آرا ديوان عدالت اداری

تاريخ رسيدگي 30/6/1373
دادنامه شماره 72/346
شعبه 18 ديوان

خلاصه جريان پرونده
در تاريخ 2/2/68آقايان 1(الف ) 2(ب ) 3 بانو(ج ) دادخواستي بطرفيت اداره زمين شهري شيراز كمييون ماده 12 بخواسته صدورحكم بر فسخ نظريه كميسيون مقرر در ماده 12 قانون زمين شهري مقوم بدو ميليون و يكصد هزار ريال تسليم داشته اند كه رسيدگي به شعبه دوم دادگاه حقوقي يك شيراز ارجاع شده و بشرح دادخواست توضيح داده اند كه : (كميسيون مقرر در ماده 12 قانون زمين شهري طبق آگهي مندرج در روزنامه اطلاعات روز7/11/68 پلاكهاي 152 و1تا28 فرعي از152اصلي و93 واقع در بخش چهار شيراز متعلق باينجانبان مي باشد و بصورت باغ ميوه و محصور بوده است دائر مزروعي اعلام نموده كه پس از اطلاع از موضوع با توجه بدلائل و مدارك ذيل مبادرت به تقديم اين دادخواست اعتراض نموده واستدعاي بذل توجه دارد1 درمورخ 4/10/64 با حضور نماينده اداره كل زمين شهري فارس (اآقاي جناب ) از پلاكهاي موصوف تامين دليل بعمل آمده وكارشناس مربوطه (آقاي د) پس از بازديد از محل ذيل شماره 91306/10/64 به شعبه 8 دادگاه صلح سابق شيراز اعلام داشته پلاك 152( بصورت باغ شش ساله است و اشجار باغ مزبور شامل انار سيب  زردآلو و دو رشته چنار و كاج است كه با ملاحظه وضعيت وكيفيت و ساير جهات و اوضاع و احوال و سوابق پرونده هاي ثبتي همه دلالت بر سبق احياء و عمران پلاك مزبور است ) كه پرونده بكلاسه 11/11/64در شعبه 8 دادگاه صلح سابق موجوداست .
2 مجددا" در مورخ 25/10/64 پلاك 1 الي 28 فرعي از152اصلي مورد تامين قرار گرفته و كارشناس مربوطه (آقاي ه) پس از باديداز محل اظهار داشته است (پلاكهاي فوق الذكر حدود سه هكتار مساحت دارد و در اين باغ درختان ميوه زردآلو گوجه  سيب گلاب  آلوزردطلائي انگور انار كه اكثرا" ثمري مي باشد وجود دارد سن درختان 5تا 7 ساله بنظر مي رسد.00) كه پرونده بكلاسه 11/12/64 در شعبه 8 دادگاه صلح سابق موجود است .
3 در ليله 23/7/65 اداره كل زمين شهري فارس با عده اي افراد مسلخ بپلاكهاي فوق كه بصورت باغ ميوه ثمري بوده است حمله نموده و با اره برقي و بلدوزر درختان مثمر و غير مثمر را قطع نموده و تمام شاخ و برگ و چوب آنها را سريعا" با كاميون بخارج از شهر منتقل نموده و با تخريب ديوارها آنرابصورت زمين ساده درآورده اند كه فعلا" بصورت ساختمان ومقداري از آن نيز در حال حاضر زمين ساده مي باشد بدين لحاظ اينجانبان مبادرت به تقديم شكايت بمقامات ديوان عدالت اداري جهت احقاق حق خود نموديم كه پس از بررسي هاي لازم و اعزام گروهي بشيراز جهت ملاحظه محل و انجام تحقيقات لازمه نهايته وارد بودن شكايت ما و باغ بودن پلاكهاي فوق بموجب حكم شماره 24608607/12/65 ديوان عدالت اداري مورد تاييد قرار گرفت و كليه اقدامات زمين شهري اعم از هر گونه تصرف لغو مالكيت و تملكك باغهاي فوق را باطل اعلام نمودند اين حكم مورد اعتراض اداره خوانده قرار گرفت و هيئت تجديدنظرديوان عدالت اداري بموجب دادنامه شماره 3219/8/68 حكم صادره را مورد تاييد و تنفيذ قرار دادند.
