رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     : 309323و1/3306
شماره دادنامه   : 73و72/23
تاريخ رسيدگي    : 4/2/1368
تجديدنظرخواهان  : آقاي  (الف ) وآقاي  (پ ) وبانو  (ت )  وآقايان  (ث ) و (ك ) و (ج ) و (ح ) و (خ ) باوكالت آقاي  (د) 
تجديد نظرخوانده :خانم  (س ) 
تجديدنظرخواسته  :دادنامه شماره 88 مورخ 11/3/67شعبه دوم دادگاه حقوقي يك 
مرجع رسيدگي     :شعبه 23 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       :آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :بانو (س ) درتاريخ 16/8/64 دادخواستي به طرفيت  (الف ) و (ب ) و (ش ) و (پ ) و (ه ) و (گ ) و (ث ) و (ك ) و (ح )  و (خ ) و (ج ) و (ل ) به خواسته ابطال اسنادانتقال پلاك ...وخلع يد خواندگان مقوم دويست وده هزارريال به دادگاه عمومي ... (شعبه دوم )  كه درجريان رسيدگي به دادگاه حقوقي يك تبديل شده است تقديم نموده وتوضيح داده به موجب وصيت نامه خودنوشت مورخ 20/11/38 كه طي دادنامه شماره ...شعبه اول دادگاه مدني خاص ...تنفيذ گرديده مرحوم حسن فزند محمدحسين  (شوهرم ) شش دانگ يكباب خانه پلاك ...بخش 5...واقع در...رابه اينجانب صلح نموده ليكن برخلاف صريح متن وصيت نامه دو نفرازوراث به اسامي  (الف ) و (ل )  فرزندان محمدحسين پلاك مزبوررا به موجب سندشماره ...دفتراسنادرسمي شماره 3 كلا"به  (ب ) فرزند... به بيع قطعي فروخته وخريداربه موجب سندشماره ...دفترخانه شماره 11 يك دانگ ازپلاك يادشده رابه  (پ ) فرزندرسول ونيزبه موجب سندشماره ... دفترخانه شماره 3...پنج دانگ بقيه رااصالتا"ويك دانگ انتقالي به  (پ ) راوكالتا"به موجب وكالت نامه شماره ...دفترخانه شماره 11 به حسن ...واوموردانتقال به خودراكه سه دانگ ازپلاك مذكوربوده به موجب اسنادشماره ...دفترخانه شماره 9...به  (ث ) فرزند نصرالله و هم چنين  (ح ) و (خ ) و (ج ) فرزندان حسن وازطرف ديگر (ه) به موجب سندشماره ...دفترخانه 9موردمالكيت خودرابه  (ك ) فرزندحسين وبالاخره  (ش ) فرزنداحمدسهمي خويش راازپلاك مزبوربه موجب اسناد شماره ... دفترخانه 9به  (ك ) و (ث ) فرزندنصرالله بهخ بيع قطعي انتقال داده اند مالكين ومتصرفين فعلي يعني خواندگان رديف 8 تا12به موجب تقسيم نامه شماره ...دفترخانه شماره 15وبراساس صورتمجلس تفكيكي شماره ... اداره ثبت منطقه ...پلاك موردانتقال رابين خودبه دوپلاك جداگانه تقسيم وپلاك شمالي باهمان شماره پلاك قبلي يعني ...به صورت شش دانگ درسهم اختصاصي  (ث )  (خوانده رديف 8)  وپلاك جنوبي تحت شماره ...به صورت شش دانگ ديگردرسهم اختصاصي  (ك ) و (ح ) و (خ ) و (ج ) خواندگان رديف 9 تا 12 قرارگرفته ومالكين پلاك ...هريك به ميزان خريداري اسناد مالكيت جداگانه دريافت داشته اند.چون معاملات انجام شده برخلاف وصيت نامه خودنوشت مورخ 20/11/38 مرحوم حسن كه موردتنفيذ دادگاه مدني خاص قرارگرفته مي باشد درخواست صدورحكم براساس خواسته نموده وچون تصرف خواندگان رديف 8 تا 12برخلاف قوانين موضوعه ودرحال مشغول احداث ساختمان برروي پلاك مورددعوي مي باشند برطبق ماده 770  قانون آيين دادرسي مدني تقاضاي رسيدگي فوري وتوقيف عمليات ساختماني رانموده است .
