رای ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي :14/4/1372 دادنامه :180 مرجع رسيدگي شعبه 16 ديوان عالي كشور هيات شعبه آقايان .... رئيس و مستشار0
حسب مندرجات پرونده بدوا" خانم (الف ) عليه آقاي (ب ) شكايت مي كند دائر بر اينكه در رسيد فن كوئل خريداري شده مبلغ يك ميليون و پانصدهزار تومان را اضافه كرده است كه پرونده به شعبه 7 دادياري.00ارجاع و آقاي داديار بدون اينكه در خصوص جعل اظهار نظر نمايد از باب كلاهبرداري قرار منع تعقيب صادرمي نمايدوپرونده به كلاسه 242 70/7 ثبت گرديده است و قرار منع تعقيب صادره مورد تاييد دادگاه نيز واقع شده است.
سپس آقاي (ج ) همسر خانم (الف ) در همين رابطه شكايتي نموده و پرونده به آقاي بازپرس شعبه چهارم .... ارجاع و ايشان در تاريخ 12/2/70 اعلام داشته اند چون در همين رابطه كلاهبرداري پرونده كلاسه 70/5893 در شعبه 2 بازپرسي در جريان رسيدگي است درخواست نموده است كه پرونده به شعبه دوم بازپرسي ارجاع شود و آقاي بازپرس پس از رسيدگي و صدور قرار مجرميت به شرح نظريه مورخ 4/4/71 به شرح كيفرخواست شماره 271015/4/71 دادسراي عمومي كرج آقاي (ب ) و آقاي (د) به اتهام شركت در كلاهبرداري بعلاوه متهم رديف اول كيفرخواست به ارتكاب جعل و استفاده از نوشته مجعول در مراجع انتظامي و قضايي تحت تعقيب قرار گرفته و بر طبق ماده يك قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشا و اختلاس و كلاهبرداري مصوب 15آذرماه 1367 مجمع تشخيص مصلحت نظام اسلامي و ماده 29 قانون تعزيرات نسبت به متهم رديف اول و با رعايت ماده 42 قانون مجازات اسلامي به هر دو نفر و ماده 47 قانون مجازات اسلامي به متهم رديف اول درخواست تعيين كيفر از دادگاه كيفري دو شهرستان 000نموده و شعبه اول دادگاه كيفري دو كرج پس از رسيدگي و با اعلام ختم رسيدگي به موجب دادنامه شماره 181038/6/71 به شرح زير انشاي راي مي نمايد:

بسمه تعالي
در اين پرونده حسب كيفرخواست دادراي عمومي ، (ب ) متهم است به كلاهبرداري و جعل سند و استفاده از سندمجعول :
2 - (د) متهم است به كلاهبرداري به شرح پرونده خلاصه شده و دلايل ادعايي عبارت است از : 
1 - چك داده شده بوسيله متهم يك نقطه نداشت كه بعدا" اصلاح گرديد.
3 - بابت معامله ويلا هنوز وجهي پرداخت نشده است.
3 - ويلا را به زير قيمت فروخته است.
4 - (ب ) در نوشهر گفته است كارخانه ورشكست شده ويلارا مي فروشم و مي خواهم بروم 0
5 - رسيد ارائه شده بوسيله متهم دو خطي است.
به نظر دادگاه هيچكدام از دلائل فوق اتهامات منتسبه به متهمان را اثبات نمي كند بعلاوه طبق اوضاع و احوال مشاهده شده در جلسه دادگاه شكاه با تجربه و با سواد مي باشند عليهذا متهمان را از اتهامات انتسابي تبرئه و حكم برائت صادر مي نمايد.
شاكي از راي صادره تجديدنظرخواهي مي نمايد وپرونده جهت رسيدگي به اعتراض به شعبه اول دادگاه كيفري دو ارسال و قاضي صادركننده راي به شرح نظريه مورخ 31/6/71 به راي و عقيده خود باقي مانده و پرونده به شعبه 15 دادگاه كيفري يك .... ارجاع مي گردد و دادگاه مرجوع اليه به شرح دادنامه شماره 25714/8/71 صادره راي بدوي را مورد تاييد قرار داده است و در راي صادره درخواست اعمال ماده 35 قانون تشكيل دادگاههاي كيفري يك و دو و شعب ديوان عالي كشورشده و پرونده به دادسراي ديوان عالي كشور ارسال و آقاي ...معاون اول محترم دادستان كل كشور گزارش پرونده را به شرح زيرتهيه مي نمايد