4 استشهاديه محلي تنظيم گرديده مبني بر اين كه كليه همسايگان و افرادي كه ديده و شنيده اند كه باغهاي اينجانبان مورد حمله و هجوم اين اداره باصطلاح دولتي قرار گرفته اطلاعات خود را مرقوم دارند كه همگي صادقانه اين عمل وحشيانه را مورد تاييد قرار داده اند و در صورت لزوم جهت اداي شهادت در جلسه دادگاه نيزحضور مي يابند عليهذا با عرض مراتب بالا حقوق اينجانبان مورد تضييع قرار گرفته و بنظر مي رسد ظلمي كه اداره فوق بما روا داشته ديگر بهيچ وجه قابل جبران نخواهد بود اما چون اداره خوانده بالطائف الحيل مي خواهد باغ ميوه اي را زمين مزروعي معرفي وحداقل حقوق باقيمانده مرا نيز پايمال نموده و بدينوسيله سرپوشي هم روي اعمال خلاف و خداناپسندانه خود بگذارد لذا ما را بر آن تقضاي استيفاء حقوق از دست رفته خود رابنمايم و استدعا كنيم عندالاقتضا با جلب نظر كارشناس مربوطه ضمن ماينه و تحقيق محلي بموضوع رسيدگي ضمن صدور حكم فسخ نظريه كميسيون ماده 12قانون زمين شهري باغ بودن پلاكهاي فوق را مورد تاييد قرار داده تا حقوق حقه چندخانوارمورد دستخوش افرادي كه قانون را لگدمال مي نمايند نگردد مدارك تقديم عبارتست از 1 فتوكپي مصدق اسناد مالكيت 2 فتوكپي مصدق استشهاديه محلي 3 فتوكپي مصدق احكام ديوان عدالت اداري 4 فتوكپي مصدق دوفقره تامين دليل انجام شده 5مطالبه پرونده هاي تامين دليل كلاسه 11/11/64 و11/21/64موجود در شعبه هشتم دادگاه صلح سابق شيراز6 فتوكپي مصدق روزنامه اطلاعات مورخ 7 بهمن 68) دادگاه مرجوع اليه ضمن تعيين وقت طرفين را براي رسيدگي دعوت نموده و در تاريخ 19/2/69 جلسه دادگاه با حضور خواهانهاي رديف اول و دوم و نماينده خوانده تشكيل شده و خواهانها لايحه اي داده اند كه بشماره 15332/2/69 ثبت شده و دادگاه پس از استماع توضيحات خواهانهاي حاضر واظهارات نماينده زمين شهري كه اظهار داشتهدر اسناد خواهانها ذكر از باغ بميان نيامده بلكه يك قطعه زمين ذكر شده و بعلاوه طبق صورتمجلس معاينه محل كميسيون ماده 2% حاكي است در سال 1358 زمين مورد بحث بصورت زمين مزروعي بوده است و در پرونده تامين دليل اگر درختي وجود داشته است قهرا" بعد از سال 1358 غرس شده است و در حال حاضر بصورت ساختمان در آمده است دادگاه ملاحظه پرونده هاي تامين دليل كلاسه 11/12/64 شعبه هشتم و11/11/68 همان شعبه وپرونده كلاسه 87/9/65شعبه 17 كيفري 2 و استعلام و پرونده هاي استنادي مطالبه گرديده است خواهان ها بشرح لايحه وارده بشماره 4845/4/69 تقاضاي صدور حكم نموده اند و نماينده زمين شهري لايحه اي داده كه بشماره 4847/4/69 ثبت شده است و در تاريخ 4/4/69 جلسه دادگاه با حضور نماينده زمين شهري تشكيل شده و پس از ملاحظه لايحه خواهانهاولايحه نماينده و خوانده و اجراي دستورات جلسه قبل را درباره سايرمواد داده است و روز22/8/69 جلسه دادگاه با حضور يكي از خواهانها و نماينده زمين شهري تشكيل شده و با ملاحظه لايحه