رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     :  1123/4193
شماره دادنامه   :  385/23
تاريخ رسيدگي    :  1/7/69
موضوع رسيدگي    :  نظريه شماره 459/5/68شعبه 24دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي     :  شعبه 23ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :آقاي ((الف ))وكيل دادگستري به وكالت از وزارت مسكن وشهرسازي دادخواستي به طرفيت 1.شركت ((د))2.آقاي ((ب ))به خواسته الزام خواندگان به تحويل يك دستگاه ديزل ژانراتورك وآ500 مقوم 35000 پوندانگليسي به ارزش 66500000وپرداخت مبلغ 42260000 ريال بابت كسري لوازم 6دستگاه ژانراتورتحويلي به موكل ومبلغ 70000000 ريال بابت خسارت ناشي ازعدم تحويل به موقع دستگاههاي موضوع پروفرما توسط كمپاني ...باخسارت به دادگاههاي حقوقي يك ...تقديم نموده كه رسيدگي به شعبه 24 دادگاه حقوقي يك ...ارجاع شده وتوضيح داده است گروه تداركات وزارت مسكن به منظورتامين برق پادگان ...به چنددستگاه ژنراتوربرق نيازداشته است كمپاني ...توسط خواندگان به عنوان شركت توليدكننده ژنراتورهاي موردنيازمعرفي ،بااقدامات خواندگان ادعاي نمايندگي شركت ...را داشته اند شركت ...يك نسخه ازپروفرماي ژنراتور هاي توليدي خود راجهت موكل ارسال نمودكه براي بررسي به مهندسين مشاور...تسليم مي گردد.مهندسين مزبور با بررسي پروفرماي ارسالي ابهاماتي درآن ملاحظه نموده ودرخواست رفع ابهام مي نمايند.نامه مورخ 16/12/62 شركت ...درمقام رفع ابهام برآمده چون شركت ...براي موكل ناشناخته بوده موكل به اعتبارمعرفي خواندگان باشركت ...واردمعامله شده ازخواندگان خواسته مي شودتامعامله موضوع پروفرماراتضمين نمايند. خواندگان به موجب تضمين نامه شماره 4445/62 ضمن تعهد به جبران گراني احتمالي قيمت كالاهاي موضوع پروفرمادرمقايسه باانواع مشابه متضامنا" مسوليت پروفرماي A1136831/8/1983 صادره ازكمپاني ... راپذيرفته اند.بااخذ تضمين مزبورمعادل 94734 پوندانگليسي به نفع شركت ...توسط بانك مركزي ايران گشايش اعتبارنموده وبه بانك مركزي دستورپرداخت مبلغ يادشده رادر،وجه كمپاني ...صادر نموده است .طبق پروفرماي A136831 شركت ...متعهدبوده است .
الف )هفت دستگاه ديزل ژنراتور ycneqremE LLOF به قدرتهاي AVK 75 و AVK 103و AVK 155و AVK200و AVK (2)250و AVK500باكليه تجهيزات جنبي شامل شاسي فولادي ستبرباتجهيزات ضدلرزش كليه حفاظتهاي حياتي ديزل ژنراتور وتابلوبرق اضطراري باكليه تجهيزات لازم ودستگاههاي اندازه گيري به صورت اتوماتيك مخزن روزانه سيستم اگزوز جعبه ابزار ابزاركامل دستورالعملهاي نصب راهبري وتعميرات وسري كامل نقشه هاي برقي ومكانيكي ونتيجه آزمايشات لازمه راتحويل نمايد.ضمنا" مدل و مشخصات فني ديزل وژنراتور هردستگاه دقيقا"در پيشنهادات فروشنده ذكرگرديده بوده است .شركت طي تلكس شماره ...ونامه هاي مورخ ...تاييد وتعهدنموده است كه تجهيزات ومشخصات فني ذيل نيزجزء تعهدات شركت مي باشد.توربوشارژحفاظ جهت كوپلينگ موتورباژنراتورفشارسنج روعن مخزن سوخت روزانه كه بالاي شاسي نصب گرديده باشد.حرارت سنج .ضمنا" مشخص گرديده كه دستگاههاجهت كاردر...وبراي ارتفاع 1500متر ازسطح دريا طراحي وساخته خواهدشد.
