رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 6636-27/6/46

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
اعتراضات دادستان استان مركزوهمچنين اعتراضات آقاي وكيل غلامحسين موجه بنظرنمي رسدوچون بابررسي پرونده كارحكم فرجامخواسته صحيح وخالي ازاشكال است به اكثريت آراءابرام مي شود.

قاچاق
قاچاق اسلحه
برائت ازاتهام

غلامحسين فرزندفرج اله 21ساله به اتهام قتل عمدبرادرش خسرباسبق تصميم به وسيله تفنگ گلوله زني وپنج تيرشماره 77159ونگهداري چهارقبضه اسلحه بدون پروانه درسال 40تحت تعقيب دادسراي شهرستان تهران واقع وپيرو قرارمجرميت بازپرس دادستان شهرستان به استنادماده 170 قانون مجازات و ماده 43 قانون مجازات مرتكبين قاچاق ازدادگاه جنائي تقاضاي تعيين مجازات اورامي نمايد.
ضمنابانوحوري اصالتا و قيمومتا ازطرف سيف اله وعبداله وفرج اله دادخواستي به خواسته ده هزارريال بابت هزينه كفن ودفن ومجلس ختم بطرفيت غلامحسين ...تقديم دادگاه جنائي مي كنددادگاه جنائي باتعيين وكيل واخطار ده روزه وتشكيل جلسات مقدماتي پنج نفري ودستورتكميل تحقيقات وانجام آن به وسيله بازپرس درجلسه پنج نفري باحضورمتهم ووكيل اورسيدگي به عمل آورده وچنين راي مي دهد:
باتوجه به گزارش 4/1/40 استوارحسنخان وسرپاسبان يكم محمودو پاسبان شماره 2395مامورين مربوطه واظهارات وتوضيحات هريك از مشاراليهم درمراحل تحقيق وبادرنظرگرفتن صورت جلسه مورخ 14/1/40تنظيمي سروان بقائي وگزارش 14/1/40پاسبان شماره 1027وصورت مجلس تنظيمي مامورين در4/1/40 ونيزگزارش كلانتري مربوطه وصورت مجلس 4/1/40تنظيمي بازپرس مربوط درمحل ونظريه مورخه 5/1/40پزشك قانوني درگزارش معاينه جسدخسروفرزندفرج اله مقتول واظهارات بانوحوري وبانوسكينه به ترتيب عيال ومادرمقتول درمراحل تحقيق ودرنظرگرفتن نامه بانوسكينه خطاب به غلامحسين كه درنامه بعنوان حسين عزيزيادشده وصحت نامه مذكورازناحيه بانوسكينه وشخص غلامحسين متهم پرونده درمراحل تحقيق ودرمحضردادگاه محرز است وبادرنظرگرفتن اظهارات آقايان سلطان صمد...وسرهنگ ...وهوشنگ وبانوهايده ...وسايرمطلعين قضيه درمراحل تحقيق ودرنظرگرفتن اظهارات غلامحسين فرزندفرج اله متهم پرونده درمراحل مختلف تحقيق ودرمحضردادگاه و نيزباعنايت به اظهارات سرهنگ قاسم رئيس شعبه اسلحه ومهمات ارتش نزدبازپرس ودرنظرگرتن نامه هاي مورخ 8/2/41و23/7/41پليس تهران ونامه مورخ 29/6/41ژاندارمري كل كشورونامه مورخ 9/8/40وسايرنامه هاي اداره دوم ستادبزرگ   ارتشتاران به شعبه 24بازپرسي دادسراي تهران موجوددر پرونده وبادرنظرگرفتن اظهارات بانومهين عيال متهم موصوف نزدبازپرس باعنايت به اظهارات متهم ونيزمدافعات وكيل مدافع