بسمه تعالي
دادستان محترم كل كشور
آقاي (ج ) شكايت مي كند آقاي (ب ) با ايجاد روابط خانوادگي با وي خود را مدير شركت معتبر معرفي نموده به دستياري آقاي (د) برادر خانم خود براي خريد ويلاي من در شمال صحنه سازي كرده اند.به موجب قولنامه مورخ 17/5/70 ويلاي مزبورراخريداري بابت ثمن معامله يك برگ چك به مبلغ بيست ميليون ريال مي دهد و به موجب برگ عليحده متهد شده چنانچه چك مربوطه به قولنامه درسررسيدوصول نشدفروشنده حق تصرف و توقيف ملك را دارد.
قبل از سررسيد چك به موجب قولنامه مورخ 17/6/70 باغ و ويلاي مزبور را به مبلغ يك ميليون و سيصد هزار تومان به ديگري فروخته هفتصدهزارتومان ارزانتر خريداري ومتواري گرديده ،چك بيست ميليون ريالي بلامحل بوده است.پس از شكايت شاكي ، متهم مدعي مي شود و تصوير رسيدي ارائه مي نمايد كه 5/1 ميليون تومان به همسرآقاي (ج ) پرداخته و حتي اصل رسيد مطالبه مي گردد اعلام مي نمايد كه گم شده است يا در كاغذ باطله ها بوده و دور ريخته است. پس از مدتها نامبرده در اروميه دستگير و از وي تحقيق شده قرار مجرميت وكيفر خواست عليه او برادر خانمش (د) بعنوان شركت در كلاهبرداري و استفاده از رسيد جعلي صادر مي گردد. (د) اظهار مي دارد من از جريان كلاهبرداري و جعل خبر ندارم فقط قولنامه رابه خط خودنوشته ام 
دادگاه كيفري دو كرج به شرح دادنامه شماره 181038/2/71 متهمان را از بزه انتسابي تبرئه مي نمايد. با اعتراض شاكي شعبه 15دادگاه كيفري يك .... در وقت فوق العاده به موجب راي شماره 25714/8/71 راي بدوي را تاييد نموده است.
نظريه
با توجه به مندرجات پرونده آراء اصداري واجد اشكال است زيرا متهم با صحنه سازي پس از تنظيم قولنامه و دادن چك قبل از سررسيد و موعد پرداخت چك تعهدي به موجب برگ عليحده نموده ، در واقع حق فسخ براي فروشنده قائل شده بود و ملك را به شخص ديگري ظرف يكماه از تاريخ خريد فروخته آنهم با مبلغ هفتصد هزار تومان كمتر از قيمت خريد و متواري گرديده ، ادعاي به پرداختن وجه ،توجيه قانوني ندارد زيرا شاكي مدعي جعل است و متهم اصل رسيد را ارائه نمي دهد و بعلاوه لازم بود ثمن فروشنده تحويل و چك اخذ شود.بر فرض پرداخت قسمتي از ثمن به خانم فروشنده موجب برائت ذمه متهم ، عمليات متقلبانه متهم براي بردن مال غير محرز است لذا صدور حكم برائت آقاي (ب ) خلاف مندرجات پرونده و قانون است و چنانچه موافقت فرمائيد به تجويز ماده 35 قانون تشكيل دادگاههاي كيفري يك و دو مصوب سال 1368 درخواست تجديدنظر شود و پرونده به نظررياست محترم دادستان كل كشور رسيده و ايشان در تاريخ 29/10/71 اعلام داشته 
بسمه تعالي  با اعمال ماده 35موافقت مي شود.
پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع مي گردد. هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديدپس ازقرائت گزارش آقاي .... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي ...ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر رد اعتراض و ابرام دادنامه صادره مشاوره نموده چنين راي مي دهند.

بسمه تعالي
نظر به مندرجات پرونده و كيفيات منعكس در آن و با توجه به اوراق و مدارك ارائه شده از طرفين چنين استنباط مي گرددكه مسائل مطرح شده ناشي ازاختلاف حاصله از خريد و فروش ويلاي مورد بحث است و در خصوص پرداخت و عدم پرداخت ثمن معامله كه علي فرض صحت پرداخت قسمتي از ثمن معامله به همسر فروشنده موجب برائت ذمه خريدار نمي گردد و نتيجتا" دعوي مطروحه مالي و حقوقي است و فاقد وصف جزايي مي باشد و شاكي مي تواند براي وصول ثمن معامله به دادگاه حقوقي مراجعه نمايد و با تقديم دادخواست حقوقي نسبت به استيفاي حق خود اقدام قانوني نمايد. عليهذا بنا به جهات ياد شده ضمن ابرام حكم برائت صادره و رد درخواست مجددمتقاضي تجديدنظرپرونده نزد مرجع مربوطه اعاده مي گردد.

مرجع :
كتاب كلاهبرداري ، اختلاس وارتشاءدرآراي ديوان عالي كشور
تاليف يداله بازگير ،نشرحقوقدان ،چاپ اول ، پائيز 1376
53