هاي خواهانهابوارده 222168/8/69و نيز 231449/5/69 و اسماع توضيحات حاضرين دادگاه ضمن تعيين وقت و دعوت طرفين پرونده هاي كيفري اجراي احكام رامطالبه نموده است و در تاريخ 21/3/70 جلسه دادگاه باحضورآقاي (ب ) تشكيل شده ومشاراليه اعلام نموده همانطوري كه درلايحه اي كه بشماره 2156/3/70 ثبت شدهاعلام نموده ام از دعوي خود بطوركلي صرفنظرنموده ام تقاضاي صدور قرار سقوط دعوي دارم دادگاه ختم رسيدگي را درباره ايشان اعلام و پس از كسب عقيده آقاي مشاور قرار سقوط دعوي خواهان را بشماره 2198/3/70 باستناد ماده 298 قانون آئين دادري مدني صادر نموده است و در روز27/9/70 جلسه دادگاه با حضور واحدازخواهانها آقاي (الف ) و نماينده زمين شهري تشكيل شده طرفين حاضر تقاضاي تجديدجلسه نموده اند دادگاه ضمن تجديدوقت و دعوت طرفين باقيد اينكه موارد استفاده خود را از پرونده اجراي احكام كيفري تعيين كننده اداره كل زمين شهري عكس هاي هوائي مربوط به پلاكهاي 1تا28 فرعي از 152 اصلي و نيز پلاك 152 بخش 4 شيراز مطالبه نموده است اداره كل زمين شهري فارس بشرح نامه وارده به شماره 55062/12/70 عكس هوايي پلاكهاي 1تا28 و152 فرعي از152 اصلي را ارسال داشته است و در تاريخ 18/12/70 جلسه دادگاه با حضور آقاي (الف )وخانم (ج ) خواهانها و نماينده زمين شهري تشكيل شده و پس از اداي توضيحات نماينده زمين شهري كه گفته است عكسها مربوط بسال 58 ميباشد و موارد استفاده از پرونده استنادي قبلا" طي لايحه شماره 4847/4/69 تقديم شد و ديگر بپرونده مذكور استنادي ندارد خواهانهانيزاظهار داشتند بپرونده مذكور استنادي نداريم دادگاه از نماينده خوانده (زمين شهري ) خواسته كه در جلسه آينده عكس هاي خوانائي از محل كه نشان دهنده سال عكسبرداري هم باشد بدادگاه ارائه نمايد وطرفين براي رسيدگي دعوت شوند و در روز21/6/71 جلسه دادگاه باحضوريكي از خواهانها تشكيل شده و پاسخ نامه مربوط با اراسل نقشه هاواصل نگرديده است دادگاه پس از استماع اظهارات خواهان حاضر قرارجلب نظر كارشناس صادر نموده تا وضعيت اراضي پلاكهاي 1تا28 فرعي 152ء 93بخش 4 شيراز از حسب اينكه دقيقا" معلوم شود از چه تاريخي تبديل بباغ شده را با توجه بصورتمجلس معاينه محل مورخ  24/7/65 شعبه اول دادگاه حقوقي يك و صورتمجلس تامين دليل مورخ 25/10/64و 4/10/64 شعبه دهم دادگاه حقوقي 2 شيراز و نظريه آقايان ه و و موجود در پرونده به عكس هاي هوائي موجود در اداره كل زمين شهري سازي نظريه خود را با توجه بتاريخ تهيه نقشه هاي هوائي اعلام دارند و پس از انتخاب هيئت كارشناسان و اجراي قرار هيئت منتخب نظريه خود را بشرح وارده بشماره 216038/11/71 اعلام نموده اند و پس از ابلاغ نظريه خانم (ج ) نسبت بنظريه در قسمت اخير اعتراض نموده و آقاي (الف ) نيز بشرح وارده بشماره 256829/12/71 نسبت بنظريه كارشناسان اعتراض نموده است و اداره زمين شهري بشرح لايحه اي كه بشماره 1778/4/72 