رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده      :  15/8/6842
شماره دادنامه    :  812/15
تاريخ رسيدگي     :  3/12/71
تجديدنظرخواه     :  آقاي ((الف ))ازطرف آقايان ((ب ))و((ج ))وبانوان ((د))و((ر))
تجديدنظرخوانده   :  خانمها((س ))و((ش ))
تجديدنظرخواسته   :  دادنامه شماره 289مورخ 16/7/70شعبه 27دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي      :  شعبه پانزدهم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه        :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :  بدوا"آقاي ((ك ))وكالتا"ازطرف خانمها((س ))و ((ش ))دادخواستي به خواسته الزام خواندگان به حضوردردفترخانه اسناد رسمي شماره 40...و انتقال يك باب خانه تفكيكي احداثي دريك قطعه زمين پلاك ...بخش 11 باآب وبرق وگازوكليه ملحقات وتخليه وتحويل آن به موكلين مقوم به مبلغ 21000000ريال وانتقال يك رشته تلفن شماره ... مقوم به 3900000 ريال وصدوردستورموقت مبني برمنع نقل وانتقال به طرفيت تجديدنظرخواهان تسليم دادگاههاي حقوقي يك ...نموده كه جهت رسيدگي به شعبه بيست وهفتم آن دادگاه ارجاع وضمن آن چنين توضيح داده است :(خوانده رديف اول اصالتا"و وكالتا"ازطرف بقيه خواندگان برحسب مبايعه نامه مورخ 13/3/68وبراساس اختيارت منبعت ازوكالتنامه شماره 49017 دفترخانه چهل ...يك باب خانه پلاك ...بخش 11...باآب و برق وگازويك رشته تلفن به شماره ...رابابيع شرعي به موكلين فروخته وصيغه ايجاب وقبول بين طرفين جاري واسقاط كافه خيارات به عمل آمده وخواندگان قسمتي ازثمن بيع رابه مبلغ 10000000طبق چك شماره ...از بانك ...دريافت كرده اند.براساس مبايعه نامه خواندگان ضمن عقد خارج لازم متعهدشده اندظرف دوماه ازتاريخ 14/5/68 دردفتراسنادرسمي ... حضوريافته وسندرسمي انتقال بيع راتنظيم نمايندمع هذاعلي رغم اينكه موكلين درآن تاريخ در دفترخانه حاضرشده طبق وارده شماره ...دفتر خانه ...حضورخودرااعلام كرده اندخواندگان ازحضوردردفترخانه وتنظيم سندامتناع نموده وبه طفره وتعلل برگزار مي كنند.موكين به دنبال آن چندبار ديگربامالكين وارد مذاكره شده تقاضاي حل موضوع ازطريق مصالحه نمودند كه متاسفانه مالكين ازحضوردر دفترخانه وتنظيم سند انتقال امتناع كرده ودرنتيجه موكين براي ابرازحسن نيت خودمجددا" آنهارا طي اظهارنامه قانوني شماره ...به حضوردر دفترخانه دعوت مي نمايند كه بازهم مالكين ازحضوردر دفترخانه وانجام به تعهد استنكاف نمودندكه گواهي دفترخانه مويد مدعا مي باشد.باتوجه به اينكه مفادومدلول مبايعه نامه تنظيمي حاكي ازفروش موردمعامله است ومبايعه نامه تنظيمي بنابه قواعد لزوم وصحت واصل حاكميت اراده نسبت به طرفين متبع است وخواندگان دليلي برايفاءيااسقاط تعهدخود ابرازنكرده اندبه تقديم اين دادخواست مبادرت شده به استنادمواد 10  183  185 191و219و223و338 و249 قانون مدني تقاضاي صدور حكم برمحكوميت خواندگان به حضوردردفترخانه اسنادرسمي وانتقال شش دانگ يك باب خانه موردمعامله به انجام توافق شرعيه وعرفيه آن را داشتندكه پس ازتعيين وقت رسيدگي حسب تقاضاي وكيل خواهانها قرار دستورموقت جهت منع خواندگان ازنقل وانتقال پلاك مورددعوي صادرشد ضمنا"آقاي ((گ ))ازجانب خواندگان به وكالت ازناحيه آنان وارددعوي شده به شرح لايحه ثبت شده به شماره 2121 6/9/69 دفاعا" چنين اشعارداشته است :(...