مشاراليه واظهارات آقاي دادياردرجلسه دادرسي باتوجه به سايرمحتويات پرونده واينكه در پرونده دليلي كه مثبت احرازسبق تصميم متهم موصوف به ارتكاب قتل عمدي خسروبرادرخودباشدبنظرنمي رسدومحتويات پرونده ازاين لحاظ نمي تواند موجب حصول علم ويقين دادگاه به احرازسبق تصميم متهم برارتكاب قتل عمدي خسروباشدلذاآنچه كه باتوجه به مراتب فوق الاشعاروسايرمحتويات پرونده محرزبنظرمي رسدايرادجرح عمدي وشليك تيربه وسيله تفنگ دوربين دارد گلوله زني )منتهي به فوت خسروفرزندفرج اله ازناحيه غلامحسين فرزندفرج اله متهم موصوف است كه باانطباق موردباقسمت اخيرماده 171 قانون كيفر همگاني ناظربه ماده 170همان قانون ورعايت ماده 44 قانون كيفرهمگاني به لحاظ گذشت قيم صغارخسرواصالتاازطرف خودوقيمومتاازطرف صغارمذكور كه موردتصويب وتاييدبانوسكينه ناظراستصوابي صغارمذكورقرارگرفته بشرح سندرسمي 32582-12/8/42دفترخانه 77تهران ونيزگذشت بانوسكينه به شرح نامه مورخ 8/5/40ضبط درپرونده واينكه متهم جوان وداراي فاقد پيشينه كيفري است لذادادگاه غلامحسين فرزندفرج اله رابراي ارتكاب عمل مرتكبه احرازشده به هشت سال حبس بااعمال شاقه بااحتساب ايام بازداشت گذشته محكوم مي نمايدونسبت به اتهام ديگرمتهم موصوف به نگاهداري چهارقبضه اسلحه بدون پروانه مذكوردركيفرخواست 20/2/40دادستان تهران باتوجه به مدافعات متهم ووكلاي مدافع مشاراليه دراين زمينه ودرنظرگرفتن پروانه 312 31/1/23صادره ازاداره كل شهرباني راجعبه اسلحه تفنگ دولول ته پرساچمه كاليبر16شماره اسلحه 10053بنام خسروفرزندفرج اله ونيزبادرنظرگرفتن نامه مورخه 19/2/42شماره 2644 رد اداره دوم ستاد بزرگ ارتشتاران ونيز نامه منتسب به سرهنگ ... و نامه 10977/11-21/9/35دائره حفاظت شعبه 11 ركن دوستادارتش ومديركل گمرك درخصوص خارج كردن يك قبضه تفنگ براي تعميركه رونوشت هردونامه اخيرالذكرضميمه نامه اداره دوم ستادبزرگ ارتشتاران مي باشدوبادرنظرگرفتن اينكه تفنگ دوربين دارگلوله زني طبق صورت مجلس مورخ 4/1/40تنظيمي بازپرس مربوطه درمحل كه متعلق به متهم شناخته شده داراي پروانه نيزبوده است بادرنظرگرفتن سايرمدافعات متهم درمحضردادگاه دراين زمينه وكت جيروسايراوراق ومدارك تقديمي مشاراليه درجلسه دادرسي ودرنظرگرفتن مدافعات وكلاي اوونيزاظهارات بانومهين در زمينه تعلق يك قبضه اسلحه كمري به دبيرشوكت ...عموي مشاراليهاعدم تعلق دوقبضه اسلحه ديگرمكشوفه به متهم موصوف محرزودرپرونده نيزباتوجه به مدافعات متهم ووكلاي مدافعش دليلي كه مثبت سوءنيست متهم وموجب حصول علم به نگهداري اسلحه غيرمجازوبدون پروانه ازناحيه متهم موصوف باشدبنظر نمي رسدازاين لحاظ حكم برائت متهم راصادرواعلام مي نمايد.
