رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 632-25/4/45

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
اعتراضات فرجامخواه موثردرمقام نيست زيرامستندحكم فرجام - خواسته صورت مجلس مورخ 16/3/41است كه دادگاه ازمندرجات آن استنباط نموده سه خمره شراب موجوددرمنزل انتوان فرزندفرجامخوانده همان شرابهائي بوده كه طبق صورت مجلس مورخ 1/8/40قيمت نوارچسب آن ازطرف فرجامخوانده به اداره دارائي محل پرداخت گرديده بوده وبه حكايت مندرجات صورت مجلس مزبورماموردارائي هم كه ازامضاءكنندگان صورت مجلس مورخ 1/8/40مي باشدصحت مراتب مذكورراتصديق كرده وخالي ازخدشه است وچون ازنظررعايت اصول وقواعددادرسي هم اشكالي بررسيدگي بنظر نمي رسدعليهذابه تجويزشق اول ماده 558 قانون آئين دادرسي مدني حكم فرجام خواسته به اتفاق آراءابرام مي گردد.

* سابقه *
قاچاق   - دادخواست برائت  -  استردادكالا
درتاريخ 23/4/41فرجامخوانده دادخواستي عليه فرجامخوانده (اداره دارائي شهرستان نيشابور)به خواسته استردادشرابهاي توقيف  شده ووجوه سپرده بعنوان جريمه وردعين خمره هاي شراب به ارزش مبلغ پنجاه هزارريال به دادگاه شهرستان نيشابورتقديم نموده وچنين توضيح داده :"درروز16/4/41 بدون مقدمه مامورين بخانه فرزندم كه اينجانب هم درآن خانه سكونت دارم واردشده ومحتويات سه خمره شرابي راكه باپرداخت قيمت نوارچسب آن براي مصرف خودم بااجازه دارائي تهيه نموده بودم بنام قاچاق معرفي نموده انددر حالي كه دارائي باتهيه شراب مصرفي ساليانه اينجانب موافقت كرده وقيمت نوارچسب سيصدبطري رادريافت نموده وپس ازتخميركامل مي بايست بانظر همان اداره كيل مي شدكه مازادي بابت قيمت برچسب باقي مي مانددريافت نمايدكه ضمن تحريف كلمه (همان )به (ممكن )كه صريحاهوايدست شراب هارا قاچاق معرفي كرده ومطابق صورت مجلس تكميلي شماره 5425 بطريهاراازپسرم گرفته وشراب نارس رادرآن ريخته اندواگرشراب درخمره قاچاق مي شدوجود بطري زياددرخانه موردي نداشت ونماينده دارائي وقتي كه به بي اساس بودن عمل خودمتوجه مي شوددرعين حال كه درصورت مجلس مي نويسدهمان شرابهاي موردنوارچسب است براي آنكه به عمل نارواي خودصورتي داده باشدكلمه (همان )رابه كلمه (ممكن )است تحريف مي نمايدلذاباملاحظه صورت مجلس اولي كه دردادسراموجوداست وصورت مجلس آبان ماه 40كه متضمن پرداخت تمام نوارچسب قانوني محتويات خمره هاي بازداشتي است ورونوشت اظهار نامه تقاضاي رسيدگي رادارد.رونوشت صورت مجلس مورخ 1/8/40مشعراست مامورين دارائي درتاريخ مزبوربه محل تخميرشراب خواهان رفته ومقدار شراب حاصل رادرحدودسيصدبطربرآوردكرده وبهاي نوارچسب آن رابالغ بر مبلغ 6450ريال كه درسه قسط تاديه نمايدوازطرف خواهان (فرجامخوانده ) اظهارشده شرابهاي ملاحظه شده رابراي مصرف  شخص خودم تهيه نموده واگرآن رابفروشدبااومطابق مقررات جنس قاچاق رفتارشود.