دادگاه باتعيين وقت رسيدگي ودعوت طرفين واعطاي گواهي به خواهان براي مراجعه به اداره ثبت ودفاتراسناد رسمي براي تهيه مدارك موردنظر خود و ورود آقاي  (ر) وكيل دادگستري به وكالت ازبانوي خواهان دردعوي مطروحه وتجديدوقت به لحاظ عدم ابلاغ صحيح اوراق قضايي واعاده پرونده به دفترحسب تصميم مورخ 28/11/65 براي رفع نقض ومطالبه پرونده هاي حصروراثت مربوط به خواهان وهمسر وي و پرونده مطروحه دردادگاه مدني خاص ووصول پرونده هاي مورداستنادو انعكاس خلاصه پرونده هاي مورداستناددر صورتجلسه بالاخره دادگاه در تاريخ 11/3/67 ، ختم رسيدگي رااعلام وپس ازشرح دعوي ومدافعات بعضي ازخواندگان چنين راي داده است :
دعوي خواهان به نظردادگاه وارداست زيرا مستند دعوي نوشته اي است عادي شامل فرازهاي متعدد،كه متوفي چگونگي مصرف دارايي خودراپس از مرگ تعيين نموده ودرقسمت آخرآن كه تاريخ 20/11/48راداردحسن گفته است شش دانگ خانه جديدالبنارابه  (س ) عيالش صلح مي نمايدبه شرط آنكه درزمان حيات كليه اختيارات باخوداو باشد واين صلح ازبابت سهم الارث اومحسوب نخواهدشد.درصحت واصالت ورقه استنادي جاي ترديد نيست زيراصحت آن ازطرف دادگاه مدني خاص احرازوحسب نوشته 10/3/55 ازناحيه همه وراث تاييدگرديده است . مدافعات خواندگان واردنيست زيرا شرعا" خانه مذكوربه بانوي خواهان درازاء زحماتي كه درخانه متوفي كشيده است به اوصلح شده است وباقبول همگي وراث به شرح نوشته مورخ 10/3/53 كه تعهدعمل به آن رانموده اندمنصرف ازمواد 47 و 48  قانون ثبت است وقبول صلح نيزعبارتست ازهرگونه لفظ ياعملي كه دلالت برقبول آن داشته باشد.سطرپنجم نوشته استنادي حكايت دارد كه نوشته فوق درسه نسخه تنظيم گرديده كه يك نسخه آن به بانو (س )  عيال دائمي حسن داده شده واين امرو نوشته 10/3/55 دلالت برقبول صلح داردالنهايه بنابه شرطي كه درآن گذاشته شده است كه تازمان حيات موصي كليه اختيارات منزل دردست حسن موردصلح درتصرف خواهان قرارنگرفته است .ادعاي خواندگان به اينكه خواهان به موجب سند رسمي شماره 25931 حق خودرا دريافت كرده است نيزنيست چه آنكه به موجب مندرجات سندفوق خواهان اعلام داشته است ثمينه اعياني خودرا ازتمام ماترك كه شامل چندين پلاك است دريافت داشته و درجايي كه خانه شرعا"متعلق به خوداوست حق وحقوقي ازاين بابت نزدوراث ندارد تاآنراساقط نمايدومنظورازثمينه اعياني يك هشتم كليه ماترك است به جزآنچه راكه ملك طلق اوست وعلت اخذيك هشتم قيمت اعياني خانه مذكورازناحيه بانوي خواهان اين بوده است كه امررابه اومشتبه نموده ويابراومشتبه شده است بدين قراركه هنگام درخواست گواهي حصروراثت آقاي ...