رای ديوان عالی كشور

كلاسه پرونده     :  7650313
شماره دادنامه   :  227/13
تاريخ رسيدگي    :  12/4/73
فرجامخواه       :  1.((الف ))2.((ب ))3((پ ))4.((ت ))باوكالت ((ج )) فرجامخوانده     :  ((د))
فرجامواسته      :  داداه شماره 365364 صادره ازشعبه 27 دادگاه حقوقي يك ...
مرجع رسيدگي     :  شعبه 13 ديوان عالي كشور
هيئت شعبه       :  آقايان ...

خلاصه جريان پرونده :دراين پرونده آقاي ((ه))به وكالت ازآقاي ((د)) دادخواستي به خواسته صدور دستور موقت و الزام خوانده به انتقال رسمي وتحويل شش دانگ ساختمان احداثي درقطعه 5تفكيكي ...و متعلقات آن به طرفيت آقاي ((الف ))به دادگاههاي حقوقي يك ...تقديم و توضيح داده خوانده به موجب مبايعه نامه شماره 1447/12/67دفتراملاك ... شش دانگ ساختمان فوق با آب وبرق و تلفن شماره ...و آبگرمكن وگاز روشن وكولر به مبلغ 59000000 ريال به موكل فروخته وازثمن معامله متعاقبا" مبلغ سي ميليون و دويست هزار ريال دريافت وقرارداد را تحكيم بخشيده متعهد شده با رفع موانع و فك رهن وباحضور در دفتر اسنادرسمي شماره 316...نسبت به تنظيم سندرسمي ودريافت بقيه ثمن اقدام كندچون ازايفاي تعهد امتناع ورزيده الزام ومحكوميت وي به شرح دادخواست مورد استدعاست .پرونده به 16 دادگاه حقوقي ارجاع و دادگاه بارسيدگي به درخواست دستورموقت واخذ تامين نسبت به صدور دستورموقت اقدام و درماهيت قضيه باتعيين وقت طرفين راجهت رسيدگي دعوت نموده متعاقبا"آقاي ((ك ))به وكالت ازخانم ((ت ))دادخواستي به خواسته ورودثالث درپرونده كلاسه 68/347شعبه 26(دعواي اصلي )به طرفيت متداعيين دعواي اصلي تقديم وتوضيح داده آقاي ((الف ))به موجب سند رسمي اجاره شماه 2828642/6/57دفترخانه شماره 12...تمامي طبقه دوم ازپلاك 11/1853بخش 11...رابه منظورآرايشگاه زنانه به موكله واگذار نموده ومشاراليه ازبدواجاره ازمحل مزبوربه عنوان آرايشگاه زنانه استفاده وبهره برداري مي نمايد ومنافع طبقه مزبور متعلق به موكله مي باشد.چون خوانده رديف 1.آقاي ((د))به طرفيت آقاي ((س ))به موجب پرونده اصلي طرح دعوي به خواسته الزام به تنظيم سندوتحويل مورد معامله نموده هرگاه در دعوي مزبورحكم به تحويل تمامي ساختمان به نفع خواهان اصلي صادرشود حقوق سرقفلي وكله راتضييع مي نمايد لذا استدعاي رسيدگي توام دوپرونده وعنداللزوم معاينه وتحقيق محلي و نتيجتا"صدورحكم به رد دعوي خواهان اصلي راباخسارات دارم .دادگاه باتعيين قت وتوام نمودن پرونده هاي اصلي و واردثالث و دعوي اصحاب دعوي توضيحات آنهامنعكس نموده وكيل خواهان اصلي ضمن درخواست رسيدگي به شرح دادخواست درارتباط بادعوي ورودثالث دفاعا"متذكر شده كه خواهان واردثالث همسرفروشنده (خوانده دعوي اصلي )است تنظيم سند رسمي اجاره مبتني برتباني وبراي گرفتن جوازكاربوده خواهان ثالث محل راتخليه وبه منزل جديدخوانده واقع درخيابان ولي عصرنقل مكان كرده ومالا"رددعواي ثالث راخواستارشده وكيل خواهان ورودثالث نيزضمن شرح مطالبي رسيدگي به شرح دادخواست راتقاضاكرده است . خوانده اصلي نيزلايحه اي تقديم ودرمقام دفاع يادآورشده قصدانجام معامله نداشته وخواهان اصلي باوعده وعيداورابه امضاءقرارداد و اداركرده وقرارداد تنظيمي مبايعه نامه نيست وقراربوده بيع بعدا" دردفترخانه انجام شودكه نشده واينجانب انصراف خودرااعلام كرده ام . به علاوه ملك دررهن مالك است ومعامله نيست به آن صحيح نبوده و بالاخره رددعوي راخواستارشده است .