دادگاه پس ازشنيدن اظهارات وكلاي طرفين حكم شماره 152رابه اين شرح صادرنموده است :(بنحومستفادازدادخواست خواهان مدعي است شرابهاي مكشوفه درمنزل پسرش آنتوان كه يكجاسكونت دارندمتعلق به شخص اوبوده و قبلاطبق درخواست وي مامورين ذيصلاح به محل آمده وبامشاهده سه خمره انگور به مقدارلازم نوارچسب تحويل وبهاي آنهاراپرداخته وپس ازمدتي مامورين به منزل پسرش رفته وهمان شرابهاراقاچاق تشخيص وضبط وجريمه متعلقه را دريافت نموده انددرحالي كه شرابهاي موردبحث قاچاق نبوده حكم به استرداد شرابهاوجريمه ماخوذه راخواستارشده وباملاحظه مجموع محتويات پرونده امر واظهارات وكيل خواهان ونمايندقضائي دارائي والتفات به مندرجات دو فقره صورت مجلس مورخ 1/8/40و16/3/41به جهات آتي الذكردعوي درنظر دادگاه ثابت مي باشداولامامورين امضاءكننده صورت مجلس مورخ 1/8/40كه حسب دستوردارائي وتقاضاي خواهان جهت مشاهده وضع ظاهرخمره هاي محتوي انگوردست به اقدام زده اندضمن تنظيم صورت مجلس مبهم ونارساصرفامقدار شراب حاصله راازسه خمره راتخمين زده اندومعلوم نيست مامورين ذيربط به كدام محل مراجعه وخمره هاي مشهودواحدچه مشخصاتي بوده واندازه وحجم آنها چه مقداربوده ومطلقابه چگونگي محتويات خمره هااشاره نكرده اندثانيا موقع تنظيم صورت مجلس مورخ 16/3/41مامورين دارائي درمحل حاضرنبوده اند كه بابررسي لازم دقيقاتشخيص واظهارنظرنمايندكه كم وكيف محتويات خمره هاي مكشوفه به چه صورت وپس ازتنظيم صورت مجلس مامورين دارائي در منزل آنتوان حاضرمي شودوظهرصورت مجلس مرقوم مطالبي مبني برضبط 553 بطري شراب واخذجريمه متعلق به آنرامي نويسندوامضاءمي كنندواين صورت مجلس حاوي امضاءخواهان نمي باشد،ثالثامقدارشرابي كه درمرتبه اول مورد بازديدمامورين دارائي قرارگرفته روي حدس وتخمين برآوردشده ودقيقا تصريح نگرديده كه مقدارشراب حاصله ازتخميرانگورهابه چه ميزان بالغ مي گردد،رابعادليلي دربين نيست كه خواهان سه خمره انگوررا(بااينكه از موقع ريختن درخمره تاتخميرآن وفعل وانفعالات شيميائي طبيعتامدتي بايستي بگذرد)تاخاتمه عمل درهتل خيام نگهداري وبه منزل خويش انتقال نداده باشد،خامساازمجموع مطالب مندرج دردوفقره صورت مجلس هاي اشعاري بنحوي كه فوقاراجع به كيفيت تنظيم آن اشاره گرديدبه هيچوجه برنمي آيدكه شرابهاي مكشوفه درمنزل پسرخواهان واقعاغيرازسه خمره شرابي بوده كه خوانده دعوي مدعي شده ودرهتل خيام مشاهده ودرمقابل آن نوارچسب داده شده است ،سادساباصحت دستوردارائي درموردانداختن شراب وسيله خواهان و لزوم گذشت زمان براي تخميرانگوروتبديل آن به شرات وامكان جابجانمودن خمره هاي انگوردرمدت معين نمي توان بصرف كشف سه خمره شراب درمنزل مسكوني خواهان ولواينكه قبلادرمحل ديگري اجازه انداختن شراب گرفته باشد خمره هاي مزبورراقاچاق تلقي نمودونتيجتادادگاه حكم به ردشراب هاي مضبوط وجريمه ماخوذه به خواهان صادرواعلام مي دارد.
اداره دارائي نيشابورازاين حكم پژوهشخواسته وخلاصه اعتراض اين بوده :طبق صورت مجلس مورخ 11/3/41تنظيمي ازطرف مامورين كه به دستور ماده 324كئين دادرسي كيفري معتبراست سه خمره پرازشراب رسيده كامل از منزل متعلق به پژوهشخوانده درذيل صورت مجلس مذكورباالتفات به امضاي پسرپژوهشخوانده درذيل صورت جلسه موردقبول نامبرده واقع وتعلق شرابهاي آماده شده محتوي سه خمره كه پس ازكيالي بالغ بر553 بطري گرديده است وبا توجه به اينكه جريمه آن راپسرپژوهشخوانده پرداخت نموده است محرزومسلم وادعاءدخالت پژوهشخوانده باوصف مزبورنسبت به موردبحث مردودوغير قابل استماع مي باشد،پژوهشخوانده راجع به پرونده مزبوربيگانه است وتصور دادرس دادگاه براينكه شرابهاي مكشوفه حاصل سه خمره انگورمورددرخواست پژوهشخوانده بوده اشتباهي بيش نيست زيراصورت مجلس مورخ 1/8/40كه موردقبول نامبرده مي باشدطبق معمول شراب ممكن الحصول ازآن درحدودسيصد بطربرآوردشده ومحل شراب گيري ومحلي كه خمره هاقرارگرفته بوده مهمانخانه بوده است نه 553 بطرمنزل پسراوواصولاباتوجه به تاريخ صورت مجلس مربوط به اجازه شراب گيري كه براي مصرف شخص پژوهشخوانده آن هم محل شراب گيري كه درهتل خيام بوده ومدتي كه ازآن اجازه گذشته بوده ومقدارهم سيصدبطري بوده وزمان مصرف 553 بطرشرابي كه ازمنزل پسراوكشف گرديده ارتباطي نداشته است .