براثرفرجامخواهي متهم ازمحكوميت خودودادستان استان درمورد انطباق عمل باماده 171 ازطرف دادگاه وبرائت اوازحيث نگهداري اسلحه و تقاضاي فرجام ماهوي دادستان كل شعبه 8ديوان عالي كشوربموجب حكم 5606 22/2/44چنين راي مي دهند:
اعتراضات فرجامي دادسراي استان وفرجام ماهوي جناب آقاي دادستان كل بشرح زير:
1- به حكايت صورت مجلس معاينه جسدگلوله مغزمقتول رامتلاشي كرده و علت مرگ اصابت گلوله به مغزبوده ،
2- دادگاه احرازكرده است كه گلوله مزبورعمداشليك  شده ،
3- تحقيقات انجام شده عموماحكايت داردكه غلامحسين باخسروازچندسال قبل اختلافاتي داشته وبااودرحال ترك مراوده و قهربوده 
 4 - مادغلامحسين (متهم فرجامخوانده )نزدبازپرس گفته است غلامحسين نقشه داشت ومدتهامي گفت خسرورامي كشم روزواقعه رفت وتفنگ را برداشت آمدخسروراكشت ،
 5- صورت مجلس معاينه محل وتحقيقات انجام يافته كه حاكي است همانطوركه دادگاه احرازكرده زدن گلوله به مغزمقتول عمدي بوده وموقعي كه خسرومقتول سرخودرابراي مذاكره باديگري روي صندلي او خم كرده بوده غلامحسين هدف گيري كرده وبه همين جهت گلوله پس ازخروج از جمجه مقتول درارتفاع 109 سانتي متراززيمن به ديوارمقابل واردگرديده و ديوارراسوراخ كرده ودفاع متهم ووكيل اوبه اينكه قتل غيرعمدي بوده به هيچوجه قابل قبول نيست ،
6- بانوحوري عيال مقتول نزدبازپرس گفته است غلامحسين تفنگ رانشانه گرفت وخسرورازدوگفت همه شماهارامي خواهم بكشم ميخواست بچه هارابزندمافراركرديم وبچه هاراآورديم ...حسين نسبت به خسروازطفوليت كينه داشت وهميشه حسادت مي كرده ،
7-ازاطاق غلامحسين نامه مادرش بانوسكينه بدست آمده كه حاكي است حسين رادعوت به سازش با خسروكرده ونوشته است به نفع حسين گذشت هاي چندي كرده وبازخواهدكردو اختلاف درهمه خانواده هاهست بايدعاقلانه حل كرد،
8- گزارش كلانتري و اظهارات مامورين انتظامي حاكي است كه متهم باقصدقتل اقدام به تيراندازي كرده ،
9- غلامحسين ضمن بازجوئي كه درتاريخ واقعه 4/1/40ازاوشده ساعت تيراندازي راكه دوبعدازظهرذكركرده ودرعين حال گفته است قصدداشته براي شكاربه جاجرودبرودبه اين جهت تفنگ برداشته بوده ومي خواسته است همان روزبه جاجرودبراي شكاربرودوشب هم به تهران مراجعت كرده است ونمي داند چطورشدكه فشنگ  ازلوله خارج شدضنت همين بازجوئي اظهاركرده ازاطاق ناهارخوري كه خسروآنجابوده به اطاق خودرفته تفنگ راازجلدخارج كرده وبا تفنگ به اطاق ناهارخوري براي خداحافظي رفته وسرلوله تفنگ طرف پائين بوده وقتي خواسته داخل ناهارخوري بشودتفنگ راراست كرده ودفعتاتيرخالي شده ازاوسئوال شده چراتفنگ راازجلدبيرون آورده گفته است مي خواستم به شكاربروم چندسطربعدگفته درواقع قصدشكارنداشتم فقط براي گردش ونظربه اينكه گاهي درراه وگاه درجاجرودگرازديده مي شودتفنگ رابرداشته كه اگر شكار ديد شايد بتواندتيراندازي كندوتفنگ راهم چاشني كرده بودوممكن است كلفت يابچه هابه اتاق اورفته باشندوتفنگ راازضامن خارج كرده باشند،
10 - كارشناس ادعاي تيراندازي باتفنگ موردبحث براثرتصادف رادوردانسته ونظرداده است كه اين تفنگ داراي دوضامن است وادعاي خارج شدن گلوله ازآن براثرتصادف قابل قبول نيست مگردرفرض بعيدي كه باشرايط كارمنطبق نيست
