رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 1607-16/5/31

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
دادگاه معامله قبلي متهم راباشاكي به كيفيتي كه استدلال نموده معارض بامعامله اخيراوندانسته است ازاين حيث اشكالي برحكم فرجامخواسته واردنيست ازجهات ديگرهم اشكال موثري كه مستلزم شكستن حكم مزبورباشد بنظرنمي رسدلذاحكم فرجامخواسته استوارمي گردد.

* سابقه *
معامله معارض - تعارض دو معامله

شخصي به اتهام انجام دو معامله معارض بموجب سند رسمي نسبت به سه دانگ يك دستگاه اتومبيل موردتعقيب قرارگرفته و مجازات او طبق ماده 117 قانون ثبت اسناد دادگاه جنائي تهران درخواست شده است .
جريان كارازاين قراربوده كه متهم درتاريخ 15/12/26دردفترخانه شماره 90سه دانگ  ازماشين مذكوررابه شخصي به مبلغ چهل وپنجهزارريال به صلح برگزارودرتاريخ 27/3/27دردفترخانه شماره 48تمام شش دانگ همان اتومبيل رابه بانوئي به مبلغ سي وپنج هزارريال فروخته است .
شعبه دوم دادگاه جنائي تهران پس ازرسيدگي به موضوع چنين راي داده است :
متهم به موجب سندابتداكليه حقوق متصوره درشش دانگ ماشين يادشده رابه مبلغ 75هزارريال بشخص اول صلح ودرمتن سندقيدنموده چون ماشين مزبوره بموجب سندشماره 21564-21/8/26دفترخانه شماره 21به مدت شش ماه درقبال چهل وشش هزارريال نزدديگري رهن است پس ازپرداخت مبلغ مزبوربه وسيله متصالح (شاكي )به مرتهن وابطال سندمذكورماشين موردصلح ملك طلق متصالح باشدوسپس تصرفات مالكانه نمايدودرذيل همان سنددرباب موردصلح توضيح داده وموردصلح راسه دانگ مشاع ازشش دانگ مال الصلح مبلغ چهل وپنجهزار وپانصدريال قيدگرديده ومتهم اعتراف به وصول مبلغ بيست ودوهزارريال و پانصدريال ازمتصالح نموده وبقيه كه مبلغ بيست وسه هزارريال است بابت نصف بدهي سندمرتهن نوشته شده است كه حاكي است مبلغ مزبوررامي بايستي متصالح به مرتهن بپردازدومتصالح مدعي است متهم (مصالح )باآنكه چنين معامله اي رابااوكرده مع الوصف درتاريخ 27/3/27ماشين رابه مبلغ سي وپنج هزارريال به بانوآنابموجب سندرسمي به انتقال قطعي واگذارنموده كه معارض بامعامله اوبوده كه بادرنظرگرفتن مفادومدلول سندرسمي تنظيمي بين متصالح ومتهم مشهودمي شودمتصالح موقعي مالك سه دانگ ماشين بوده و مي توانسته درآن تصرفات مالكانه نمايدكه بيست وسه هزارريال نصف بدهي متهم رابه مرتهن پرداخته باشدونظربه اينكه درخلال مدت ،شاكي (متصالح )طبق محتويات پرونده چنين وجهي به مرتهن نپرداخته نمي توان اورابه سه دانگ ماشين باشرطي كه درسندشده مالك شناخت متهم هم پس ازوقوف به جريان امرو اينكه متصالح 23هزارريال مرتهن رانپرداخته ازشرط مندرج درسندعدول نموده ودرتاريخ سررسيدسندرهني مرتهن به موجب رونوشت سندتنظيمي دردفتر اسنادرسمي شماره 48باپرداخت دن سندرهني شماره 21564معامله خودرابا مرتهن فسخ وفك نموده وسپس درتاريخ 27/3/27ششدانگ يك دستگاه ماشين راكه درحقيقت مالك آن شناخته مي شودبه بانوآنافروخته باتوجه به قيدو شرطي كه درسندصلح شده ومتصالح ازتعهدخودعدول نموده نمي توان معامله با بانوآناراكه پس ازفك رهن انجام پذيرفته معامله معارض تلقي نمودوبنا به مراتب متهم راازبزه انتسابي تبرئه مي نمايد.
اين حكم براثرفرجامخواهي دادستان درشعبه 8ديوان عالي كشوربه ترتيب ذيل شكسته شده است .
اشكال موثربرحكم فرجامخواسته اينست كه دادگاه بعنوان اينكه متهم معامله بين خودوشاكي رافسخ كرده وبعدازفسخ نسبت به تمام ماشين باديگري معامله كرده ومعامله ثانوي رامعارض بامعامله قبلي ندانسته واوراتبرئه كرده است درصورتي كه درصلحنامه متبادله بين شاكي ومتهم شرطي براي نفس صلح قيدنشده واينكه يراثرنپرداختن قسمتي ازثمن طريقي تعيين شده تخلف از آن طريق خللي دراصل صلح واردنمي كندوبعلاوه درخودبيان صلحنامه كليه خسارات اسقاط شده وبراي متهم حق فسخي وجودنداشته است بنابراين حكم بر خلاف قانون صادرشده وشكسته مي شودورسيدگي به شعبه ديگرارجاع مي گردد.
شعبه اول دادگاه جنائي مركزكه مرجع رسيدگي پس ازنقض بوده پس از رسيدگي بشرح ذيل مبادرت به اصدارراي نموده است ،هرچندسندشماره 5088 15/11/26بصورت صلحنامه بين متهم ومتصالح (شاكي )تنظيم شده باتوجه به مندرجات ومفادسندمزبورواينكه متصالح تاسال 1327كه معامله بابانوآنا انجام شده فرصت كافي براي پرداخت بدهي مرتهن كه درسندبعهده گرفته بوده داشته هيچ اقدامي ننموده وناگزيرمتهم طبق حكايت پرونده وجه مزبوررا پرداخته است نمي توان استقرارحقي رابااين وصف براي شاكي مسلم دانست تا تعارض بامعامله ثانوي كه متهم بابانوآناانجام داده داشته باشدعليهذا حكم برائت وي ازبزه انتسابي صادرمي گردد.
دادستان استان فرجامخواسته است .پرونده درهيئت عمومي ديوانعالي كشورموردرسيدگي قرارگرفته واكثريت بشرح ذيل راي به استواري راي فرجامخواسته داده اند:

مجموعه رويه قضائي كيهان جلداول             جزائي         سال 1342
ازصفحه 290 تاصفحه 293

25