رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده      : 229/5750
شماره دادنامه    : 1583/9
تاريخ رسيدگي     : 19/12/1370
تجديدنظرخواهان  : ((الف ))و((ب ))باوكالت آقاي ((ج ))
تجديدنظرخوانده  : آقاي د))باوكالت ((ه ))
تجديدنظرخواسته  : دادنامه شماره 2609/11/69 صادره ازدادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي     : شعبه نهم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : درتاريخ 26/8/63 آقايان ((س ))و((الف ))و((ب )) باوكالت ((ج ))وبه طرفيت آقاي ((د)) مبادرت به تقديم دادخواست و طرح دعوي نموده وتوضيح داده اند خوانده چهارقطعه زمين در...به اسامي ...زمين وباغ وخانه سراملكي موروثي موكلين موضوع پلاكهاي  8 و19 و21 و 26 و 32 و 37 و41 فرعي ازهشت اصلي ...رابه موجب اجاره نامه عادي مورخ 18/3/40 به مدت پنج سال اجاره نموده كه صحت مفاداجاره به گواهي سه تن ازمعتمدان محلي رسيده است وكل زمين رابه باغ تبديل ودرآن درختان مثمروغيرمثمرغرس نموده است چون ازسال 1345بعد ازاقتضاي موعد اجاره اجورمعوقه برذمه مستاجرباقي مانده است تقاضاي ارجاع امربه كارشناس جهت تعيين اجورمعوقه وسپس صدورحكم به پرداخت اجورمعوقه ازسال 1345 تا1363 مقوم به مبلغ 250000 ريال وخلع يد از اراضي مورداجاره مقوم به مبلغ 250000 ريال رادارد. خوانده به شرح لوايح ثبت شده به شماره هاي ...وصورتجلسه دادرسي مورخ 29/8/64 و با اخذ گواهي ازدادگاه ارائه نامه شماره 2314918/10/63 اداره كشاورزي شهرستان ...درمقام پاسخ به دعوي مطروحه اظهارنموده كه ملك متعلق به خواهانهامي باشدوآقاي ((س ))دايي من است وآقايان ((الف ))و((ب ))پسردايي من مي باشندوسنداجاره خواهانهاراقبول دارم وچهار قطعه زمين موصوف به پلاكهاي مذكوردردادخواست طبق اجاره نامه سال 1340 دراجاره سند واداره كشاورزي واصلاحات ارضي طبق قانون به نام اينجانب آماربرداري نموده وبنده مالك زمينهاي نامبرده هستم واين زمينهاقبل ازاجاره كردن بنده هشتادسال درتصرف پدرم بوده وبعدازپدرم مدت چهل سال درتصرف بنده مي باشد بنابراين قبل ازقانون اصلاحات ارضي ايشان مالك وبنده مستاجربودم ولي ازروزي كه مهندسين مربوطه مرامالك شناخته بنده مالك شدم وطبق گواهي شماره ...اداره كشاورزي خواهانهافاقدهرگونه حق وحقوقي معرفي شده اند و اين اراضي موردادعاي خواهانها زايد برهشتادسال به شهادت تمام اهالي بلوك ...تحت تصرفات زارعانه مالكانه مرحوم پدرم ((ت ))بوده وبعدازفوت آن مرحوم دريد بنده بود و بافرزندانم عمران وآبادي و قلمكاري وزرع نموديم خواهان ازاهالي قريه ...اجدادا"به عنوان زارع صاحب نسق مقاديرزيادي ازاراضي قريه مزبوررامالك هستند ولي درقريه ...كه محل سكونت اجدادي بنده است هيچ گونه مالكيتي وتصرفي نداشته وندارندوخواهانهااسنادي دايربه مالكيت ارائه نداده اند و دعوي آنان مشمول مرورزمان بوده ولي قدمت تملكات وتصرفات بنده محرزاست .استدعاي صدورحكم بربطلان وادعاي خواهانهارادارم .
