رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     :  25/1/7398
شماره دادنامه    :  621/25
تاريخ رسيدگي    :  4/10/1372
تجديدنظرخواه    :  آقايان ((الف ))باوكالت آقاي ((ب ))
تجديدنظرخوانده  :  آقايان 1.((ج ))2.((د))3.((س ))
تجديدنظرخواسته  :  دادنامه شماره 121 1/3/72 شعبه 3 دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي     :  شعبه 25 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : درتاريخ 6/3/70 تجديدنظرخواه به طرفيت تجديد خواندگان دادخواستي به خواسته الزام به تنظيم سند انتقال نسبت به 5/4 دانگ مشاع از 6 دانگ يك قطعه زمين واقع در...معروف به زمينهاي ...پلاك ثبتي 15 فرعي از14 اصلي بخش 11...موضوع سند رسمي شماره ...دفتر 17...مقوم به مبلغ 2300000 ريال تقديم وبه استناد قولنامه 28/3/51 و وكالتنامه هاوصلحنامه واسنادرسمي ...وقبض ... اصلاحات ارضي تقاضاي رسيدگي نموده است وتوضيح داده است كه خوانده رديف اول پلاك مزبوررابه خوانده رديف دوم به مبلغ 980000 ريال با قولنامه فروخته ومبلغ 50000 ريال دريافت نموده وخريدار متعهد شده است كه بدهي مالك رابه سازمان اصلات ارضي به مبلغ 120000ريال به اقساط ساليانه بپردازدوبقيه ثمندرزمان تنظيم سندرسمي انتقال پرداخت گرددومقررگرديده است كه سند رسمي انتقال هم ظرف يك ماه از تنظيم قولنامه تنظيم گرددوقبل ازپايان مدت يك ماهه مزبورفروشنده بادريافت تمام ثمن به موجب وكالتنامه هاي استنادي به خواندگان رديف 2 و3 وكالت بلاعزل مي دهدكه ملك مرقوم راانتقال دهند كه بعد هادو وكيل به موجب صلحنامه عادي 12/6/68 كليه حقوق فرضي و عيني خويش درآن پلاك رادرازاءيك قطعه زمين ازپلاك 453 واقع در ده ... بخش 11 به ثمن صلح فروخته اندوچند دفعه به فروشندگان مراجعه و تقاضاي تنظيم سند رسمي نموده ام واقاي ((ج ))ازانجام تعهد خودداري مي نمايند.متعاقبا"آقاي ((ب ))به وكالت ازخواهان واردشده است آقايان ((د))و((س ))خواندگان رديفهاي 2 و 3 لايحه ارسال واعلام داشته اند كل قيمت زمين رابه خوانده ديگرپرداخته ايم و درسال 68كليه حقوق خويش رادرآن زمين به خواهان منتقل نموديم ودعوي خواهان راتاييد مي نماييم .
آقاي ((ه))به وكالت ازخوانده رديف 1 لايحه ارسال واعلام داشته است كه صلحنامه عادي قابل پذيرش نيست وقولنامه 28/3/51 مورد تكذيب است وفاقدمساحت وپلاك ثبتي وشماره سند مالكيت و ظرف مدت 30 روز مذكوردرآن اقدامي نشده است وبيست سال هم گذشته است ودر بند ((ج )) آن هم براي عدم انجام تعهد وجه التزام معين شده است ودرسنداصلاحات ارضي هم قيد شده است كه موكل حق هيچ گونه حاصله اي نسبت به عين و منافع آن نداردباتنظيم وكالتنامه كه وكيل دونفرآقايان ((س ))و ((د))هستندآثارحقوقي قولنامه كه فقط مربوط به آقاي ((س ))بوده است زائل شده است ودروكالتنامه درصورت امتناع موكل ضمانت اجرايي ذكر شده است ،بدهيهاي اصلاحات ارضي راهم موكل پرداخته است .وكالتنامه به خودي خودشامل حقي نيست تاآن رابه خواهان صلح كند.خواهان حق مراجعه به موكل رانداردوآقاي ((د)) هم درموقع تنظيم وكالتنامه رسمي كارمنداصلاحات ارضيبوده است واساسا"دعوي متوجه موكل نيست .در جلسه دادگاه آقاي ((ب )) وكيل خواهان باملاحظه لايحه  مزبوراظهار داشته است عقدبيع شرعي صحيحا" واقع شده است و هيچ گونه اكراه واجباري وجودنداشته است وموكل ايشان مكلف هستندبه تعهدي كه كرده اند عمل كنندونسبت به تنظيم رسمي انتقال اقدام نمايند.