شعبه اول دادگاه استان نهم حكم شماره 143-21/5/42رابه شرح زيرصادر
نموده است :
اعتراضات مذكوردرآن قسمت كه مربوط به عين شرابهااست واردبنظر نمي رسدزيرابموجب صورت مجلس مورخ 1/8/40ميزان شرابي كه بهاي نوارچسب آن ازپژوهشخوانده دريافت واجازه بهره برداري براي مصرف شخصي به وي داده شده درحدودسيصدبطربرآوردشدبدون اينكه محل تخميروياميزان دقيق شراب تعيين شده باشدودرذيل صورت مجلس مورخ 16/3/41مربوط به كشف  سه خمره شراب ازمنزل پسرپژوهشخوانده تصريح نموده اندبه اينكه "بموجب صورت مجلس درتاريخ 1/8/40به امضاءنماينده دارائي وپژوهشخوانده سيصدبطر شراب براي مصرف شخصي تخميرنموده است و6450ريال بهاي نوارچسب آنهارا پرداخته وبه درآمددولت منظورشده است ضمناسه خمره مكشوفه ازمنزل مزبور همان سه خمره اي است كه سيصدبطرشراب محتوي آن تخميرشده است ."
اين ادعاي پژوهشخوانده مبني براينكه شراب مكشوفه ازمنزل پسرش همان شرابي است كه قبلاازناحيه مامورين صورت مجلس وبهاي نوارآن دريافت شده كه براي استفاده شخصي مصرف نمايدموجه ومقرون به واقع است وچون در صورت مجلس اوليه ميزان شراب هابطورتخمين تعيين گرديده افزايش آن از 300بطربه 553 بطري پس ازانجام عمل كيل گيري دليل اينكه شراب ديگري باشد نيست وازناحيه پژوهشخواه نيزبراثبات اين امردليلي اقامه نشده است وچون انتوان (كسي كه شراب درخانه اوكشف شده )فرزندپژوهشخوانده بوده و ضمن اظهارنامه اين معني راتصديق داردتعلق شراب هاي مكشوفه به پژوهش - خوانده كه قبلااجازه بهره برداري آن راباپرداخت بهاي نوارچسب تحصيل نموده مدلل است نتيجتابراين قسمت ازدادنامه پژوهشخواسته اشكال وارد نيست واستوارمي شود،ودرقسمت مبلغ 26740ريال جريمه ماخوذه چون جريمه از ناحيه انتوان (پسرپژوهشخوانده )تاديه شده وقبص بنام وي صادرگرديده ادعاي پژوهشخوانده دايربه مطالبه وجه مذكورموجه نيست ومحق دراسترداد آن تشخيص نمي شوددراين قسمت دادنامه مخدوش است وفسخ مي شودوحكم به بي حقي پژوهشخوانده صادرمي گردد.
