رای ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 24/3/72                      دادنامه شماره : 161

راي شعبه 16 ديوان عالي كشور
صرفنظر از نحوه و كيفيت رسيدگي مقدماتي به اتهامات عنوان شده و قطع نظر از اينكه راي صادره به اطلاع دادسراي .... نرسيده ونحوه ابلاغ راي صادره به سه نفر از متهمين مشخص نمي باشد همچنانكه همه محكوم عليهم درخواست رسيدگي تجديدنظر ننموده اند و صرفنظرازاينكه دو نفر از متقاضيان تجديدنظر يعني (ب ) و (الف ) با عدول و اعلام انصراف از تجديدنظرخواهي باستناد مقررات ماده 6 قانون اصلاح پاره اي از قوانين دادگستري درخواست اعمال تخفيف مجازات خود را نموده اند و با عنايت به مجموع محتويات اوراق پرونده تجديدنظر خواهي آقايان .... به وكالت از طرف (و) و(ه) و (ب )000 به وكالت از (ز) ايضا تجديدنظرخواهي (د) نسبت به راي معترض عنه شماره 9891/8/71 شعبه 21 دادگاه كيفري .... وارد به نظرمي رسدزيرا اولا رسيدگي به موضوع الخذ رشوه ملازمه دارد به اينكه بدوا شكايت شكات يعني رشوه دهندگان (رشاه ) استماع و در خصوص چگونگي و علت و تاريخ و ميزان و مبلغ رشوه تحقيق و كسب دليل شود آنگاه حسب مورد از متهم تحقيق گردد، در پرونده امر به وسيله دادسرا و دادگاه هيچگونه تحقيق و بررسي از رشوه دهندگان نشده اقتضا داشته دادسرا و دادگاه به هر دو عنوان و موارد رشا و ارتشا تواما رسيدگي مي نمودند كه چنين اقدامي نشده است.
ثانيا" با عنايت به اينكه بشرح اوراق پرونده بلاخص صفحات 822 و845 و896و909 پرونده آقايان مهندس .... 000 .... 000 و000بعنوان رشوه دهنده اظهار داشته اند كه در سنوات 66و67 و ده سال قبل وچهار سال قبل وجوهاتي به (ج ) و (ز) و (د) و (ه) و (الف )و (ب ) پرداخت كرده اند و با توجه به اين كه در گزارش اداره اطلاعات ذكر گرديده متهمين در خلال سالهاي متمادي كه مشاغل مختلف در000 و000 شهرستان .... بوده اند مبادرت به اخذ رشوه كرده اند وبا توجه به اين كه (ج ) اظهار داشته اولين باري كه چنين كاري كردم سه سال و چهار سال قبل بوده است و لدا به منظور اعمال مجازات اخف اقتضا داشته زمان و تاريخ اخذ رشوه متهمين مشخص مي گرديد تا اعمال مجازات اخف ميسر باشد.
ثالثا" در كيفرخواست تنظيمي دادراي عمومي .... سوابق جعل اسناد و سرقت اسناد و ارتشا و اتهامات ديگر تحت عنوان گزارش خلاف واقع و تنظيم صورت حساب عوارض مغاير با واقع عليه چند نفر ازمتهمين اعلام و درخواست تعيين كيفرشده لكن دادگاه كيفري يك نسبت به اين اتهام نفيا يا اثباتا" اظهار نظر قشايي نكرده است.
از متهمين وجوه دريافتي را با يك يا چند نفر ديگر تسهيم و تقسيم كرده اند به منظور جلوگيري ازتعيين مجازات جزاي نقدي مضاعف اقتضا داشته يكايك موارد اخذ رشوه از حيث مشاركت و معاونت و يا مباشرت بالاختصار تفكيك و ميزان مبالغ ماخوذه هر يك از متهمين علي مقدار وصولهم محاسبه و در تعيين جزاي نقدي ملحوظ مي گرديد كه چنين اقدامي نشده است.
