ييلاق پلاكهاي شماره 22 الي 24 واقع در 000 مشهور به ييلاق 000 و 000 و 000 متصل به هم مي باشد كه آگهي نوبتي مراتع مذكور تا حال انتشار نيافته و برابر ماده 56 اصلاحي قانون حفاظت و بهره برداري از جنگلها و مراتع پلاكهاي مزبور مرتع مطلق تشخيص داده شده است 0 دادگاه بدون بررسي و ملاحظه كليه سوابق موجود در جنگلداري شهرستان 000 مشعر بر جزء منابع ملي تشخيص شدن مراتع سه قطعه ييلاق پلاكهاي 22 الي 24 فوق التوصيف و نيز بدون بررسي اينكه اراضي يونجه زار مورد دعوي و اختلاف طرفين جزئي از همان منابع ملي شده فوق الذكر است كه حسب اعلام جرم جنگلداري 000 نسبت به آن پرونده كلاسه 62555 در بازپرسي دادسراي عمومي 000 تشكيل شده است به صدور حكم در ماهيت دعوي خواهانها و بر رد دعوي آنان كه به ادعاي مالكيت اهالي قريه 000 خلع يد خواندگان از تصرف و تجاوز مراتع و ييلاقات محدوده 000 و مطالبه ضرر و زيان مربوطه به آن را درخواست كرده اند مبادرت نموده است در حالي كه چنانچه با رسيدگيهاي مذكور و نيز ملاحظه دقيقتر پرونده مطروحه در بازپرسي دادسراي 000 احراز مي گرديد اراضي يونجه زار مورد دعوي در محدوده منابع ملي شده فوق الذكر قرار دارد و شكايت جنگلداري 000 موضوع پرونده كلاسه 62555 بازپرسي 000 هم از همين جهت است آنگاه مسئله ذينفع بودن خواهانها در دعوي مطروحه محل ترديد قرارمي گرفت 0 بنابه مراتب فوق دادنامه تجديد نظر خواسته مستندا به مواد 3 و 5 و بند (ب ) ماده 4 قانون تعيين موارد تجديدنظر احكام دادگاهها و نحوه رسيدگي آنها مصوب 14/7/67 به لحاظ نقص رسيدگي و رسيدگي مجدد به دادگاه حقوقي يك 000 ارجاع مي شود0)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي  1
صلاحيت ، داوري ، خسارات ، امورحسبي ، وقف ، معامله فضولي ، تهاتروغصب
تاليف يدالله بازگير، ازانتشارات ققنوس ، چاپ اول ، سال 1377
102