نامه شماره 2314918/10/63 اداره كشاورزي شهرستان ...حاكي است كه شش دانگ پلاكهاي 19 فرعي به مساحت سه ري و32 فرعي به مساحت سه ري و 37 فرعي به مساحت سه ري و41فرعي به مساحت 5/1 ري واقع درقريه ...به عنوان زارع صاحب نسق به نام آقاي ((د))فرزند((ت )) منظورگرديده است وادراه ثبت اسناد واملاك ...به موجب وارده شماره 281818/1/64خودونيزنامه شماره ...اعلام نموده كه آقايان ((س ))و((ك )) به موجب يك فقراظهارنامه ثبتي وارده به شماره ...نسبت به شش دانگ يك باب خانه شماره 8 و شش قطعه زمين به شماره هاي ...فرعي واقعات درقريه ...پلاك 8اصلي حوزه ثبتي ...جزءدهستان ...بالمناصفه وبالسويه و الاشاعه درخواست ثبت نمودند.آگهي نوبتي وتجديدي منتشر و تجديد حدودبدو قيدطول ومتراژ وتهيه نقشه انجام گرديده است .ضمنا"جريان قبلا"طي شماره 115578/5/48به اداره اصلاحات ارضي وتعاون روستايي ... اعلام گرديده است .وكيل خواهان طي لايحه ثبت شده به شماره 265147/8/64 ودرجلسات دادرسي اظهارنموده كه گواهي شماره ...اداره كشاورزي ك ه خوانده رازارع صاحب نسق دانسته باواقعيت منطق نيست زيرا رقبات نامبرده كلا"به صورت باغ درآمده واصولا"درآن كشت وگندم وجوصورت نگرفته تاعنوان زراعت درآن مصداق پيدا كند و به همين جهت عدم زراعت براي خوانده سند مالكيت اصلاحات ارضي صادرنشده است وبه تحقيق ومعاينه محلي استنادمي نمايد وبراي گواهي ثبت اسناد كليه پلاكهاي مذكوردرمالكيت موكلين است وگواهي اداره اصلاحات ارضي كه معناي زراعت ازآن مستفاد مي شود ورقبات مورد تصرف خوانده باغ مي باشدبه مالكيت موكلين خدشه واردنمي كند فلذاپلاكهاي ...ونيزچهار پلاك مندرج درگواهي اصلاحات ارضي به شماره هاي ...درتصرف غاصبانه خوانده است .دادگاه درجلسه 29/8/64 قرارمعانيه وتحقيق محلي صادر نموده كه ازگواهان خوانده درخصوص ادعاي خوانده درموردآبادكردن پلاكهاي موردادعاتوسط خود وپدرش ونيزايجاد باغ مثمرتحقيق گردد. درجريان دادرسي احدازخواهانهابه نام آقاي ((س ))فوت نموده وپنج نفر ورثه اش كه به جوجب برگ انحصاروراثت معرفي شده اندبه دادرسي دعوت شده اند.وكيل خواهان درجلسه دادرسي مورخ 8/8/68 وسيله اجراي قرارهارافراهم نموده وخوانده دردادگاه حاضرنشده وقرارهاي معانيه وتحقيق محلي بدون حضورخوانده اجراءگرديده ومحل توسط عضو مجري قرارمعانيه شده وازپنج قطعه زمين كروكي تهيه گرديده وازسه نفرشهودخواهانهااستماع شهادت گرديده است .
دونفرازشهودتعرفه شده بعدازاداي شهادت به شرح نامه هاي ثبت شده به شماره هاي ...اعلام كرده اندكه درروزاجراي قرارچون بي سوادبوده اند نمي دانندراجع به گواهي آنان چه نوشته اند ولي خدايي مي دانند بيش ازهشتادسال است كه اين زمينهادردست ((د))وپدرش ((ت ))بوده و هست وآقايان ((س ))و((الف ))درآن حقوقي نداشته وندارندواگرحاليه آباداست ازدسترنج وحاصل زحمات ((د))مي باشد.درجلسه دادرسي 20/11/69 وكيل خواهانهااظهارنموده كه درمعانيه وتحقيق محلي وجود درختان مثمروغيرمثمردال برمالكيت موكلين ومستاجربودن خوانده داردوطبق بند يك ماده سه قانون اصلاحات ارضي باغات وقلمستانهاكه عرصه و اعيان متعلق به مالك باشدباحقابه معموله آن درمالكيت مالك باقي خواهدماند.