رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     : 5/27416
شماره دادنامه   : 57/3
تاريخ رسيدگي   : 31/1/73
تجديدنظرخواه   : آقاي ((الف ))
تجديدنظرخوانده : آقاي ((ب ))
تجديدنظرخواسته : دادنامه شماره 10123/5/71 صادره ازشعبه دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي    : شعبه سوم ديوان عالي كشور
هيئت شعبه      : آقايان ...

خلاصه جريان پرونده : درتاريخ 18/10/67آقاي ( ج ) وكيل دادگستري به وكالت ازآقاي ( الف ) دادخواستي به طرفيت آقاي ( ب ) به خواسته ابطال قرارداد مورخه 5/6/63 تنظيمي بين موكل وپسرخوانده مربوط به فروش سرقفلي وفسخ اجاره دو باب مغازه واقع در... پلاكهاي 82  و 83 به دادگاه حقوقي يك ...تسليم وتوضيح داده موكل مستاجرخوانده دردو باب مغازه فوق بوده به علت گرفتاري به زندان افتاده وپس ازآزادي آقاي ( ه ) فرزندخوانده به عنوان نماينده پدرش قرارداد مورخه 5/6/63 را با وي تنظيم نموده وبه موجب آن موكل بايد تاتاريخ 1/8/63 به دفتر اسنادرسمي مراجعه ونسبت به فسخ اجاره اقدام نمايد با زنداني شدن مجدد موكل خوانده مغازه استيجاري رابااينكه اثاث موكل درآن بوده متصرف مي شود ومستند عمل خود راقراردادمذكوردانسته حال آنكه اين قرارداد فاقد اعتباراست زيرارابطه طرفين استيجاري بوده وچون محل كسب موكل است داراي حق كسب وپيشه است وطبق ماده 2 قانون روابط موجرومستاجرتوسل به اين طريق براي تصرف محل كسب موكل غيرقانوني وباطل است . ازطرفي درذيل قراردادآمده است كه 180 هزارتومان نقدا" وسي هزارتومان بايد در محضرپرداخت شود بدون اينكه عنوان اين پرداخت معلوم شودولي ظاهرامراين است كه اين مبلغ بايدبه حساب سرقفلي به موكل پرداخت گرددكه دراين صورت قراردادشامل دوقسمت است يكي تعهد به فسخ اجاره درقبال انتقال حق سرقفلي موكل به خوانده وقسمت دوم انتقال سرقفلي به مبلغ 210 هزارتومان به شرط اينكه مخارج بيمه ، دارايي وعوارض رامستاجر تقبل نمايد. اين شرط درحالي كه ميزان بيمه وماليات وعوارض مشخص نيست شرط مجهول است كه جهل به آن رضايت فروشنده را زائل خواهدكرد زيرافروشنده اگر مي دانست كه معادل همين مبلغ يا بيشتر بايد ماليات بپردازدمعامله راانجام نمي داد لذاتقاضاي صدورحكم به شرح فوق دارد.