در مورد رعايت قاعده تعددنيز درصورتي كه انواع جرائم ارتكابي مختلف باشد تشخيص فقرات و دفعات و نوع مسئوليت از حيث مباشرت و يا مشاركت يا معاونت هر يك از متهمين ضروري است كه به اين نكته نيز توجهي نشده است. بنا به مراتب آن قسمت از دادنامه شماره 9891/8/71 صادره از شعبه 21 دادگاه يكفري يك .... كه ناظربر محكوميت متهمين به اتهام اخذ رشوه مي باشد نقض و پرونده جهت رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه كيفري يك .... محول مي شود.

* سابقه *
تاريخ رسيدگي : 24/3/72 دادنامه :161  فرجامخواه : (ز) فرزند.00 با وكالت.00 آقاي .... به وكالت از (ه) و(و)و(د) و(ب )  فرجامخواسته دادنامه شماره 9891/8/71 صادره از شعبه 21 دادگاه كيفري يك .... مرجع رسيدگي شعبه 16 ديوان عالي كشور هيات شهبه آقايان 000مستشار و000 عضومعاون 

خلاصه جريان پرونده :
به موجب كيفرخواست شماره 6574/4/71 دادسراي عمومي 1(الف ) فرزند.00 كارمند فرمانداري .... 32 ساله اهل و ساكن .... معيل فاقد سابقه كيفري متهم شده است به جعل پرسشنامه مربوط به متقاضيان صنف سنگبري و شصت فقره اخذ رشوه جمعا" بمبلغ بيست و يك ميليون و پانصد و بيست و هشت هزار ريال وجه به نحو معاونت و مشاركت و مباشرت.
2 (ب ) فرزند.00 متولد33 كارمند فرمانداري.00اهل وساكن .... مسلمان معيل متهم است به پنجاه فقره اخذ رشوه جمعا" به مبلغ هيجده ميليون و دويست و نود و دو هزارريال بنحومعاونت و مشاركت و مباشرت و بصورت باندي وجعل فرمهاي كميسيون معادن وپرسشنامه هاي سنگبريها با معاونت و مشاركت (الف )0
3 (ج ) فرزند.00 متولد42 كارمند شهرداري.00معيل اهل .... ساكن .... متهم است به هشتاد فقره رشوه بنحو معاونت و مشاركت و مباشرت بصورت باندي جمعا پانزده ميليون و يكصد و پنجاه هزار ريال و معاونت در تهيه گزارش خلاف واقع با امضاي كمييون تشخيص قدمت ساختمانهاي متعلق به .... و صاحبخانه خود.
4 (د) فرزند.00  27 سلاه كارمند.00 با سواد اهل و ساكن .... معيل فاقد سابقه متهم شده است به سي فقره اخذ رشوه بنحو معاونت و مشاركت و به صورت باندي جمعا" به مبلغ يازده ميلوين و چهار صد و هشتاد هزار ريال 0
5 (ه) فرزند.00 40ساله كارمند.00 مسلمان معيل متهم است به اخذ بيست فقره رشوه بنحو معاونت و مشاركت و بصورت باندي جمعا بمبلغ هشت ميليون وس يصد و هفت هزار ريال و جعل در تاريخ احداث بناي حقيقي با اعلام گزارش خلاف واقع و جعل در صورتمجلس كميسيون ماده 100 قانون شهرداري و تنظيم گزارش خلاف در موردمتراژ ساختمان آقاي .... به كميسيون ماده صد.
6 (و) فرزند.00 41 ساله اهل .... معيل كارمند.00مسلمان فاقد سابقه متهم شده است به بيست فقره اخذ رشوه بنحومعاونت و مشاركت و مباشرت و بصورت باندي جمعا" به مبلغ هشت ميليون و ششصد هزار ريال و تنظيم صورتحسابهاي عوارض زايد بر مبلغ مقرر و اخذ رشوه وسپس تقليل ميزان عوارض و سرق اوراق پرونده هاي ساختمان مهديه و جعل در نقشه و طرح تفصيلي.