ب )شركت ...طي نامه مورخ 16/12/62تاييدنموده است كه دستگاههاي ارسالي داراي پروانه بازرسي فني ازيكي ازمراجع مورد تاييد بين المللي است . ت)لازم به تذكراست كه كليه تجهيزات فني وحفاظتي موردنيازدستگاهها جرءتعهدات شركت ...بوده وارائه آنهانيزموردتاييدوتاكيدشركت مذكور قرارگرفته است ليكن محموله ارسالي ازسوي شركت ...برخلاف پروفرماي A136831 داراي نقايص زيراست .ضمن برشمردن دوازده فقره نقص به شرح دادخواست كه تاييدآقاي مهندس ...كارشناس رسمي دادگستري نيز رسيده است چون يك دستگاه ديزل ژنراتوربه قدرت AVK500 اساسا"تحويل موكل نگرديده وشركت ...طي نامه شماره ...عدم ارسال آن راتاييكرده است نظربه اينكه باانقضاءبيش از5 سال ازتاريخ انجام تعهدشركت ... به علت ناتواني وعدم علاقمندي يك دستگاه ديزل ژنراتورتحويل نشده وكسري قطعات ارسال نشده وچون طبق برآوردكارشناس تامين قطعات ك كسري 6دستگاه ماشين آلات تحويل شده به موكل بالغ بر 42260000 ريال هزينه دربرداردوتاكنون هفتادميليون ريال به موكل ضررواردشده است وچون خواندگان به موجب تضمين نامه شماره ...متضامنا"مسئوليت پروفرماي شماره A1136831/8/83 كمپاني ...راپذيرفته اندبه استنادماده 698 قانون آيين دادرسي مدني تقاضاي صدورحكم براساس خواسته كرده است ومدارك ودلايل خودرادر 12 برگ ارسال داشته است .
دادگاه باتعيين وقت رسيدگي ودعوت طرفين وملاحظه لايحه آقاي ((ج )) وكيل خواندگان (وكالت وي ضميمه است )متضمن اين مطالب دعوي متوجه خواندگان نيست .موكلين صرفا"واسطه بوده اندوخواهان پس ازتمام وظيفه موكلين باشركت ...مستقيما"واردمذاكره شده اندو هيچ گونه تضمين و تعهدي نداشته اند.چون موكلين به مناسب بودن قيمت كالااطمينان كامل داشته اندبه موجب تعهدنامه اي متعهدمي گردند.چنانچه گورك ايران از ورودكالاي فوق قبل ازمرورزمان قانوني اعتراض به گراني قيمت درمقايسه باكالاهاي وارداتي ديگرباهمين كيفيت داشته باشدپاسخگوبوده وجبران كننده خواسته گمرك وبانك مركزي درمقابل صدور راي مقامات قضايي باشدنه وزارت مسكن وشهرسازي .تعهدنامه مذكور ناظربه گراني قيمت است هيچ گونه ارتباطي به شرايط انجام معامله ونحوه تحويل وتخلفات فروشنده نداردوپرداخت غرامت درخصوص عدم تحويل يك دستگاه ژنراتور وسايرملزومات مربوط به شركت بيمه باربري كالااجباري است .آياخواهان به شركت بيمه مراجعاتي داشته است .ازطرفي برابرمقررات اعتبارسند اسنادي موكلي حق مرجعه به بيمه گر كالا را نداشته ونداردوحتي تعهد نامه موكلين نيزازطرف بيمه معتبرنبوده واين خوددليل محدوديت تعهد موكلين است .موضوع دعوسي خارج ازتعهدموكلين كه صرفا"محدودومنحصر به تضمين مناسب بودن قيمت است مي باشد.ادعاي مطالبه هفتادميليون ريال خسارت نيزباتوجه به مراتب فوق وجاهت قانوني ندارد.ارزيابي خواسته بابنديك ماده 87قانون آيين دادرسي مدني درتعارض است زيرا درصورتي كه خواسته پول خارجي باشدبايدبه نرخ رسمي درزمان تقديم دادخواست تقويم گردد.عدم تحويل يك دستگاه ژنراتور و ساير لوازم صحت ندارد.زيراپرداخت وجه كالاي فوق منوط به تحويل كالا به موسسه حمل ونقل وارائه اسناد حمل ازطرف شركت فروشنده به بانك كارگزاز است درغيراين صورت بانك وجهي به شركت فروشنده پرداخت نمي كندو در صورت صحت كسرحمل ونقل وشركت بيمه ايران جوابگوهستندنه موكلين و رد دعوي خواهان تقاضاشده است .