 11- متهم ضمن بازجوئي گفته كه براي سه قبضه تفنگ (دوعددتفنگ دو لول ويك پنج تيراطريشي كه مي گويندتيرازآن دررفته )داراي پروانه مي باشد ودرعين حال گفته است يك سلاح كمري ودوقبضه تفنگ متعلق به خسروبوده ويك سلاح كه متعلق بوده است به خانم مطلقه اومهين دخت وسلاح هاي مزبورنيزدر اطاق اختصاصي اوكشف گرديده توضيحاتي كه متهم درموردسلاحهاداده درپاسخ اين سوال بوده است كه داراي چندقبضه سلاح مي باشد،
 12- متهم ضمن بازجوئي گفته است بعدازاصابت گلوله به خسروبه اتاق خودرفته وتفنگ  راآنجا گذاشته ووقتي كه براي كمك مراجعت به اطاق ناهارخوري كرده بوده ديده است كه خسرورابرده اندبازبه اطاق خودمراجعت كرده ومشغول نوشتن نامه براي همشيره زاده اش خسروشده كه ممكن است اوبروددرخواست كرده درغياب او كارهايش راانجام دهدوبعدمامورين كلانتري آمده انداورادستگيركرده اند،
 13- متهم مدعي داشتن پروانه براي چهارقبضه ازهفت قبضه اسلحه اي كه ازاو كشف شده مطلقانبوده است وباوجودتحقيقاتي كه به دستوردادگاه انجام پذيرفته دليلي برصدورجوازسلاحهاي مزبوربراي متهم بدست نيامده ،
14- آنچه دادگاه درموردقتل محرزدانسته ضرب بصورت عمدي باگلوله به مغزو متصورنيست كه توام باقصدقتل نباشدوبااين حال تطبيق موردباماده ديگري سواي ماده 170قانون جزاصحيح نبوده ،
15- درموردحكم برائت متهم ازاتهام قاچاق سلاح دادگاه متكي بعدم احرازسوءنيت متهم گرديده بدون اينكه توضيح داده باشدمنظوراوازسوءنيت چه بوده وآنچه مسلم است چهارسلاح باپروانه ازاطاق اختصاصي متهم درمنزل مادرش كشف شده كه منزل مسكوني اونيزبوده است كساني راكه صاحب سلاح معرفي كرده هيچكدام بااوهم منزل نبوده اندمدعي اشتباه درنگاهداري اسلحه مزبورواقدام ديگري به گذاردن اين سلاحهادراتاق اوبدون اطلاع اونشده ومسلم است كه عامدااقدام به نگاهداري چهارقبضه اسلحه بي پروانه كرده وترديددادگاه دروجودسوءنيست هيچ موردي نمي توانسته است پيداكندوبه جهات مزبورحكم درهردوقسمتي كه موردشكايت دادستان استان قرارگرفته چه ازلحاظ برائت متهم درمورداتهام قتل عمدي وچه ازجهت برائت اوبراي اتهام قاچاق سلاح قابل نقض مي باشد"موجه ومدلل است بانقض حكم فرجامخواسته رسيدگي به شعبه ديگردادگاه جنائي استان مركزارجاع مي شود.
شعبه يك دادگاه جنائي باانجام تشريفات مقرره وتشكيل جلسه مقدماتي درجلسه علني به موضوع رسيدگي كرده وبااستماع توضيحات متهم وبيانات نماينده دادسراومدافعات وكيل وشنيدن آخرين دفاع واعلام پايان دادرسي چنين راي مي دهد:
اولادرموردنگهداري اسلحه قاچاق بادرنظرگرفتن دفاعات متهم ووكلاي اووجودپروانه هاوتعلق يك قسمت ازآنهابه خسرومقتول وجوازصادره بنام او وهمچنين كشف يك قبضه ازفشنگ درجيب كت جيرمتعلق به خسرومقتول ووجود كت مزبورگوشه اطاق مسكوني متهم وتعلق خانه محل به پدرومادرمتهم ومقتول وسكونت اشتراكي آنان درمنزل مزبورونوشته سرهنگ ...درموردتعلق يكي از تفنگ هابه اووهمچنين نوشته مهين دخت واظهارات مطلعين درموردصاحبان اسلحه هاواينكه تفنگ سرهنگ ...واسلحه كمري عموي عيال مطلقه متهم جهت تعميردراختيارمتهم گذاشته شده بوده ونامبردگان صراحتاتعلق اسلحه را بخوددرقسمت هاي مربوطه قبول دارندواينكه تفنگهاي متعلق به متهم عموما داراي پروانه بوده است واوضاع واحوال كاردادگاه نگهداري اسلحه غيرمجاز راازطرف متهم متكي به دلائل كافي نمي داندويقين نديده دراين موردحكم برائت متهم راصادرواعلام مي دارد.