7 (ز) فرزند.00 35 سلاه كارمند.00 معيل مسلمان فاقد سابقه متهم است به اخذ ده فقره رشوه به نحو معاونت و مشاركت و مباشرت به نحو باندي جمعا" به مبلغ دو ميليون و سيصد و هفتاد وپنج هزار ريال و  اخذ يك دستگاه تلويزيون رنگي و جعل در پروانه ساختماني خيابانهاي.00
8 (خ ) فرزند.00(مشهور به 000) 30  ساله .... ساكن .... و .... كارمند.00 متهم شده است به اخذ شصت فقره رشوه بنحو معاونت و مشاركت و مبارشت و بصورت باندي جمعا" بمبلغ دو ميليون و سيصد و هفتادوپنج هزار ريال و جعل در فرم كميسيون ماده صد مربوط به ساختمان .... و جعل در راي كميسيون ماده صد ساختمان .... و سرقت مدارك و راي كميسيون ماده صد مربوط به ساختمان .... و جايگزين گردن فرم ديگري به جاي آن و معامنت در تنظيم گزارش خلاف واقع به اتفاق (ه) كه باستناد موازين شرعي ومواد108و20 قانون تعزيرات و قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشاء و اختلاس و كلاهبرداري و مواد 25 قانون مجازات اسلامي درخواست مجازات متهمين شده است. مشروح قضيه به اين نحو بوده است كه پيرو اعلامات واصله به اداره اطلاعات شهرستان .... مبني بر اين كه عده اي از پرسنل .... به صورت باندي و مشتركا به مبادرت به انجام كارهاي خلاف قانون از قبيل دستكاري و سرقت و تعويض اوراق پرونده هاي شهرداري ، خارج نمودن مهر و اسناد شهرداري و دولتي ، عدم جلوگيري ازتخلفات ساختماني وناديده گرفتن تخلفات ساختماني بعضي و جلوگيري و شدت عمل نسبت به ساختمان سازي عده اي ديگر ودلالي و كارچاق كني و باندبازي و رشا و ارتشا و سوء استفاده هاي مالي و ايجاد نارضايتي و سرگرداني ارباب رجوع واهالي شهر مي نمايد، اداره اطلاعات.00بانظارت وهماهنگي دادسراي عمومي .... با تحقيق از مراجعين به شهرداري و شكات كه عده زيادي هستند وبا تحقيق از يكايك متهمين منفردا و با تنظيم صورتجلسات مواجه حضوري طي چندين مرحله رسيدگي ، نهايتا" مراتب را طي گزارش شماره 2881/م /ن 19/11/70 به دادسراي عمومي .... اعلام نموده است.
به شرح چنديدن جلداوراق تحقيقاتي انجام شده دراداره اطلاعات.00 شكات موارد وجوه پرداختي و متهمين نيز موارد تخلفات و اخذ وجوه دريافت را اعتراف نموده اند. متهمين در خلال تحقيقات انجام شده در دادسراي عمومي .... و نيز به موجب اوراق استنطاقيه به خط خود اعتراف به اعمال انتسابي و اخذ رشوه نموده اند.
آقاي داديار دادسراي .... بلحاظ صلاحيت رسيدگي دادسراي مركز استان به صلاحيت رسيدگي دادسراي عمومي .... قرار عدم صلاحيت صادره نموده و پرونده را به دادسراي .... ارسال داشته است و با ارجاع پرونده به آقاي بازپرس شعبه سوم دادسراي .... پرونده به منظور رفع نقص و استماع شكايت فرمانداري .... و تعيين موارد مقررات و دفعات اخذ رشوه هر يك از متهمين به ادراه كل اطلاعات.00اعاده شد و اداره مزبور نيز پرونده را با گزارش مورخ 7/2/71 عودت داده است. توضيحا" اينكه پرونده اتهامي متهمين در دو نوبت با صدور قرار عدم صلاحيت از دادسراي عمومي .... به دادسراي .... (مركزاستان ) ارسال شده است. در تحقيقات انجام شده دادسراي .... متهمين بعضا" قسمتهايي از اعترافات خود را قبول و قسمتهايي را تكذيب وچندنفر به كلي اظهارت اوليه خود را تكذيب و ادعا نموده اند براثرشكنجه و اذيت و آزار ناگزير به اقرار شده اند و مرتكب جرمي نشده اند.