دادگاه پرونده خريدكالاازوزارت مسكن وشهرسازي مطالبه وبا وصول و ملاحظه آن وانعكاس خلاصه پرونده وضمن ردايرادات وكيل خوانده قرار ارجاع امربه هيئتي ازكارشناسان صادرمي كندتاكارشناسان باتوجه به مستندات ابرازي خواهان درخصوص پروفرما واعلانات بعدي شركت ((د))و نظريه آقاي مهندس ...كارشناس كه ضميمه است وعنداللزوم معاينه دستگاههاي منصوبه درمحل نظريه خودراظرف سه ماه اعلام دارند.كارشناسان نظريه خودرادر نوزده صفحه به دادگاه تقديم داشته اند.نظريه مربوط به طرفين ابلاغ مي شود.كارشناسان براي اخذتوضيح به دادگاه دعوت مي شوندتادر خصوص لايحه اعتراضيه وكيل خواهان توضيحاتي به دادگاه اعلام دارند. پس ازاخذتوضيح ازكارشناسان وكسب نظرآقاي مشاوروشرح دعوي ومدافعات معموله ازطرف وكيل خواندگان ونظريه كارشناسان واقدامات انجام شده چنين اظهارنظركرده است :باملاحظه پرونده خريدكالاي موردادعامتشكله دروزارت مسكن وشهرسازي ومردود دانستن ايرادات وكيل خواندگان به شرح صورتجلسه مورخ 22/9/67درراستاي رسيدگي به ادعاي خواهان موضوع رابه هيئت كارشناسي ارجاع نموده كارشناسان به موجب نظريه ابرازي خواهان راازبابت قيمت يك دستگاه ديزل ژنراتور500كيلو وات تحويل نشده وسايرنواقص اعلامي مستحق دريافت 43366000ريال دانسته اند كه وكيل خواهان نشسبت به آن اعتراضاتي معمول داشته اندكه به جهت غير مدلل بودن آن مردوداعلام مي گردد.علي هذاباتبعيت ازنظريه كارشناسان كه بااوضاع واحوال قضيه منافاتي ندارد عقيده به محكوميت تضامني خواندگان به پرداخت مبلغ 43366000ريال بابت قيمت يك دستگاه ديزل ژنراتورونواقص موجوددركالاي تحويلي باتوجه به قيمت اول تضمين نامه شماره ...درحق خواهان دارم ودعوي خواهان زايدبرمبلغ مذكوروهمچنين ادعاي مبلغ هفتاد ميليون ريال بابت خسارت ناشي از عدم تحويل به موقع دستگاههاي موضوع پروفرما به لحاظ عدم ثبوت به نظرمحكوم به بطلان مي باشد.پس ازابلاغ نظريه مزبور وصول اعتراض ازجانب وكلاي طرفين پرونده به ديوان عالي كشورواصل وبه اين شعبه ارجاع شده است . هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديدوپس از قرائت اوراق پرونده و گزارش عضومميزمشاوره نموده چنين راي مي دهد:
((اعتراضات وكلاي طرفين نسبت به نظريه دادگاه واردنيست زيراآقاي ((ب ))به موجب تعهدنامه شماره ...به عنوان شخصيت حقيقي وبه نمايندگي ازشركت ((د))به عنوان شخصيت حقوقي اعلام نموده كه مسئوليت شركت ... رادرايران به عهده دارندومتضامنا"مسئوليت قانوني پروفرماي شماره A1136831/8/83 صادره از شركت ...انگلستان به مبلغ 94734 پوند استرلينگ به عهده مي گيريم بنابه مراتب وباتوجه دراوراق ومحتويات پرونده چون مطلق احراز وقوع تخلف ازناحيه شركت ايجادحق براي وزارت مسكن وشهرسازي ازجهت مراجعه به خواندگان باتوجه به تعهدنامه اشعاري مي نمايدوبااحرازكسرتحويل ژنراتور AVK500 وقطعات يدكي موضوع ادعا به موجب مكاتبات انجام شده باشركت ...برنظريه دادگاه كه مستدل و مقرون به قرائن ودلائل منعكسه درپرونده است وبراساس نظريه كارشناسان صادرگرديده ودليلي ازطرف خواهان درباب تاخير درتحويل كالاي مورد معامله ودرنتيجه ورود خسارت اقامه نشده است اشكالي ملحوظ نيست . نظريه مزبور تاييدمي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
83