وكيل خوانده طبق گواهي اداره كشاورزي خواهانهارامالك ندانسته وچون ايجاد باغ توسط موكلش شده موضوع راخارج ازمستثنيات قانوني اصلاحات ارضي تلقي وملك رابه مالكيت موكل مستقركردند دعوي خواهانهاسالبه به انتفاي موضوع مي باشد وسرانجام دادگاه درهمين جلسه مبادرت به صدورراي شماره 20609/11/69 كرده كه راي مزبور درتاريخ 25/12/69 به وكيل دو نفرازخواهانهاابلاغ گرديده لكن به خواهانهاي ديگركه وراث مرحوم ((س ))هستندابلاغ نشده است .آقاي ((ج )) وكيل آقايان ((الف ))و((ب ))درتاريخ 5/1/70 نسبت به دادنامه مذكور تجديدنظرخواهي نموده وآقاي ((ه))وكيل خوانده به موجب لايحه دفاعي مورخ 29/7/70 پيوست لايحه ثبت شده به شماره 132/39/70 به اعتراض وكيل تجديدنظرخواه پاسخ داده است .دادگاه صادركننده حكم به شرح دستورمورخ 29/7/70 با بقاءبه عقيده خود پرونده رابه ديوان عالي ارسال نمودكه پس از وصول به اين شعبه ارجاع گرديد.لايحه اعتراضي تجديدنظرخواه ولايحه جوابيه تجديدنظرخوانده پس ازطرح پرونده وانجام مشاوره قرائت خواهدشد.هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديد.پس از قرائت گزارش آقاي ...عضومميز واوراق مشاوره نموده چنين راي مي دهند: ((بسمه تعالي .اعتراض وكيل دونفرخواهانها به دادنامه تجديدنظر خواسته به قدرالسهم واردمي باشد زيرا
 اولا" - با توجه به اينكه دونفر ازوراث مرحوم ((ك ))به اسامي بانوان ((ن ))(دختر)و((م ))((عيال دائمي )) در تقديم دادخواست واقامه دعوي دخالت ننموده اند دادگاه مي بايست حكم خود رامقيد به قدرالسهم خواهانهامي نمود
ثانيا"- باتوجه به اينكه خوانده اظهارنموده به موجب اجاره نامه عادي و مورد استناد مستاجر بوده واداره كشاورزي واصلاحات ارضي طبق قانون به نام وي آماربرداري نموده واو رامالك شناخته اند درحالي كه نامه شماره 2314918/10/63 اداره كشاورزي وشهرستان ...علي رغم اظهارات خوانده صريح درمالكيت وي نبوده وابهام واجمال داردبنابراين دادگاه بايد علاوه برملاحظه پرونده اصلاحات ارضي از مامور باسابقه وذيصلاح اداره كشاورزي آمل توضيحات لازم درباب ادعاي مالكيت خوانده به استناد اجراي مقررات اصلاحات ارضي واينكه خوانده در اجراي كداميك ازمراحل و قوانين و مقررات اصلاحات ارضي مالك پلاكهاي 19 و 32 و 37 و 41 گرديده ونيز درخصوص چگونگي مشمول شدن ومالكيت وي واينكه تاكنون سندرسمي انتقال صادر نگرديده اخذگردد و مواد لازم ازپرونده اصلاحات ارضي استخراج و در صورتمجلس نوشته شود 
ثالثا"- باتوجه به اينكه وكيل خواهان در برگ دادخواست زمينهاي موضوع دعوي را چهارقطعه معين نموده لكن شماره پلاكهاي ثبتي آن راهفت شماره اعلام داشته وازطرفي هم درنامه شماره 2314918/10/63 اداره كشاورزي شهرستان ...خوانده فقط درچهار پلاك 19و32و37و41زارع صاحب نسق معرفي گرديده است كه بااين ترتيب تكليف سه پلاك ديگربه شماره هاي 8و21و26 معلوم نشد و دادگاه به طور كلي ومطلق راي صادركرده است وباتوجه به اينكه درصورتمجلس معاينه محلي و كروكي پيوست آن پنج قطعه زمين معاينه و ترسيم گرديده ونتيجتا" تعدادقطعات زمين دربرگ دادخواست ودرصورتمجلس معاينه محلي مطابقت نداشته وباشماره پلاكهاكه هفت عدد مي باشد متفاوت است كه دراين خصوص اخذتوضيح ازوكيل خواهانهاوارجاع امربه كارشناس (با توجه و ملاحظه پرونده ثبتي واصحلاحات ارضي توسط كارشناس )جهت رفع ابهام ضروري به نظر مي رسد.
فلذابنابه جهات مذكوردادنامه تجديدنظرخواسته نسبت به قدرالسهم دونفرتجديدنظرخواه صحيح نبوده ونقض مي گرددورسيدگي مجدد به دادگاه حقوقي يك ...محول مي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
85