طرفين ازحكم مزبوردرخواست رسيدگي فرجامي نموده وشعبه چهارم ديوان كشوربموجب حكم شماره 12/3551-30/1/43ضمن صدورقراررددادخواست فرجامي پژوهشخوانده به لحاظ آنكه دادخواست درمدت قانوني داده نشده در قسمت فرجام خواهي اداره نيشابورچنين راي صادرنموده است :
حكم فرجامخواسته درقسمت ردعين شرابهابه فرجامخواسته كه بر استواري حكم بدوي صادرشده بنحوي كه استدلال شده مخدوش است زيرابالحاظ رونوشت صورت مجلس مورخ 1/8/40محقق است محل شرابهاي كه براي مصرف فرجامخوانده بازديدشده ودرحدود300بطرتعيين گرديده بامحل سه خمره شرابي كه درمنزل پسراوكشف شده ومعادل با553 بطربوده متفاوت ويكجانبوده است واستدلال دادگاه به بودن شراب مذكوردرصورت مجلس 16/3/41مربوط به كشف سه خمره شراب ازمنزل پسراوبه اينكه مامورين تصريح نموده اند"بموجب صورت مجلس كه درتاريخ 1/8/40وبه امضاءنمايندگان دارائي تنظيم گرديده فرجامخوانده سيصدبطري شراب براي مصرف شخصي تخميرنموده است كه 6450 ريال بهاي نوارچسب آنهاراپرداخت وبه درآمددولت منظورشده است ضمنا سه خمره شراب مكشوفه ازمنزل مزبورهمان سه خمره اي است كه 300بطرشراب محتوي آن تخمين شده است "...مخدوش است زيرادرعبارت مزبوركلمه (همان ) استعمال نشده است وبطوري كه رونوشت همين صورت مجلس حاكي است كلمه (ممكن است )درآن نوشته شده وعبارت مرقوم كه بجاي كلمه (همان )مورد استفاده استعمال شده كافي براي احرازيكي بودن شراب مذكوردرصورت مجلس قبلي باشراب اشاره شده درصورت مجلس بعدي نمي باشدواقتضاءداشته دادگاه بالحاظ محتويات پرونده ودلائل طرفين نسبت به ادعاي فرجامخوانده دراين خصوص رسيدگي نمايندوراي مقتضي صادركندلذاحكم فرجامخواسته درقست استواري حكم بدوي درموضوع ردشرابهاي مكشوفه بعلت نقص رسيدگي نقض مي شود ورسيدگي به شعبه ديگردادگاه استان نهم واگذارمي گردد.
پس ازارجاع رسيدگي به شعبه دوم دادگاه استان خراسان دادگاه مزبوربا شنيدن اظهارات وكلاي طرفين كه تكرارمطالب سابق بوده به رسيدگي خاتمه داده وحكم شماره 3/8رابه اين استدلال صادركرده است :
اعتراضات عنوان شده ازناحيه اداره دارائي نيشابوركه مربوط به عين شرابهااست بجهات آتي الذكرغيروارداست زيرابموجب صورت مجلس مورخ 16/3/41مربوط به كشف سه خمره شراب ازمنزل انتوان وملاحظه اصل صورت مجلس كه مضبوط درپرونده امراست كه درقسمت بعدازجمله (سه خمره مكشوفه ازمنزل مزبور)دريكجاباهمان جوهربكاررفته درصورت مجلس كلمه همان است قيدورودي آن باجوهرديگرممكن است نوشته شده است كه اين مراتب و گزارش 2120/62/22شعبه مبارزه باموادمخدره بدين توضيح (ضمناآقاي ..... كارمنددارائي كه يكي ازكاركناني است كه ذيل صورت مجلس سيصدبطرشراب راامضاءنموده وگفتارآقاي انتوان راتاييدنموده است )اشعاربراين دارد سه خمره شراب موضوع صورت مجلس مورخ 16/3/41اوهمان سيصدبطرشرابي است كه طبق صورت مجلس شماره 14369-25/7/40بهاي نوارآن ازناحيه مامورين دارائي قبلادريافت شده است ازاين حيث اشكالي برصدوردادنامه پژوهش - خواسته درقسمت استردادعين شرابهابه پژوهشخوانده ملحوظ ومشهودنيست راي براستواري آن داده مي شود.
ازاين حكم اداره دارائي نيشابوربشرح فوق فرجامخواهي نموده و اعتراض اين است :مطابق صورت مجلس مورخ 16/3/41،553 بطرشراب كشف شده ازمنزل انتوان ارتباطي باموضوع صورت مجلس مربوط به اجازه تخمير فرجامخوانده نداشته وانتوان (پسرفرجامخوانده )ذيل صورت مجلس مورخ 16/3/41راامضاءوجريمه راهم پرداخته ومطابق حكم دادگاه درقسمت مطالبه جريمه ماخوذه حكم برمحكوميت فرجامخوانده صادرگرديده بااينحال چگونه شرابهاقاچاق تشخيص نشده وحكم به استردادصادرشده ونقض حكم رادرخواست نموده است .فرجامخوانده هم لايحه داده استواري حكم راتقاضانموده است .
نظربه اينكه حكم فرجامخواسته مستندبه علل واسبابي است كه حكم منقوض برهمان مبني صادرشده موضوع اصراري تشخيص ورسيدگي باهيئت عمومي ديوان عالي كشورمي باشد.
پس ازطرح موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشوروقرائت گزارش پرونده ومطالعه اوراق لازم واستماع بيانات آقاي نماينده دادستان كل مبني برابرام راي فرجامخواسته مشاوره نموده بشرح زيرراي داده اند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان      سال 1345چاپ 1346       ازصفحه 63تا70
مجموعه رويه قضائي آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشور

15