رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده    : 13/7314
شماره دادنامه  : 362/25
تاريخ رسيدگي   : 12/11/1372
فرجامخواه      : بانو((الف ))باوكالت آقاي ((ج ))
فرجامخوانده    : ((ب ))
فرجامخواسته    : دادنامه شماره 71242 صادره ازشعبه 4 دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي    : شعبه 25 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه      : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : آقاي ((ج ))به وكالت ازبانو((الف )) به طرفيت آقاي ((ب ))به خواسته الزام به انتقال رسمي طرح دعوي كرده واجمالا"چنين توضيح داده است :به شرح قولنامه صميمه در15/10/68قراردادي باكليه اركان بيع مبني برخريدوفروش 6 دانگ هريك ازپلاكهاي ...بخش 5...كه به صورت ساختمان وحياط وپارگينگ ودفتركار وملزومات منصوبه وغيره درآمده وامتيازتلفن ...بين خوانده وموكله به مبلغ 110 ميليون ريال منعقدگرديده وفي المجلس ده ميليون ريال طي چكهاي ...ويكصدهزارريال بين متعاملين قبض واقباض به عمل آمده وتوافق شده بقيه ثمن دردفتر رسمي پرداخت وسندرسمي تنظيم گرددواسفاط كافه خيارات ازطرفين به عمل آمده وصيغه شرعيه نيزجاري ومتعاقب آن فروشنده برخي ازتشريفات مربوط به واگذاري رسمي رانيزانجام داده و من باب احتياط شرطي به اعتباراين ورقه يك ماه پس از ورودآقاي ((د))همسرخريدارخواهد بود قيدشده ومشاراليه در24/10/68واردوبه اين ترتيب قرارداداز 24/11/68 اعتبارقطعي يافته وبه قوت خودباقي است كه بامراجعه مكررآنان و واسطه فروش ازانتقال رسمي خودداري نموده است .بناچاراظهارنامه براي خوانده ارسال گرديده ولي بدان ترتيب اثر داده نشده است تقاضاي صدورراي نموده است .
پس ازتعيين وقت رسيدگي ودعوت طرفين ودخالت آقاي ((س ))به وكالت ازخوانده دردعوي مطروحه كه اختصارا"مدعي شده مورد دعوي به علت اشتباه ثبتي قابل انتقال نيست سندمدركيه ازمصاديق مواد 47 و 48 قانون ثبت است ودرماهيت ضمن مستند دعوي رقم قيد نشده وموكول به بعد بوده ولكن اين سندكه به صورت امانت بوده دراختيارواسطه قرار داشته ولذاجمله (قيمت دريكصدوده ميليون ريال تمام كه عبارت ازيك ميليون تومان خواهدبود)ودرسطربعد(شعبه عبدالرزاق ويكصدهزارريال وجه نقد)كه دراصل وهنگام امضاء سفيدبوده الحاقي است وازاين جهت به جلب نظركارشناس استناد ونهايتا"به اتيان سوگند متوسل ورددعوي را خواستارشده است .دادگاه يااستماع توضيحات وكلاي طرفين درجلسه 16/2/70 متعاقبا"قرارتحقيق ازسه نفر مذكور درصورتجلسه 2/3/70 صادرو وقت ررسيدگي تجديدشده درعين حال قرارتامين مبني بر(توقيف پلاكهاونيز تلفن ازنقل وانتقال )صادرشده است .