ثبت شده تقاضاي صدور حكم نموده است و دادگاه طرفين كارشناسان را براي باعتراض دعوت نموده و تاريخ 19/4/1372 جلسه دادگاه با حضور دو نفر از كارشناسان و خواهانها و نماينده زمين شهري مطالبه كرده است كه طي نامه اي كه بشماره 251631/5/72 ثبت شده فتوكپي راي كمييون واصل شده است و دادگاه در تاريخ 27/6/1372 در وقت فوق العاده تشكيل جلسه داده و راي تجديدنظر خواسته را بشرح زير صادر نموده است : (خواهانها باستناد مدارك پيوست پرونده دادخواستي بطرفيت خوانده باين دادگاه تقديم ودعوي را چنين توضيح داده است (كميسيون مقرر درماده 12 قانون زمين شهري طبق آگهي مندرج در روزنامه اطلاعات روز17/11/68پلاكهاي 152و 1تا28 فرعي از152 اصلي و93 واقع در بخش 4 شيراز كه متعلق باينجانبان مي باشد و بصورت باغ ميوه ومحصور بوده است داير مزروعي اعلام نموده است كه پس از اطلاع از موضوع با توجه بدلائل و مدارك ذيل مبادرت به تقديم دادخواست اعتراض نموده و استدعاي بذل توجه دارد در مورخ 4/10/64 با حضور نماينده (آقاي ...) پس از بازديد از محل ذيل شماره 91306/10/64 بشعبه 8 دادگاه صلح سابق شيراز اعلام داشته پلاك 152 بصورت (باغ شش ساله است وا شجار باغ مذكور شامل انار سيب  زردآلو رز و دو رشته چنار و كاج است با ملاحظه وضعيت  كيفيت و ساير جهات و اوضاع و احوال و سوابق پرونده هاي ثبتي همه دلالت بر سبق احياء و عمران پلاك مزبور است ) كه پرونده بكلاسه 641111 در شعبه 8 دادگاه صلح سابق موجود است مجددا" در تاريخ 25/10/64 پلاكهاي 1تا28 فرعي از 152 اصلي مورد تامين دليل قرار گرفته كارشناس مربوطه (آقاي ...) پس از بازديد از محل اظهار داشته است پلاكهاي فوق الذكر حدود سه هكتار مساحت دارد و در اين باغ درختان ميوه زردآلو گوجه  سيب گلاب  آلوزرد  انگور انار كه اكثرا" ثمري مي باشد وجود دارد و سن درختنان 5 تا هفت سال بنظر مي رسد) كه پرونده بكلاسه 12/11/64در شعبه 8 دادگاه صلح سابق موجود است 3 در ليله 22/7/65 اداره كل زمين شهري فارس با عده اي افراد مسلح به پلاكهاي فوق كه بصورت باغ ميوه و ثمري بوده است حمله نموده و با اره برقي و بلدوزر درختان مثمر و غيرمثمر را قطع نموده و تمام شاخ و برگ و چوب آنها را سريعا" با كاميون بخارج از شهر منتقل نموده و با تخريب ديوارها آنرا بصورت زمين ساده درآورده اند كه فعلا" بصورت ساختمان و مقداري از آن نيز در حال حاضر زمين ساده مي باشد و بدين لحاظ اينجانبان مبادرت به تقديم شكايت بمقامات ديوان عدالت اداري جهت احقاق حق خودنموديم كه پس از بررسي هاي لازم و اعزام گروهي به شيراز جهت ملاحظه محل و انجام تحقيقات لازمه نهايته بوارده بودن شكايت و باغ بودن پلاكهاي فوق بموجب حكم شماره 607و24608/12/65ديوان عدالت اداري مورد تاييد قرار گرفت و كليه اقدامات زمين شهري اعم از هرگونه تصرف لغو مالكيت و تملك باغهاي فوق را باطل اعلام نمودند اين حكم مورد اعتراض اداره