ثانيادرمورداتهام ديگرمتهم گرچه متهم بااذعان به اينكه گلوله از تفنگ اوخارج وبه برادرش اصابت واورامقتول نموده است موضوع رامعلول علل خارج اختيارخودوخودرابي تقصيراعلام مي داردولي بادرنظرگرفتن اينكه نامبرده اظهارداشته ساعت 2بعدازظهربه قصدشكاربه جاجرودمي رفته وتفنگ به دست به اتاق ناهارخوري آمده ونيزبه علل نامعلومي گلوله ازتفنگ خارج و به برادرش اصابت نموده ومنظوراوازاين آمدن به اطاق مزبورخداحافظي بوده است واينكه ادعاي متهم درموردرفتن به شكاردرآن ساعت بدون قصدقبلي ودر فصل غيرمجازفاقددليل است وبه فرض صحت مراجعت باتفنگ مسلح لزومي نداشته است واخراج تفنگ ازجلدچرمي باوضع مشهودازطرف مامورين مخالف اين ادعامي باشدودفاع غيرموجه متهم به اينكه تفنگ رادرموقع مزاحمت از شيرازپرومسلح نگهداشته است درصورتي كه اولااين عبارت غيرقابل قبول از نظررعايت احتياطات لازمه بودوثانياخلاف معمول دوستداران تفنگ واسلحه مي باشدواين عمل كه ملازمه بامدت زيادي مجهزومسلح ماندن تفنگ وفشاربر قسمت هاي مربوطه بالنتيجه كمي حساسيت دستگاه مربوط به چكاننده وغيره است اسلحه رافرسوده مي كندباتوجه به مدت مراجعت متهم ازشيرازوتاريخ وقوع قتل درنظردادگاه غيرقابل قبول است وباتوجه به اظهارات متهم كه گفته است بعدازمراجعت ازشيرازتفنگ به ضامن بوده درصورتي كه درگفته هاي پاسبان 239واستوارحسنخان خلاف آن استنباط مي شودواگرتفنگ به ضامن بوده هرگزشليك نمي كردكمااينكه كارشناس اسلحه صراحتاتصريح نموده تفنگ متهم دوضامن داشته ورددوضامن عامل مي خواهدوخودبه خودعملي نيست وچون سرهنگ قاسم بامعاينه تفنگ موردنظركيفرخاست درتاريخ 15/4/40تمام قطعات آنراسالم وداراي دوضامن تشخيص وشليك خودبخودراغيرممكن اعلام نموده است ادعاي خوردن ساك وغيره كه ازطرف متهم ووكلاي اوكه عامل ردضامن وكشيده شدن پاشنه اعلام شده است اساساموجه نيست بالخصوص كه بعداموضوع سگهاي شكاري به ميان آمده ولفظ ساك  مستنداوكلمه سگ اعلام ومدعي شده اند كه پرش سگهاباعث ردضامن وشليك شده است درصورتي كه اگرحرف متهم صحيح باشدكه درآن حال تفنگ رااحتياطاسرپائين نگهداشته بوده بايستي تيربطرف پائين برودنه بطرف كله مقتول كه حكايت ازهدف گيري دقيق وزدن تيربه جاي چاشني مي نمايدوميرساندكه موضوع سگ براي فرارازكيفربوده وساك موثردر جريان نبوده است باتوجه به جعبه نيم بازفشنگ روي كمداختصاصي متهم كه مشهودمامورين قرارگرفته حكايت داردكه بلافاصله قبل ازحادثه ازآن استفاده شده است ونظربه اوضاع واحوال كارادعاي خطائي بودن شليك گلوله بيوجه مي باشدوچون بشرح مستفادازمجموع محتويات پرونده وجريان كارو مستفادازاظهارات اوليه مادرمتهم وكسان وي اختلاف بين دوبرادربوده است متهم باتصميم قبلي درحين مذاكره مقتول باكسانش