دادگاه وضعيت ثبتي رااستعلام و درتاريخ 1/10/71 چنين انشاءنظريه نموده است :
(...نظربه اينكه اولا"صلحنامه 12/6/1368 كه ((د))و((س )) كليه حقوق ...خود درقولنامه 28/3/51 رابه نام خواهان ...نموده اند اصولا"درقولنامه مذكور((ج )) 5/4 دانگ ...زمين رابه ((س ))...واگذار و((د))..حقي درقولنامه براي وي منظور نگرديده كه ...به خواهان واگذار نمايدبه خصوص كه صلحنامه حسب مواد 47 و 48 قانون ثبت مي بايستي دردفتراسنادرسميثبت گرددتاآثارقانوني بران مترتب گردد ...ونظربه اينكه ملك درگرواصلاحات ارضي بوده ... وانجام هرگونه معامله نسبت به عين مرهونه باطل وازدرجه اعتبارساقط است ...بنا به مراتب مرقوم وعدم تنفيذ...بند ((ج )) قولنامه نيزاشعارداردهر گاه فروشنده درظرف مدت مقرركه دربند((الف ))30 روزقيدگرديده براي انجام معامله حاضرنشودعلاوه برردمبلغ دريافتي كه 500000 ريال در شق يك قولنامه قيدشده مبلغ 50000 ريال مجانا"وبلاعوض دروجه خريدار ((س ))بپردازدوقيدوجه التزام وفاصله زماني قولنامه تنظيمي و صلح نامه عادي وتوجه به مفادوكالتنامه 2157990/4/51 حاكي ازوكالت دادن خوانده رديف اول به خوانده رديف دوم براي انجام كارهاي اداري وگرفتن سند براي خوانده رديف اول است نه شخص خودش و مفاد وكالتنامه 2457987/4/51 نيزمشعربراين است كه خواندگان رديف دوم وسوم ابتدامي بايستي بدهي سندشماره 1952741/12/49 راپرداخته و سپس ملك رامنتقل نماينددرحالي كه ابتدا در تاريخ 28/3/51 ((ج )) قولنامه اي رابارحمت الله ...تنظيم وبه عبارت ديگرقبل ازپرداخت بدهي وفك رهن كه در 14/3/1363 به عمل آمده قولنامه اي درتاريخ 28/3/51 ومقدم برفك رهن وپرداخت بدهي تنظيم نموده كه بنابه مراتب مرقوم ومستندا"به ماده 56 قانون اجراي احكام مدني صحيح وقانوني به نظرنرسيده وچون قبوض پرداختي اقساط نيزبه نام ((ع )) فروشنده صادروبنابه مراتب وجوداشكالات قانوني مرقوم عقدبيع فيمابين طرفين دعوي محققا"انجام نگرديده نظريه رددعوي خواهان صادرواعلام مي گردد.) متعاقبا"درتاريخ 29/2/72 به وقت فوق العاده پايان دادرسي اعلام و براساس نظريه مزبورانشاء راي نموده كه منتهي به تجديدنظرخواهي گرديده است .اعتراض اين است كه به فاصله كمترازيك ماه ازقولنامه آقاي ((ج ))به علت اينكه قادرنبوده شخصا"بدهيهاي خودرابپردازديا مقدمات انجام معامله وتنظيم سندرسمي رافراهم كندوخلاصتا"به منظور رهايي خويش ازگرفتاريهاومراجعات خسته كننده اداري به آقايان ((د)) و((س ))وكالت بلاعزل به موجب سند 24/4/51 اعطاء وتصريح مي كند كه اين وكالت براي اين است كه بدوا"بدهيهاي اورانسبت به سه چهارم از كل بدهي  موضوع سند 52741 دفتر 17 بپردازند سپس نسبت به انتقال قطعي يامصالحه 5/4 دانگ مشاع ازشش دانگ موردخريداري اواقدام كنند ودراين وكالتنامه آمده است كه مي توانندملك رابه هرشخصي حتي به خودشان به هرمبلغ ومال الصلح واگذاركنندوجه رادريافت وخيارات را اسقاط واسنادراامضاءكنندتحويل وتصرف نمايندووجه المعامله رابابت مطالبات خودبرداشت نمايندوضمن سلب حق عزل متعهد شده است كه اگر عملي انجام دهدكه موجب محدود ياغير ممكن شدن وكالت گردداز عهده خسارات برآيدودووكيل پس ازپرداخت ديون موكل مبادرت به تنظيم سند 12/6/68 نموده اندووجودوكالتنامه دووكيل به تنهايي افي است وحق بيع وصلح داشته اندوباقبول مصالحان جاي استنادبه مادتين 47و 48 قانون ثبت نيست .اعتراضنامه عينا"هنگام شورقرائت مي گردد.
هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديد وپس ازقرائت گزارش آقاي ... عضومميزواوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
((به لحاظ مجموع محتويات پرونده وهم چنين قانون نحوه انتقال اراضي واگذار ي به زارعين مصوب آذر51 ايرادات واعتراضات تجديد نظرخواه مالا"موثردرنقض دادنامه موردتقاضاي تجديدنظرنيست ،اشكال ديگري هم ندارد.علي هذادادنامه موصوف من حيث نتيجه ابرام مي گردد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
86