نظربه اينكه مشروط مندرج در مبايعه نامه مستنددعوي جزئي ازتعهدات خواهان وموكل است كه طبق اصل صحت قرار دادهاماده 223 قانون مدني محول به صحت است لذا لازمه وفابه كل مبايعه نامه اجراي به شروط مي باشدوازآنجاكه پايه ومنبع الزام اطراف دعوي به مبايعه نامه اراده وخواست آنهابوده است كه خودپاي بندومقيدبه آن نموده اندپس تخلف هريك ازاطراف دعوي ازشروط مزبور وطرف منتفع ازشرط ومتعهدله راازچنين التزامي مي رهاندواين اختيار رابراي اوبه وجودمي آوردكه به آنچه باقي است تن دردهديامبايعه نامه رافسخ نمايدبنابراين اسقاط خيارات مذكوردرذيل مبايعه نامه شامل حق فسخ ناشي ازخيارتخلف ازشرط وخيارتاخيرثمن كه جزء لاينفك شروط مذكوراست وازاركان تحقق شروط مندرج درمبايعه نامه است نمي گردد وباعنايت به مراتب مفروض نظربه اينكه خواهان دعوي درمبايعه نامه شرط وتعهد كرده مبلغ چهل وچهارميليون ريال تتمه ثمن معامله رادر تاريخ 14/5/68 به موكل بپردازد پس تخلف خواهان ازتاديه درموعد مقررموكل راازالتزام به مبايعه نامه به شرح فوق مي رهاند و اين اختيارراحسب عمومات قانون مدني راجع به خيارتاخيرثمن ازآن جمله ماده 405 قانون مدني به موكل مي دهد ودر خاتمه درخواست رد دعوي خواهانهارانموده است .
پس ازتجديدوقت به علت منعكس درصورتمجلس دادگاه استعلام وضعيت ثبتي اداره ثبت مربوطه واداره كل تلفن شهري ووصول پاسخ سرانجام دادگاه ضمن اعلام ختم دادرسي مبادرت به اظهارنظر دائربر قبول دعوي خواهانها كرده كه مورد اعتراض قرار گرفته پرونده جهت رسيدگي به اعتراض به اين شعبه ارجاع ودرتاريخ 27/6/70طبق دادنامه شماره 336/15 نظريه معترض عينا"تاييدوپرونده جهتصدورراي اعاده شده ودر تاريخ 16/7/70 بدين مضمون انشاءراي شده است :
((...باعنايت به پاسخ استعلاميه ثبتي دادگاه كه ثبت ...طي شماره 5120665/12/68 اعلام نموده است كه پلاك مذكوربه نام آقاي ((م )) ثبت وسند صادرگرديده وباتوجه به استشهاديه وگواهي حصر وراثت 315 16/4/55 كه ضمن آن تاييدوگواهي شده است كه ((م ))فوت نموده وورثه وي عبارتندازخواندگان به اضافه خانم آقاي ((م ))عيال متوفي وباعنايت به اينكه ورثه مندرج دردادخواست طي و كالتنامه رسمي شماره 49017 5/2/58دفترخانه شماره 40 ...باآقاي ((ب )) فرزند سيد احمدوكالت داده اندكه سهم الارث موروثي پدري ومادريشان رابه هركس كه مايل باشدوبه هرمبلغ انتقال دهدوآقاي ((ب ))بااستفاده ازوكالت نامه مذكوردرتاريخ 13/3/1368 پلاك ذكرشده دردادخواست رابه خانمهاي خواهان به هريك نسبت به سه دانگ تعهدبه انتقال نموده به مبلغ 5 ميليون وچهارصدهزارتومان ويك ميليون تومان نقدا" طي چكي دريافت نموده وتعهدنموده است كه درظرف دو ماه در دفترخانه شماره 40... حاضرورسما"پلاك مرقوم رابه خواهانها منتقل والباقي ثمن معامله را كه چهارميليون وچهارصدهزارتومان مي شود دريافت دارد و حسب گواهي چشماره 141871/5/68دفترخانه شماره 40...