خوانده قرار گرفت و هيئت تجديدنظرديوان عدالت اداري بموجب دادنامه شماره 3219/8/68 حكم صادره ار مورد تاييد و تنفيذ قرار دادند4 استشهاديه محلي تنظيم گرديده مبني براينكه كليه همسايگان و افرادي كه ديده و شنيده اند كه باغهاي اينجانبان مورد تضييع قرار گرفته و بنظر مي رسد ظلمي كه اداره فوق بما روا داشته ديگر بهيچ وجه قابل جبران نخواهد بود اما چون اداره خوانده بالطائف الحيل مي خواهد باغ ميوه اي را زمين مزروعي معرفي وحداقل حقوق باقيمانده مرا نيز پايمال نموده و بدينوسيله سرپوشي هم روي اعمال خلاف و خداناپسندانه خود بگذارد لذا ما را بر آن داشته كه بتقديم اين دادخواست مبادرت و دست توسل بسوي يگانه مرجع تظلمات كشور دراز نموده و تقاضاي استيفاء حقوق از دست رفته خود را بنمايم و استدعا كنيم عندالاقتضا با جلب نظر كارشناس مربوطه ضمن معاينه و تحقيق محلي بمضوع رسيدگي ضمن صدور حكم فسخ نظريه كميسيون ماده 12 قانون زمين شهري باغ بودن پلاكهاي فوق را مورد تاييد قرار داده تا حقوق حقه چند خانوار مورد دستخوش افرادي كه قانون را لگدمال مي نمايند نگردد هرچند حسب ماده 12 قانون زمين شهري مصوب سال 66 تشخيص عمران واحياء تاسيسات متناسب و تعيين نوع زمين داير بعهده وزارت مسكن و شهرسازي است ولي نظرباينكه حسب نظريه مورخ 30/10/64 آقاي ...كارشناس دادگستري در پرونده تامين دليل كلاسه 12/11/64 شعبه هشتم دادگاه صلح سابق شيراز پلاكهاي 1 تا20 و 8 فرعي از152 اصلي بخش 4 شيراز در تاريخ اظهار نظر ايشان بصورت يك قطعه باغ مشجر و محصور بوده كه در آن درختان ميوه و غيرميوه با سنين بين 5تا7 سال وجود داشته و باغ مزبور وسيله حدول محمدآباد تصرف مشروب مي گرديده است صورتمجلس معاينه محل مورخ 15/10/64 در پرونده مزبور نيز مويد اينست كه پلاكهاي مزبور بصورت باغ محصور بوده است نظر باينكه حسب نظريه مورخ 9/19/64 مرحوم 000 در پرونده تامين دليل كلاسه 641111پلاكهاي 93 و 152 بخش 4 شيراز نيز بصورت باغ بوده است در اين نظريه سن درختان پلاك 93 بين 5تا هشت سال (باستثناي اصله در روي موجود آن كه سن آنها حدود هشتاد سال تعيين شده ) و سن درختان پلاك ديگر 4تا6 سال تعيين گرديده است نظر باينكه دفاع خوانده باينكه پلاك اظهارنظر كميسيون مقرر در ماده 12 قانون زمين شهري وضعيت زمين در تاريخ 4/5/58 مي باشد و در آن تاريخ پلاكهاي مزبور مزروعي بوده نه باغ بنظر دادگاه مجه نيست زيرا حتي با فرض صحت اين ادعاازآنجائي كه تاريخ 5/4/58 تاريخ تصويب قانون لغو مالكيت اراضي موات شهري مي باشد كه بموجب آن اراضي موات با شرايطي در اختيار دولت قرار گرفته است و از آنجائي كه ماده 2 آئين نامه قانون مزبور هم دربند 2و5 آن قمرر شده بود كه نوع استفاده از اراضي و باغات .00 تغيير ناپذير است با توجه براي هيئت عمومي ديوان عدالت اداري و بر اساس نظر فقهاي شوراي نگهبان و بعلت مغايرت آن با شرع خارج از اختيار قوه مجريه