رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده      :   15/21/5838
شماره دادنامه    :   211/15
تاريخ رسيدگي     :   13/4/1371
تجديدنظرخواه     :   آقاي ((الف ))
تجديدنظرخواندگان :   ((ب ))و((ج ))وخانم ((د))
تجديدنظرخواسته   :   دادنامه شماره 181 مورخ 29/3/69 صادره از دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي      :   شعبه پانزدهم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه            آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :بدوا"تجديدنظرخواندگان دادخواستي به خواسته اثبات مالكيت نسبت به دوقطعه زمين واقع در...كه يكي در...واقع شده به طرفيت تجديدنظرخواه مقوم به پانصدهزارريال به دادگاه صلح ...تسليم داشته اندوضمن دادخواست خلاصتا"چنين تضيح داده اند: يك قطعه زمين موردخواسته راآقاي غلامحسين پدر ((الف )) طبق صلحنامه عادي به همسرش ((ه))صلح نموده و((ه))نيزبه موجب سندمورخه 6خرداد ماه 1335 آن رامرحوم ((س )) پدرومورث آنان فروخته وقطعه ديگر را محمدحسين به مرحوم ((س ))فروخته كه درحدودبيست وپنج سال است كه در رقابت تصرف مالكانه دارندوبااستنادبه پرونده هايي كه كلاسه آن در دادخواست مذكوراست استنادنموده اند .اين پرونده در دادگاه صلح مستقل ...به جريان رسيدگي گذارده شده و بالاخره پرونده هاي مورد استنادكه كلاسه آن 70/58و12/37 بوده مطالبه گرديده است و دادگاه صلح مستقل ...باتصريح به اينكه خواسته فرجامخواندگان سه قطعه زمين است قرارعدم صلاحيت خويش رابه اعتبارصلاحيت دادگاه عمومي ... داده وپرونده رابراي رسيدگي به اين دادگاه فرستاده است .پرونده شماره كلاسه 13/37 كه پيوست دادخواست است راجع است به دعوي آقاي ((الف ))تجديدنظرخواه عليه تجديدنظرخواندگان به خواسته خلع يداز سه قطعه زمين ديمه زار واقع در...به ارزش پنجاه هزارريال كه كلاسه اين پرونده 13/37ويك ازپرونده هاي ثبت كه مورد استناد قرارگرفته است .به هرتقدير دادگاه عمومي ...باتعيين وقت رسيدگي ازطرفين دعوت به عمل آورده تحقيق محلي ضمن استطلاع ازمسجلين اسناد صادر و اين قراراجراءگرديده است .سرانجام ضمن اعلام ختم دادرسي حكم به مالكيت تجديدنظر خواندگان درسه قطعه زمين كه در تصرفشان مي باشد داده و دعوي خلع يدتجديدنظرخواه راعليه تجديدنظرخواندگان نسبت به سه قطعه زمين منتفي اعلام داشته است كه پس ازابلاغ فرجامخواهي شده رسيدگي به دادخواست فرجامخواهي به اين شعبه محول ودرتاريخ 9/4/64 بدين مضمون انشاءراي شده است : ((دادگاه صادر كننده دادنامه فرجامخواسته به خواسته دعوي فرجامخواندگان راسه قطعه زمين تشخيص واعلام نموده است .مستفاد از صورتمجلس اجراي قرارتحقيقات محل مورخه 22/1/61كه وسيله آقاي دادرس دادگاه ...نيابتا" انجام گرديده است فرجامخواندگان مستندات دعوي خود را در موردسه قطعه زمين صلحنامه مورخه 20رجب 1364 خورشيدي و سند11شعبان 1363 توصيف كرده اند.هرچنداجراي قرارتحقيق محلي آقايان ((ن ))و((ص ))مسجلين اسنادمورخه 11شعبان 63ومورخه 1335 مراتب تسجيل اين اسنادرااعلام نموده اندولي راجع به سندديگريعني صلحنامه مورخه 20رجب 1363قمري كه حسب محتويات پرونده موردتكذيب وترديدفرجامخواه قرارگرفته علي الظاهر رسيدگي به عمل نيامده وبا اين منوال ترتيب اثر دادن به اين مستند بدون اعلام اصالت آن وهمچنين صدور حكم به بطلان دعوي فرجامخواه درمورد تمام خواسته دعوي وي بااين تقديربا موازين قانوني انطباق ندارد لذا باملاحظه جهات فوق الاشعار و وجود نقص موثردررسيدگي دادنامه فرجامخواسته مخدوش است نقض مي شودوچون در...يك شعبه دادگاه عمومي تشكيل است تجديدرسيدگي به دادگاه ... ارجاع مي گردد.))
