رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده      : 1923/4873
شماره دادنامه    : 670/23
تاريخ رسيدگي     : 4/12/69
تجديدنظرخواه     : آقاي ((الف ))
تجديدنظرخوانده   : آقاي ((ب ))
تجديدخواسته      : دادنامه شماره 361  29/11/68صادره ازدادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي      : شعبه 23ديوان عالي كشور
هيئت شعبه        : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : آقاي ((ب )) فرزند جمشيد دادخواستي به طرفيت آقاي ((الف ))به خواسته فسخ معامله مقوم به مبلغ چهارصد وبيست هزار تومان به دادگاه حقوقي يك ...تقديم واعلام نموده است درتاريخ 25/1/65 دراثراختلاف باهمسرخودمجبورشده است ساختمان مسكوني خودراباساختمان خوانده معاوضه نمايدوخوانده باعلم به ناراحتي او مشاراليه رادر انجام معامله مغبون كرده است كه دراين موردبه پرونده كيفري شماره 2732/65مطروحه بين طرفين استنادمي شود.نظربه اينكه ملك به خوانده رسما"منتقل نشده وفقط نسبت به موضوع قولنامه تنظيم گرديده كه بر طبق مواد 47و48قانون ثبت قابل ترتيب اثرنيست تقاضاي صدورحكم بر محكوميت خوانده به شرح دادخواست مي شود.دادگاه مرجوع اليه پس از تعيين وقت رسيدگي ومطالبه پرونده هاي استنادي ودرج خلاصه محتويات آنها درصورتلسه دادگاه وصدورقرارارجاع امر به كارشناس به منظور بررسي وتعيين بهاي هردوباب خانه موردمعاوضه و وصول نظريه كارشناس واخذتوضيح ازمشاراليه وكسب نظرمشاورچنين اظهارنظرنموده است :خواهان ساختمان خودراكه ارزش آن وعرضه واعيان 4065000ريال است درمقابل 940000ريال ويك باب ساختمان خوانده كه ارزش آن اعم ازعرصه واعيان 2524000ريال م باشد درمقابل 3464000 ريال معاوضه كرده كه تفاوت قيمتهامبلغ 601000ريال نزديك به صحن قسمت ساختمان خواهدبودونظر غبن خواهان در معامله محرز است وچون اين غبن فاحش مي باشد عرفا" قابل مسامحه نيست ودرنتيجه اظهارنظربه فسخ معامله نموده وضمنا" اعلام نموده است كه درنهايت خواهان ساختمان خود راازخوانده تحويل گرفته ومبلغ هشتصدهزارريال بابت هزينه هايي كه درساختمان او شده ومبلغ هفتصدوچهل هزارريال بابت تفاوت معامله كه ازخوانده دريافت نموده جمعا"مبلغ يك ميليون وپانصدوچهل هزارريال به خوانده بپردازد. نظريه دادگاه پس از اعتراض و ارجاع پرونده به اين شعبه به موجب دادنامه شماره 564/1223/7/67باعدم تنفيذمواجه وپرونده جهت رفع نقص ازحيث رسيدگي درباب مالكيت طرفين واطلاع خواهان ازتاريخ غبن وفاصله زماني بين تاريخ اطلاع ازغبن وتقديم دادخواست به شعبه صادر كننده نظريه اعاده شدودادگاه مزبورپس از تعيين وقت ودعوت طرفين وتشكيل جلسه دادرسي واخذتوضيح ازطرفين وارائه فتوكپي سندمالكيت پلاك ثبتي 2768فرعي از63اصلي به نام آقاي ((ب ))به مساحت يكصدويازده مترمربع كه به صورت يك باب خانه در آمده وهمچنين ملاحظه قولنامه عادي مورخ 25/1/65(معاوضه نامه فيمابين طرفين )ونيزاظهارآقاي ((الف )) درمحضردادگاه مبني براينكه خانه متعلق به وي كه به خواهان درازاء معاوضه واگذاركرده ،داراي سند رسمي نبوده وفقط مشاراليه به موجب سندعادي مالك آن خانه بوده است .بالاخره دادگاه پس از اعلام نظريه مجدد و اعاده پرونده جهت انشاء راي در ماهيت به دادگاه به موجب دادنامه تجديدنظرخواسته براساس نظريه اوليه خودحكم برفسخ معامله به علت غبن فاحش ،باتوجه به احرازفوريت استفاده ازخيارغبن ازطرف خواهان پس ازعلم وتحويل وتحول هر دو ساختمان به پرداخت مبلغ يك ميليون وپانصد و چهل هزار ريال به وسيله خواهان به خوانده بابت مابه التفاوت وهزينه هاي انجام شده صادرنموده براثر تجديدنظرخواهي خوانده بدوي پرونده به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع گرديده است .
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد.پس ازبررسي اوراق پرونده و مشاوره به شرح زير راي مي دهد:
((نظربه اينكه به حكايت محتويات پرونده امرواظهاراتي كه خوانده درمحضر دادگاه نموده است مشاراليه داراي سندمالكيت ثبتي نسبت به خانه موردمعاوضه متعلق به خودنمي باشد بنابراين صدور حكم به فسخ معامله (معاوضه )نتيجتا"بلااشكال است ودادنامه مزبورباتوجه به مبالغ منرج درآن كه دادگاه خواهان را ملزم به پرداخت به خوانده نموده است دراين قسمت ابرام مي شود و در خصوص خلع يد خانه مورد تقاضاي خواهان نيزچون درخواست  دراولين جلسه دادرسي به عمل آمده ازاين نظرنيزاشكالي بردادنامه مزبور وارد نبوده وباتوجه به اينكه خواهان باتحويل خانه خوانده به نامبرده نيزموافق است بنابراين دادنامه تجديدنظرخواسته ازحيث تحويل وتحول خانه هاي طرفين نيزابرام مي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
84