ازاطاق ناهارخوري خارج و تفنگ گلوله زني خودرامجهزومسلح نموده وبه اطاق ناهارخوري مراجعت وبه برادرش تيراندازي واورامقتول مي نمايدكه مطابق نظرپزشك دراثراصابت گلوله بشرح مزبوردرنظريه مربوطه (اصابت گلوله به صورت وخروج ازلب گوش )خسرومقتول مي شودكه اظهارات مامورني شهرباني دائربه اينكه متهم به آنان گفته است برادرش راطوري زده است كه بميردوصورت مجلس تنظيمي ازطرف سروان بقائي وصورت مجلس مورخ 14/1/40استوارحسنخان وسرپاسبان ايراني وپاسبان شماره 2395وگفته هاي آنان درمراحل بازجوئي چه درموقع استطلاع وچه دردرحين مواجهه بامتهم وگفته هاي بانوسكينه مادرمقتول ومتهم واظهارات مشاراليهادرجلسات متعددبازجوئي وتصريح به اينكه بيشرف مي خواست برادرش رابكشدبالاخره به مقصدخودنائل آمدواظهارات مطلعين ازقبيل هوشنگ  وگفته هاي اوليه فرانك ومستفادازمفهوم نامه مكشوف در اطاق متهم متعلق به مادراوواينكه متهم بشرح پرونده بلافاصله به اطاق شخصي رفته ونامه اي به غلامحسين نوشته وترتيب نگهداري سگهاي خودراداده است در صورتي كه جريان قتل برادراگرغيرمترقبه بودايجاب مي كردكه نامبرده تمام كارهارابگذاردودرفكررساندن برادربه دكترباشدوكليه سعي خودرادراين موردمبذول داردواوضاع واحوال كاركاملاجريان راتاييدومي رساندمتهم عالماعامدابه قصدقبل برادرش خسروبه وي تيراندازي واورامقتول كرده است عليهذادادگاه بااحرازجرم متهم وتطبيق موردباماده 170قانون مجازات عمومي چون مدعيان خصوصي بشرح اوراق موجوددرپرونده ازتعقيب جريان صرفنظر كرده انددادگاه نظربه گذشت مدعي خصوصي وجواني متهم واينكه فاقدپيشينه كيفري است وي رابه استنادماده مزبوروبه تجويزماده 192قانون كيفرعمومي به ده سال حبس بااعمال شاقه محكوم مي نمايد.
دادستان استان ازبرائت محكوم عليه نسبت به قاچاق اسلحه ومحكوم عليه حين اعلام راي فرجامخواسته ووكيل مشاراليه در13برگ لايحه اي تقديم كه رسيدگي به شعبه هشتم ديوان عالي كشورارجاع ونماينده جناب آقاي دادستان كل باطرح پرونده موافق مي باشد.هيئت شعبه اظهارنظركرده اندبه اينكه :
"نظربه اينكه فرجامخواهي دادستان ازحكم برائت آقاي غلامحسين در مورداتهام اوبه حمل سلاح بدون پروانه مشمول ماده 463قانون آئين دادرسي كيفري است رسيدگي درصلاحيت هيئت عمومي ديوان عالي كشورمي باشد."
پس ازطرح موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشوروقرائت گزارش پرونده وملاحظه اوراق لازم باكسب نظريه جناب آقاي دادستان كل مبني برابرام راي فرجامخواسته مشاوره نموده بشرح زيرراي ميدهند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان      ازصفحه 115تا126     سال 1346چاپ 1347
مجموعه رويه قضائي كيهان آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشور

16