كه پس ازاعاده پرونده به دادگاه مذكورصدور قرار رسيدگي به دادگاه عمومي ...به اصالت صلحنامه 20رجب 1363وتعيين رسيدگي ودعوت طرفين و استماع توضيحات طرفين درجلسه مورخ 2/10/64و صدورقرارتحقيق محلي روشن شدن مالكيت خواهانهادرزمين موضوع صلحنامه 20رجب المرجب 1364 قمري واعطاءنيابت قضايي به دادگاه عمومي ...واجراي قرارمذكور از طرف اين دادگاه واعاده پرونده به دادگاه ...و اعطاء نيابت قضايي مجدد به دادگاه حقوقي يك بيرجند جهت ارجاع امر به كارشناس براي تعيين اينكه كدام سند مربوط به كدام قطعه زمين مورد دعوي است و دعوت ازفرزندان آقايان ((ك ))و((گ ))كه ازجمله مسجلين سند20رجب المرجب 1364بوده اندبه اينكه امضاءپدرخودرا قبول دارندياخير.پس از صدور قرار مذكور دادگاه حقوقي يك ...حسب مورد نيابت كارشناس انتخاب و باتعيين قرارمذكوراجراءپس از وصول نظريه كارشناس و دستور تعيين وقت جهت احضارپسران مرحوم ((ك ))و((گ ))واستماع گواهي آنان واعاده پرونده به دادگاه ...واستماع توضيحات طرفين سرانجام ضمن اعلام ختم دادرسي بدين مضمون انشاءراي شده است :(درخصوص دعوي ((ب ))و((ج ))و ((د))به طرفيت ((الف ))و به خواسته اثبات مالكيت نسبت به سه قطعه زمين ودعوي خلع يدخوانده مذكورعليه خواهانهانسبت به سه قطعه زمين باتوجه به صورتمجلس معاينه محل ونظريه كارشناس اقدام متنازع فيه عبارتنداززمين ...(ديمزار)و...وزمين ...مربوط به اسناد مورخ 1335 وچهرم شوال 1363و11شعبان 1363كه باعنايت به محتويات پرونده وتحقيقات انجام شده به وسيله انصاف سابق ازجمله برگ 48پرونده خلع يدمربوط به اظهارات اكبر...برگ 50((ص ))وبرگ 60((ع ))مبني بر اينكه ملك ... راپدرخواهانهامالكيتي نداشته ويكي ازفروشندگان سند11 شعبان 1363 خودغلامحسين بوده و((ن ))فرزندمحمد90 ساله به عنوان مسجل و((ص ))به عنوان نقل قول اصالت اين سندراتاييد كرده اند.من حيث المجموع دلائل پرونده وتصرفات چندين ساله خواهانهاويدمالكيت آنان درمواردخواسته مي باشد.سيد...وعلي اكبر...هم امضاءوخط پدر خود را در صلحنامه 20 رجب 1364تاييدكرده انداظهار مورخ 16/10/60((الف ))هم به اين عبارت كه (پدرم حق نداشته مرا از ارث محروم كند و تمام اموالش را به ((...خان ))صلح كنند...)حاكي ازاصالت سندمذكوردعوي خواهانهامبني براثبات مالكيت وارد است .لذا ضمن صدورراي برحقانيت آنان حكم بر بطلان دعوي ((الف ))(بعنوان خلع يد)به لحاظ عدم اثبات مالكيت وي صادرمي شودكه پس ازابلاغ تجديدنظرخواهي شده وپس ازاعمال ماده 9قانون مواردتجديدنظراحكام ونحوه رسيدگي به آنهاوتبادل لوايح پرونده جهت رسيدگي تجديدنظري به ديوان عالي كشور ارسال وبه اين شعبه ارجاع شده است .
هيئت شعبه به تاريخ فوق تشكيل وپس ازبررسي اوراق پرونده وقرائت گزارش تنظيمي مشاوره نموده چنين راي مي دهد:
((نظربه اينكه ازناحيه تجديدنظرخواه ايرادواعتراض موجه مدللي كه مثبت عدم رعايت موازين شرعي وقانوني از طرف دادگاه بدوي در صدوردادنامه تجديدنظرخواسته به عمل نيامده ودادنامه مزبورازجهات مذكوره خالي ازايرادواشكال به نظرمي رسدفلذاضمن ردتجديدنظرخواهي دادنامه تجديدنظرخواسته راابرام مي نمايد.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
86