متعاقبا"درجلسه 7/11/70 پس ازاستماع اظهارات طرفين وتحقيق از افرادموضوع قراروكسب نظرمشاوراقدام به صدورنظريه به خلاصه اينكه ...قطع نظرازمراتب مرقوم درلايحه دفاعيه آقاي وكيل خوانده چون با فرض قبول اصالت سند مذكور و علي رغم قيداسقاط خيارات بعدازتعيين مدت يك ماه اعتباربراي نوشته كه باتوجه به اظهارات آقاي وكيل خواهان چنين احرازمي گرددكه اسقاط كافه خيارات منصرف ازموردمرقوم بوده نظربه اينكه تعيين اين موضوع كه اعتبارنوشته يك ماه پس از ورودهمسرخريدارخواهدبودبااقراربه اينكه عقدبه نحوصحيح واقع شده چيزي جزاختيارخريداردرفسخ معامله يك ماه پس ازورودنامبرده تلقي نخواهدشد هرچند مدت آن يك ماه است چون مبدا"ورودنامبرده بوده كه حسب اقرارتاريخ مراجعت مشخص نبوده است درنتيجه مجهول بودن مبدا" مهلت موجب جهل به مدت خيارمي شودكه حسب وحدت ملاك ماده 401 قانون مدني شرط مرقوم باطل ومبطل عقدخواهدبودفلذانظردادگاه برصدورحكم به بطلان دعوي است .بااعتراض وكيل خواهان پرونده به ديوان عالي كشور ارسال شده كه دادنامه شماره 71/516 به اين شرح ازاين شعبه صادر گرديده است :
(نظربه محتويات پرونده وبادرنظرگرفتن مفادنوشته مورخه 15/10/68 كه درحدقراردادمي تواندملحوظ نظرقرارگيردوباعنايت به شرط مقيددر آن واقدامات خواهان دعوي دراين رابطه اظهارنظردادگاه ازحيث نتيجه خالي ازاشكال مي باشدواعتراضي برآن واردنيست .علي هذا پرونده جهت اقدام قانوني اعاده مي گردد.)
متعاقبا" 16/10/71 دادگاه به وقت فوق العاده چنين انشاءراي كرده است :(دعوي خانم ((الف ))...به خواسته الزام به انتقال رسمي ...به استنادنوشته عادي 15/10/68 باتوجه به نظريه 771/11/70 دادگاه و اينكه اعتراض مطروحه بدان به موجب دادنامه 516...شعبه 25 ديوان عالي كشورمردوداعلام ونظريه تنفيذشده است حسب ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودو درنتيجه محكوم به بطلان اعلام مي شود.)
كه منتهي به تجديدنظرخواهي گرديده است .اعتراض اين است كه مستند دعوي قراردادنيست وبيع نامه است وشرط هم به نفع مشتري شده است و درمواردي كه ابتداي مدت ذكرنمي شود ابتداءآن ازتاريخ عقدمحسوب و مدت هم يك ماه تعيين شده است وازفسخ به استنادشرط ضمن العقدمزبور استفاده نشده وبه عكس انتقال رسمي كرارا"درخواست گرديده است . اعتراضنامه عينا"هنگام شورقرائت مي گردد.
هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ...عضو مميزواوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
((بسمه تعالي .نوشته مورخه 15/10/68 كه ضمن آن بدين شرح توافق به عمل آمده (...درهنگام انتقال قطعي كه از تاريخ فوق لغايت يك ماه ديگرخواهدبودپرداخت نمايد بديهي است اعتباراين ورقه قرارداديك ماه پس از ورود...همسرخانم خريدارخواهدبود.تحويل موردمعامله در تاريخ طي چك تخليه دردفتراسنادرسمي وتنظيم قباله رسمي ...خواهد بود)صرفنظرازجهات ديگربه طوري كه طرفين تصريح كرده اندواين شعبه نيزدرمقام اعمال ماده 14 قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك و دو اشاره نموده درحد قرارداداست نه بيع كه اساس مدافعات تجديدنظرخواه راتشكيل مي دهدعلي هذاوباالتفات به مواد22 و 46 و 47 و 48 قانون ثبت ايرادات واعتراضات نامبرده مالا"موثردرنقض دادنامه موردتقاضاي تجديدنظرنمي باشدودادنامه موصوف من حيث نتيجه ابرام مي گردد.

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
84