و نيز خلاف قانون تشخيص شده است و از آنجائي كه قدر متقين نظريه كارشناسان اينست كه پلاكهاي مزبور قبل از تصويب قانون زمين شهري (27/12/60) باغ بوده  قبل از آنهم باتوجه بنظريه هاي معترض عنها دائر بوده يعني بهرصورت موات نبوده و در نتيجه از شمول قانون لغو مالكيت اراضي موات شهري مصوب 5/4/58 و مواد5و6 قانون اراضي شهري و قانون زمين شهري مصوب 60و66 خارج بوده و چون در آن زمان منعي براي غرس درخت در زمين زراعتي وجود نداشته تصميم مورخ 27/8/68 و14/9/69 كميسيون مقرر در ماده 12 قانون زمين شهري مبني بر داير مزروعي بودن پلاكهاي مزبور و با استناد بمعاينه و تحقيق محلي و عكس هوائي سال 54 فاقد مستند قانوني است بخصوص كه در سالهاي 68و69 پلاكهاي مزبور عمدتا" بصورت خانه بوده و عكسهاي هوائي سال 54 هم نميتواند در خصوص موردموثر باشد) و نامه شماره 2836396/9/69 معاونت وزير مسكن و شهرسازي و مديرعامل سازمان زمين شهري عنوان اداره كل زمين شهري فارس كه ملاك تشخيص نوع زمين را وضعيت آن در سال 58 دانسته نيز فاقدمستند قانوني است ومسلما" اگر قانون گذار نظري موافق با نظريه فوق داشته بهمان نحو كه درماده 3 قانون زمين شهري مصوب 66 عمل نموده عمل مي كرد بنابراين بنظر دادگاه پلاكهاي مورد دعوي در تاريخي كه از يد مالكان آن خارج شده و تبديل به محل مسكوني شده و قبل از تصويب قانون زمين شهري (مصوب 60) باغ بوده حكم بابطال نظريه هاي كميسيون مقرر درماده 12 قانون زمين شهري مغاير با اين موضوع مي باشد صادر و اعلام مي گردد راي صادره ظرف بيست روز از تاريخ ابلاغ قابل تجدينظر در ديوانعالي كشور است ) و پس از ابلاغ راي اداره كل زمين شهري فارس نسبت بدادنامه تجديدنظرخواهي نموده و پس از توضيحاتي نقض دادنامه را خواستار است با ارسال نسخه دوم دادخواست جهت تجديدنظرخواندگان مشاراليهم نيز بشرح لايحه وارده بشماره 26368/8/72 تقاضاي تاييد حكم صادره را نموده اند. با وصول پرونده بديوانعالي كشور بكلاسه بالا ثبت و جهت رسيدگي باين شعبه ارجاع شده است دادخواست ولايحه جوابيه هنگام شور قرائت خواهد شد.
هييت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي ... عضو مميز و بررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 27357/6/1372 تجديدنظرخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهند:

بسمه تعالي
از ناحيه تجديدنظرخواه در اين مرحله از رسيدگي ايرادواعتراض موثر و موجهي كه با يكي از شقوق ماده 10 قانون تجديد نظرآراء دادگاههاي مصوب مرداد1372 منطبق بوده و نقض دادنامه تجديدنظري ايجاب نمايد بعمل نيامده است و از طرفي دادنامه تجديدنظرخواسته موجها" ومستدلا" اصدار يافته و از جهت رعايت قواعد واصول دادرسي هم فاقد اشكال موثر است لهذا دادنامه مزبور مستندا" بماده سه و بند ماده پنج قانون فوق الذكر ابرام مي شود.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
153