دادگاه بااعطاءگواهي به وكيل خواهان اصلي درمورد تحصيل وتقديم دليل انتقال آرايشگاه واردثالث به محل ديگر وصدورقرارمعانيه و تحقيق محلي براي رسيدگي به موضوع انتقال آرايشگاه به محل ديگرو اجراي قرارهاي مزبور واستعلام وضعيت ثبتي ومداخله آقاي ((ش ))به عنوان وكيل خوانده اصلي ورسيدگي واستماع توضيحات وكلاي طرفين و جلب نظرمشاورواعلام ختم رسيدگي به شرح نظريه معترض عنه به اين استدلال كه حسب اجاره نامه رسمي 28642 28/6/57 دفترخانه ...طبقه دوم پلاك مورد ترافع به منظوركسب وپيشه دراجاره واردثالث قرار گرفته وبه دلالت معاينه وتحقيقات محلي انجام شده رابطه استيجاري وتصرفات وارد ثالث نسبت به مورداجاره قطع نشده وبرابرسندشماره 18170912/4/59 دفترخانه ...شش دانگ پلاك مزبوربه مدت 20 سال در رهن ...شركت قرارگرفته وبرابرمتن سندعادي تنظيمي بين طرفين انجام معامله به حضوردردفترخانه موكول وتحويل ملك به تاريخ بعدازحضور دردفترخانه محول گرديده وطرفين ازرهن واجاره بدوامردرمورد معامله مطلع بوده ...نتيجتا"به علت عدم تحقق عقد بيع به رد دعاوي مطروحه خواهان اصلي اظهارنظركرده است .نظريه دادگاه پس ازابلاغ مورداعتراض وكيل خواهان اصلي واقع وبابقاء دادگاه به عقيده خود پرونده به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع شده است .وكيل خواهان در مقام دفاع مطلبي مطرح نموده كه هنگام شورقرائت شد،پس ازتبادل نظرشعبه 13 ديوان عالي كشورچنين راي داده :
اعتراضات وكيل آقاي ((د))برنظريه مورخ 6/5/71 شعبه 16 دادگاه حقوقي يك ...واردبه نظرمي رسدچه درشرايطي كه حسب مندرجات متن و ظهرقرارداد استنادي مورخ 14/12/67 خواهان اصلي قسمت اعظم ثمن معامله رابه تدريج پرداخت نموده است وبه موجب مستند مذكورخوانده متعهدبه رفع موانع وفك رهن وحضوردردفتراسنادرسمي به منظورتنظيم سند انتقال شده و دراجاره بودن قسمتي ازمورد معامله منافاتي لاالزام خوانده به تنظيم سند رسمي كل آن (باوصف آمادگي خواهان به پرداخت وجه الرهانه )وتحويل قسمتي ازمورد معامله كه دراجاره نيست نداردلذاصدورنظريه به رد دعوي خواهان اصلي فاقد توجيه قانوني است لذاباعدم تاييد آن مقررمي گرددپرونده جهت اقدام مقتضي وصدور راي به شعبه مربوط اعاده گرددپس ازوصول پرونده به شعبه 16دادگاه حقوقي يك ،درجلسه فوق العاده مورخ 29/1/71 به شرح دادنامه هاي شماره 20 و21 بااستدلال مندرج درنظريه مورخ 6/5/70 به لحاظ عدم احرازتحقق بيع حكم به رد دعوي اصلي صادركرده وازناحيه آقاي ((د)) باوكالت ((ه))تقاضاي رسيدگي وتجديدنظرشده دادگاه به نظرخودباقي مانده پرونده پس ازاظهارنظردادگاه به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع گرديده وباانجام تبادل لوايح وتكميل پرونده اينك هيئت شعبه درتاريخ بالا تشكيل است . باتوجه به گزارش تنظيمي و دادخواست تجديدنظرو لايحه تجديدنظرخوانده وانجام مشاوره به شرح زيرمبادرت به صدورراي مي نمايد:
اعتراضات وكيل تجديدنظرخواه بردادنامه شماره 292120/7/71 شعبه 16 دادگاه حقوقي يك ...واردبه نظرمي رسدچه همان گونه كه دردادنامه شماره 17665/12/70 اين شعبه آمده به موجب مندرجات متن وظهر قرارداداستنادي مورخ 14/12/67 خواهان اصلي (تجديدنظرخواه )قسمت اعظم ثمن معامله رابه تدريج پرداخت نموده وخوانده اصلي به موجب مستندمذكورتعهدبه رفع موانع وفك وحضوردردفتراسنادرسمي به منظور تنظيم سند رسمي انتقال شده ودراجاره بودن قسمتي ازمورد معامله منافاتي باالزام خوانده به تنظيم سند رسمي انتقال نسبت به كل آن باوصف آمادگي خواهان به پرداخت وجه الرهانه كه جزءثمن است وتحويل قسمتي ازموردمعامله كه دراجاره نيست نداردباتوجه به اينكه خواهان حاضربه پرداخت بقيه ثمن معامله براي فك رهن بوده وبراساس قاعده الزام شي ءمستلزم الزام به لوازم آن تدارك خواسته فك رهن است مي باشدلذاصدورراي به رد دعوي خواهان اصلي توجيه قانوني نداشته ودادنامه تجديدنظرخواسته به استناد بند((ب ))ماده 6 قانون تعيين مواردتجديدنظراحكام دادگاههاونحوه رسيدگي آنهانقض ورسيدگي مجدد به شعبه ديگردادگاه حقوقي يك ...محول مي گردد.
پس از وصول پرونده به دادگاههاي حقوقي يك ...پرونده به شعبه 27 دادگاه حقوقي يك ارجاع شد.دادگاه پس ازتعيين وقت ودعوت طرفين براي جلسه مورخ 17/3/72 آقاي ((ج ))وكيل خواندگان اصلي درمعيت موكلين خودحضوردارند((ه ))وكيل خواهان ((د))حاضرنشد ولايحه داده و ازناحيه وكيل خواندگان نيزلايحه ضميمه شده است .دادگاه پس ازاستماع توضيحات ومدافعات وكيل خواندگان دستورداده چون وكيل خواهان جهت پرداخت حق الرهن مكرردرخواست نموده به مشاراليه گواهي داده شود تا وجه رهن راپرداخت نمايد كه درنتيجه اداره امورحقوقي صندوق بازنشتگي وپس اندازرفاه كاركنان شركت ...اعلام كرده هيچ گونه بدهي ازبابت وثيقه موردسندرهن اشاره شده وجود ندارد وپس از وصول اين نامه دادگاه دروقت فوق العاده مورخ 24/4/72 به موجب دادنامه هاي شماره 365364 خلاصتا"چنين راي :درخصوص دعوي خواهان اصلي آقاي ((د)) باوكالت ((ه))به طرفيت ((س ))كه درجريان دادرسي فوت و دعوي به طرفيت ورثه ...به جانشيني آن مرحوم پيداكرده است به خواسته الزام آنان به تنظيم سند رسمي نسبت به قطعه 5 تفكيكي ...وتحويل مورد معامله ونيزدعوي بانو...به عنوان واردثالث به طرفيت متداعيين دعوي اصلي به خواسته صدورحكم به رد دعوي به استناد سند رسمي اجاره شماره 2828642/6/57...نظربه مراتب بااحرازمالكيت خواندگان ... باتوجه به اجاره نامه رسمي واينكه طبقه دوم پلاك براي آرايشگاه به اجاره داده شده مطابق ماده 498 قانون مدني حتي اگرعين مستاجره به ديگري منتقل شودبه حال خودباقي است ...دعوي وارد ثالث ازحيث اينكه تحويل شش دانگ پلاك مزبوربه خواهان متضمن انتقال طبقه دوم مستلزم اخلال به حقوق كسبي اوست واردمي باشد،ثانيا"ازآنجاكه مورث خواندگان دعوي اصلي مويدبه قراردادعادي 14/12/67بادريافت قسمتي ازثمن معامله متعهدگرديده مجوزهاي لازم راازمراجع و ادارات مربوط اخذوسندرهني رافك نمايد وحداكثر تاآخر ارديبهشت 68موجبات تنظيم سندانتقال رقبه موصوف را تمهيد نمايدو دريافت قسمت ديگر از ثمن معامله به اقساط و در دفعات به اراده جازم آن مرحوم در برگزاري موردمعامله خواهان ظهوردرتراضي طرفين دارد...