خانمهاي خواهان درتاريخ مقرردردفترخانه حاضرگرديده انداماخواندگان براي حضوردر دفترخانه حاضرگرديده انداماخواندگان براي حضوردردفترخانه شماره 40درتاريخ 12/10/68 طي اظهارنامه 2635180/9/1368 درتاريخ سوم ديماه 1368 به ((ب ))ابلاغ گرديده است حسب گواهي شماره 1840657/11/68دفترخانه شماره 40...خواندگان درتاريخ 13/10/68نيزحاضرنگرديده اندوباعنايت اينكه دفاعيات وكيل خواندگان واستناد وي به بند 3 قرارداد مورخ 13/3/69واستفاده ازبندمذكورنداردكه به نظردادگاه باتوجه به سياق عبارت ازتحكيم قرارداد و معامله مي باشد بي وجه است وهرگز مسقط حق درخواست الزام به تنظيم سندرسمي انتقال ناحيه خواهانها(خريدارن ) نمي گردد وچون دفاع موجه ديگري نيزصورت نگرفته است دادگاه بااحراز حقانيت خواهانهاراي به محكوميت خواندگان به حضوردردفترخانه اسناد رسمي شماره 40...وانتقال موردمعامله مندرج درقراردادمورخه 13/3/1368 تحت شرايط وقيود منعكسه در قرارداد مذكور درقبال اخذ مبلغ چهار ميليون وچهارصدهزارتومان الباقي ثمن معامله منهاي تلفن شماره ... به قدرسهم آنان ازسهم الارث خواهانهاصادروامادرموردتلفن باعنايت به اينكه حسب اعلام امورمشتركين ناحيه 2تلفن شهري مخابرات ايران تلفن مذكوربه نام خانم ((ه))احدازخواندگان مي باشدو در حقيقت جزو اموال شخصي اوتلقي مي گردد و وكالتي كه خانم ((ه))به برادرش آقاي ((ب )) تفويض نموده فقط مربوط به انتقال سهمي موروثي پدر و مادري وي مي باشدولاغير و به دلالت مقررات قانوني اقدامات وكيل فقط در حدود وكالت معتبرونافذ است .اقدام آقاي ((ب )) به انتقال تلفن مذكور از جانب موكلش خانم ((ه))بدون داشتن حق وكالتي دراين موردصورت گرفته غيرنافذوغيرمعتبرتلقي و درنتيجه درخواست آقاي وكيل خواهانها به انتقال تلفن مذكوربي وجه بوده است با التفات به اينكه نظريه دادگاه به طرفين ابلاغ و بااعتراض وكيل خواندگان به شعبه پانزدهم ديوان عالي كشورارجاع وپس ازرسيدگي وتاييدنظريه طي دادنامه شماره 336/15 مورخه 27/6/1370اعاده گرديده دراين موردنيزحكم به رد آن صادر و اعلام مي دارد.))
كه پس ازابلاغ ،تجديدنظرخواهي شده پس ازانجام تبادل لوايح پرونده به نظردادرس صادركننده حكم رسيده ضمن تاييد راي خود جهت رسيدگي تجديدنظري به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع شده است . وكيل تجديدنظرخواه به شرح لايحه منضم به دادخواست و درخواست رسيدگي ونقض راي تجديدنظرخواسته راداشته وكيل تجديدنظرخواندگان ضمن پاسخ به دعوي تقاضاي ابرام نموده كه لوايح طرفين به هنگام شور قرائت خواهدشد.
هيئت شعبه درتاريخ فوق تشكيل و پس ازبررسي اوراق پرونده وقرائت گزارش تنظيمي مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
((نظربه اينكه ازناحيه تجدسيدنظرخواه ايرادواعتراض موجه ومدللي كه مثبت عدم رعايت موازين شرعي و قانوني از طرف دادگاه بدوي در صدور دادنامه درتجديدنظرخواسته باشدبه عمل نيامده ودادنامه مزبور ازجهات مذكورخالي ازايراد واشكال به نظرمي رسدفلذا ضمن رد تجديد نظرخواسته راابرام مي نمايد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
84