نوشته استنادي رابه دادگاه ارائه نموده وبلافاصله وقبل ازاتخاذتصميم نسبت به آن ،آن راازدادگاه پس گرفته است وعلت رضايت بانو (س ) به اين كاراين بوده است كه وراث به موجب نوشته عادي مورخ 10/3/55 تعهد مي كنندكه به مفادنوشته متوفي عمل نمايندو پس ازجلب موافقت اونوشته راكلا"به عنوان وصيت قلمدادنموده براساس آن يك هشتم خانه موضوع دعوي را ضميمه سايراقلام نموده و پرداخت نموده اند. در حالي كه نوشته فوق تماما"وصيت نيست ونسبت به مسئله صلح وتنفيذنوشته فوق خواهان متوسل به دادگاه مدني خاص گرديده است كه ضمن تنفيذكل نوشته قسمتي ازآن راصلح دانسته وخارج از وصيت گرفته اندواخذيك هشتم ثمينه اعياني خانه موصوف كه قبل ازراي دادگاه مدني خاص بوده است سلب حق ازخواهان نمي نمايد.مضافا" بر اينكه متوفي فاقدوراث طبقه اول بوده وسهميه عيال دائمي اوازماترك يك چهارم مي باشدنه يك هشتم كه اين خودصوري بودن موضوع واغفال زوجه  (خواهان ) رامي رساندبناعلي هذادادگاه بااحرازحقانيت خواهان حكم برابطال اسنادرسمي شماره هاي ...كه براساس انتقال به مال غيرتنظيم يافته است ونيزحك خلع يد خواندگان رديفهاي 8 تا 12 را صادرمي نمايد.ازراي مزبورآقاي  (ث )  وغيره تجديدنظرنموده اند. رسيدگي به اين شعبه ارجاع شده است .لوايح طرفين موقع مشاوره قرائت مي شود.
هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديدوپس ازقرائت اوراق پرونده و گزارش عضومميزمشاوره نموده چنين راي مي دهد:
 (ايرادات زير بردادنامه تجديدنظر خواسته وارداست :
1. به موجب مقررات ماده 760  قانون مدني و مستنبط ازسايرمواد مربوط يه صلح در هفتم ازهمان قانون صلح عقدي است لازم كه وقوع آن ملازمه باايجاب و قبول طرفين دارد درحالي كه درنوشته مورداستنادخواهان كه به عنوان صلحنامه ارائه وابرازشده ازطرف مشاراليها امضايي برقبول عقدصلح ملاحظه نمي شود. بنابراين مستند مزبورداخل درمقررات صلحنامه نخواهد
 2. به موجب مقررات بند2 از ماده 47 قانون ثبت كه در موردالزامي بودن اسناد و معاملات تعيين تكليف نموده درنقاطي كه اداره ثبت ودفاتر اسنادرسمي موجود باشد ثبت صلحنامه الزامي است وطبق ماده 48 همان قانون سندي كه دردفاتر رسمي طبق مقررات به ثبت نرسيده باشد در هيچ يك ازادارات ومحاكم پذيرفته نخواهد بود ليكن باوجودعنوان ايراد مزبورازطرف خواندگان ازناحيه دادگاه استدلال موجهي برعدم متابعت ازمقررات مواد 47 و 48 قانون ثبت به عمل نيامده است .
3. برطبق مندرجات اقرارنامه رسمي شماره 2825931/12/35 دفترخانه 47...كه درحدود29 سال قبل ازتاريخ تقديم دادخواست تنظيم وبه امضاي خواهان رسيده و فتوكپي آن درپرونده امرمضبوط است مشاراليها اقراربه وصول كليه حقوق خودازماترك مورث منجمله سهمي متعلقه از پلاك مورددعوي به شماره 508/15176 بخش 5...نموده است استدلال دادگاه دراين موردكه امضاي سند مزبور وقبول مندرجات آن ازطرف خواهان مبني براغفال وي و مسامحه بوده موجه به نظرنمي رسد.
بنابه مراتب دادنامه تجديدنظرخواسته كه بدون توجه به جهات فوق صادرگرديده قابل ابرام نبوده وضمن آن تجديد رسيدگي به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك .. ارجاع مي شود.) 

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
86