رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     :  15/21/5895
شماره دادنامه   :  96/15
تاريخ رسيدگي    :  26/2/71
تجديدنظرخواه    :  آقاي (الف )به وكالت (ب )
تجديدنظرخوانده  :  آقاي (ج )
تجديدنظرخواسته  :  دادنامه شماره 70/188صادره ازدادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي     :  شعبه پانزدهم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       :  آقايان ....

خلاصه جريان پرونده :درتاريخ 30/1/69 وكيل تجديدنظرخواه به طرفيت تجديدنظرخوانده دادخواستي به خواسته الزام خوانده به انجام معامله رسمي مقوم به مبلغ دوميليون ويكصد هزار ريال به دادگاه حقوقي يك شهرستان زنجان تسليم و چنين توضيح داده كه برابر قولنامه مستند دعوي خوانده شش دانگ عمارت پلاك 407/5251 بخش يك ...را كه براثر بمباران به صورت زمين درآمده باتلفن هاي شماره ...و...به موكل فروخته تاكنون جهت تنظيم سندرسمي دردفترخانه حاضرنشده تقاضاي رسيدگي و صدورحكم الزام او را به حضور دردفتراسنادرسمي وامضاء سندانتقال موردمعامله راباپرداخت خسارات نموده وفتوكپي قولنامه مورخ 12/11/64 راضميمه دادخواست كرده است .خوانده طي لايحه دفاعيه پاسخ طبق قولنامه تنظيمي خواهان دوفقره چك بابت بهاءموردمعامله صادر وتحويل مسئول بنگاه تنظيم كننده قولنامه نموده واينجانب اسنادموردمعامله وكليد آن راتحويل بنگاه نمودم .بااينكه مقرر بوده مبلغي از وجه بيعانه نقدا"پرداخت شودبه علت تعذر خريدار به همان يك فقره چك اكتفاشد. درتاريخ سررسيدچك مزبور براي اخذ آن و مراجعه به بانك به مشاور املاك ...مراجعه گرديده معلوم شدخواهان باانصراف از معامله چكهاي خودرا ازبنگاه مستردكرده {است }ناچارباقيدمراتب ازطرف صاحب بنگاه درظهرقولنامه درپاسخ سوال اينجانب اسنادخودرااخذ نموده ام وبه اين ترتيب خواهان يكجانبه بدون پرداخت وجه التزام مقررمعامله را فسخ واكنون باگذشت مدت پنج سال وبا انتخاب وكيل مبادرت به طرح دعوي كرده ضمن ارائه پاسخ استعلام استنادي و طرح سوالاتي در خواست رد دعوي خواهان رانموده است .دادگاه وضعيت ثبتي مورد معامله رااستعلام وبا تعيين وقت به وكيل خواهان براي اعلام شماره چك بيعانه وشخص خوانده براي معرفي صاحب بنگاه تنظيم كننده قولنامه به منظوراداي شهادت اخطارصادروآنهارادعوت كرده ،پس ازوصول پاسخ استعلام ثبت و اعلام شماره چكهاازطرف وكيل خواهان در مورد چكهاي  مذكوراز بانك استعلام شده پاسخ واصله ضميمه پرونده گرديده ودادگاه باكسب نظر آقاي مشاوربه شرح نظريه مورخ 3/2/70دعوي خواهان راغيرثابت دانسته برصدورحكم بي حقي وي اعلام نظريه كرده {است }.نظريه دادگاه برابر دادنامه شماره  36/2920/3/70 ديوان عالي كشور تاييد شده پس از اعاده پرونده دادگاه طبق دادنامه تجديد نظرخواسته وبااين استدلال قطع نظرازاينكه درحال حاضرموضوع دعوي درمالكيت خوانده نيست وبا اين وصف انجام خواسته امكان پذيرنمي باشداصولا"باتوجه به قولنامه عادي وانصراف خواهان ازانجام معامله وعدم پرداخت ثمن حسب گواهي بانك وعدم ارائه دليل برحضور خواهان در دفترخانه و طول مدت عدم مطالبه انجام تعهد و توجه به مندرجات ظهر قولنامه مذكور  دعوي مطروحه راغير ثابت دانسته حكم بر بي حقي خواهان صادر نموده است . حكم دادگاه مورد تجديد نظر خواهي وكيل خواهان قرار گرفته خلاصه اعتراضات اين است كه موكل درزمان طرح دعوي از وجود معامله بعدي موضوع دعوي بي اطلاع بوده به فرض اطلاع وطرح دعوي بطلان معامله ثانوي قبل ازصدور حكم الزام فروشنده به انجام معامله اعلام بطلان پذيرفته پذيرفته نمي شود ودرزمان صدورحكم اجراءخواسته مطرح نيست .دادگاه درنظريه صادره برفسخ معامله نظرداشته سبب مملك ندانستن مبايعه نامه استنادي صحيح نبوده وخوانده ايرادي درموردعدم حضورموكل دردفترخانه عنوان نكرده {است }ودرصورت ضرورت اثبات چنين مطلبي دادگاه بايستي دليل آن راازموكل مطالبه مي نمودواصولا"عدم اثبات حضوردر دفترخانه باعث فسخ يابياعتباري مبايعه نامه ومعامله انجام شده نيست وعلت گذشت مدت پنج سالكه مورداستناد دادگاه قرار گرفته وعده هاي بدون عمل فروشنده وسادگي موكل بوده باتوجه به مطالب معروض و تحقق وقوع معامله صحيح بين طرفين وعدم ثبوت امرحادث فسخ معامله و بي اعتباري شهادت تنهاشاهدمعرفي شده كه خود ذينفع درموضوع بوده است تقاضاي نقض دادنامه تجديدنظرخواسته رانموده پرونده پس ازانجام تشريفات قانوني واظهارنظر مورخ 19/8/70 دادگاه به د يوان عالي كشورارسال وبراي رسيدگي به پانزدهم ارجاع گرديده است .محتويات پرونده هنگام طرح و شور قرائت و برسي مي شود.در تاريخ فوق هيئت شعبه پانزدهم ديوان عالي كشور تشكيل است باقرائت گزارش تنظيمي و بررسي اوراق پرونده پس ازشور چنين راي مي دهد:
(( با ملاحظه مجموع محتويات پرونده و مندرجات دادنامه تجديد نظر خواسته ازجهت رعايت مقررات شرعي وقانوني بردادنامه مرقوم ايرادي واردنيست واعتراضات تجديدنظرخواه باشقوق ماده 6 از قانون تعيين مواردتجديدنظرازاحكام دادگاههاانطباق ندارد.علي هذا مستنذا" به بندب ماده 10 قانون يادشده دادنامه تجديدنظرخواسته رانتيجتا"ابرام مينمايد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
81