...باتوجه به اينكه اعمال استفاده ازحق انصراف بنابه توافق طرفين تاآخر ارديبهشت 68 ممكن بوده و دريافت مبلغ ده ميليون ريال توسط فروشنده درتاريخ 18/5/68 آشكارا به خودداري وي از استفاده ازحق منظور و التزام اوبه قرارداد دلالت دارد و دليل كافي براي اكراه وجود نداردو مقيد بودن پلاك دروزارت ...صرفنظرازاينكه امور حقوقي مربوط به صندوق بازنشستگي وپس انداز ورفاه آن وزارت تصديق نموده است كه راهن ازبابت سندرهن بدهي ندارد...بنابه جهات و دلائل فوق الذكر دادگاه دعاوي اصلي و وارد ثالث را موجه تشخيص داده حكم به الزام وراث مفصله الاسامي به تنظيم سند رسمي انتقال پلاك منظور با متعلقات آن از جمله تلفن شماره ...به نسبت سهم الارث درحق خواهان با دريافت مبلغ سي ميليون ودويست هزار ريال ديگر بابت بقيه ثمن معامله وهمچنين تحويل مورد معمله به خواهان اصلي به استثناي طبقه دوم در قيد اجاره وارد ثالث درآمده ومنافع آن متعلق به حق اوست وپرداخت مبلغ 24635 ريال هزينه دادرسي درحق خواهان محكوم نموده وپس ازصدورحكم چون درتعيين مبلغ بقيه ثمن معامله اشتباه رخ داده داده دادگاه به موجب راي اصلاحي مورخ 11/8/72 به تجويز ماده 189 قانون آيين دادرسي مدني مبلغ سه ميليون ودويست هزارريال به مبلغ بيست وهشت ميليون وهشتصدهزارريال تصحيح شده وازاين راي ازطرف ... وكيل ورثه ((س ))تقاضاي رسيدگي تجديدنظر شده با توجه به محتويات پرونده ودادخواست تجديدنظر و توجها" مبادله لوايح وانجام مشاوره به شرح زيرمبادرت به صدور راي مي نمايد.
((تجديدنظرخواهي وكيل آقاي ((الف ))وبانوان ((ب ))و((پ ))وخانم ((ت )) ورثه مرحوم ...بردادنامه شماره هاي 364365صادره ازشعبه 27دادگاه حقوقي يك ...با توجه به استدلال دادگاه و رسيدگيهاي كه دادگاه به منظوراحراز واقع به عمل آورده مثبت عدم رعايت موازين شرعي وقانوني نيست باماده 6 قانون تجديدنظر آراء دادگاهها نمي باشد لذا با رد اعتراضات معنونه دادنامه تجديدنظرخواسته ابرام مي شود.))

مرجع :
كتاب آراي ديوان عالي كشور درامورحقوقي ، جلددوم
تاليف ، يداله بازگير، كارشناس قضائي وزارت دادگستري
انتشارات ققنوس ، چاپ اول ، چاپ سحاب ، 1377
84