پرونده باكلاسه 62/422 درشعبه 12 دادگاه مرقوم درجريان رسيدگي قرار گرفته وكيل مرقوم درجلسه دادرسي اضافه مي كند حق سرقفلي درتاريخ معامله حداقل يك ميليون تومان ارزش داشته وايشان به طورفاحش مغبون شده وتقاضاي ابطال قرارداد رابه لحاظ غبن وجهل به شرط مجهول دارد.خوانده پاسخ داده درقرارداد مدركيه مبلغ 210 هزارتومان سرقفلي تعيين كرديم 180 هزارتومان آن راگرفت وقرارشد درتاريخ 1/8/62 مراجعه نموده سي هزارتومان بقيه رااخذنمايد واثاثه خودرا تحويل بگيرد. دكان بيست مترمربع است ودوتادرداردوقيمت سرقفلي آن درتاريخ تنظيم قرارداد همين بوده وارزش بيشتري نداشته وماليات هم درآن تاريخ حدود هزارتومان بوده { است } به علاوه درشعبه 25 دادگاه حقوقي يك ...پرونده داريم كه منتهي به صدور نظريه به نفع من شده است .قرارداد مورخه 5/6/63 راپسرم ( ه) با خواهان تنظيم نموده و قبول دارم به علاوه اخيرا"دادگاه حكم به نفع من صادركرده وطبق سند شماره ... دفتراسناد رسمي شماره ... اجاره شماره ...فسخ  گرديده و تقاضاي رد دعوي رادارد دادگاه نظرقضايي خودرامبني برصدورحكم بر بطلان دعوي ابرازداشته درمقام رسيدگي به اعتراض وكيل خواهان برابر دادنامه شماره ... نظرابرازي راتنفيذنموده پس ازوصول پرونده كفايت رسيدگي اعلام وخلاصتا"به شرح زيرراي صادرگرديده است :
نظربه مفادقراردادمورخه 5/6/63 و توجه به اينكه برابر دادنامه هاي شماره ...صادره ازشعبه 25 دادگاه حقوقي يك ... درپرونده هاي كلاسه ... و...درمورد دعوي آقاي (ب ) به طرفيت آقاي ( الف ) حكم برالزام خوانده به حضوردردفتراسنادرسمي وفسخ سند اجاره شماره ... و تحويل گرفتن وسايل واثاثيه موضوع بندهاي 1 و5 قراردادعادي مورخه 5/6/62 وبطلان دعوي تقابل آقاي (الف ) به طرفيت آقاي (ب ) به خواسته خلع يداز دو باب مغازه موضوع سند اجاره مزبورصادر و به مرحله اجراءدر آمده ونظربه اينكه قرارداد مورخ 5/6/63 باتوجه به دادنامه هاي فوق الذكرمنافات ومباينتي با قانون روابط موجر و مستاجر نداشته و نظربه اينكه شرط مجهول به طورمطلق از شروط باطله نبوده وبه حكم بند 2ماده 233 قانون مدني شرط مجهولي كه موجب جهل به عوضين گردد سبب بطلان عقداست ودرمانحن فيه شرط مندرج درقرارداد يادشده ابهامي درعوضين به وجودنمي آورد لذا دعوي غيرثابت بوده وحكم بربطلان آن صادرمي نمايد خواهان درخواست تجديدنظر نموده وذيل دادخواست در خواست اعمال ماده 25 قانون تشكيل دادگاههاي كيفري يك ودو وشعب ديوان عالي كشوردرخواست نقض دادنامه صادره رانموده است واعتراضات وي خلاصتا"اين است كه ازسالهاي 60الي 62درصددفروش مغازه بوده اما پسرمالك اوراتهديدبه قتل نموده واوايل سال 62بدون اطلاع ازميزان سرقفلي مغازه اينكه درصورت فروش دارايي مطالبه ماليات مي كنداجبارا" مبادرت به نظيم قراردادنموده و سرمميز مالياتي قيمت ملك رايك ميليون تومان تعيين كرده ومتجاوزازسيصدهزارتومان بايدماليات بپردازدكه اين عادلانه نيست . دادگاه راي خودرا فاقد اشكال قانوني دانسته و پرونده جهت رسيدگي به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع شده لايحه اعتراضيه هنگام شورقرائت مي شود .
هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل گرديد.پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضومميزواوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد.
( ازناحيه تجديدنظرخواه اعتراض خاص و موجهي كه نقض دادنامه تجديدنظر خواسته به شماره 32 - 10/5/71 صادره ازشعبه 12 دادگاه حقوقي يك ... را ايجاب نمايد عنوان نشده است وبا عنايت به اوراق پرونده و استدلال دادگاه وخواسته دعوي دادنامه تجديدنظرخواسته صحيح و بلااشكال است وباموازين قانوني مطابقت داردوتاييدوابرام مي شود.)

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
84