(ه) يكي از متهمين ، آقاي .... وكيل پايه يك دادگستري را به عنوان وكيل خود معرفي نموده 0 آقاي بازپرس دادسراي .... با تفهيم اتهام متهمين و اخذ تامين نهايتا" درتاريخ 23/3/71 قرار مجرميت متهمين را صادر نموده و متذكر شده پرونده در مورد ساير متهمين جداگانه مفتوح و در اداره اطلاعات در جريان رسيدگي است.
قرار صادره به موافقت دادسرا رسيده و كيفرخواست شماره 574 6/4/71 عليه متهمان تنظيم شده و پرونده جهت رسيدگي به شعبه 21 دادگاه كيفري يك .... ارجاع شده است. شهرداري .... از دادسراي .... در خواست نموده امتيازات كساني كه بناحق با پرداخت رشوه تحصيل شده لغو و متخلفين تعقيب شوند.
چند نفر ديگر از متهمين به اسامي (الف ) و (ب ) و (و) و (ز) به ترتيب آقايان .... و000و000 وكلاي دادگستري را بعنوان وكلاي خود به دادگاه معرفي كرده اند.
شعبه 21 دادگاه كيفري يك .... با تعيين وقت رسيدگي و احضار متهمين و وكلاي آنها و با انجام دادرسي واستماع مدافعات  متهمين و وكلاي آنها كه اجمالا" بعضي به كلي منكر اخذ رشوه و بعضي اقرار به وصول اقلام جزيي رشوه نموده اند به موضوع رسيدگي نموده است.در خلال رسيدگي آقاي .... اولين وكيل (و) از وكالت نامبرده استعفا نموده است.
شعبه 21 دادگاه كيفري يك .... با چندين جلسه دادرسي بااعلام ختم رسيدگي به موجب راي شماره 9891/8/71 در مورد جعل و سرقت اسنادي اتهام (الف ) و (ب ) و (ج ) و (ه) و (و) و (خ ) حكم برائت صادر نموده و در مورد اخذ رشوه اتهامي متهمين با احراز بزهكاري همه آنها باستناد ماده 3 از قانون تشديد مجازات مرتكبين ارتشاء و اختلاس و كلاهبرداري و با رعايت ماده 47 قانون مجازات اسلامي در مورد تعدد و رعايت بند 5 ماده 22 قانون مذكور از حيث جواني و شئونات اجتماعي و اقرار متهمين رديف 3و4 در كشف واقع با اعمال تخفيف ، متهمين رديف اول و دوم و ششم و هفتم يعني (الف ) و (ب ) و (ز) و (و) را هريك به تحمل سه سال حبس و متهمين رديف رديف پنجم و هشتم يعني (ه) و (خ ) را هر يك به تحمل هيجده ماه حبس و (ج ) و (د) را هر كدام به تحمل يك سال حبس با احتساب ايام بازداشت قبلي و هر يك از متهمين را به تحمل ده ضربه شلاق و (الف ) و (ب ) و (و) را هر كدام به دوسال انفصال و (ه) و (خ ) هر يك به يك سال انفصال و (د) و (ج ) راهر به شش ماه انصال و (ز) را به سه سال انفصال موقت از خدمات دولتي و از حيث جزاي نقدي (الف ) را به پرداخت بيست ويك ميليون و پانصد و بيست و هشت هزار ريال و (ب ) را به پرداخت هيجده ميليون دويست و نود هزار ريال و (ج ) را به پرداخت مبلغ يازده ميليون و صدوپنجاه هزار ريال و (د) را به پرداخت يازده ميليون و چهارصد و شهتاد هزار ريال و(ه) را به پرداخت مبلغ هشت ميليون وسيصد و هفتاد هزار ريال ، (و) را به پرداخت هشت ميليون و ششصد هزار ريال ، (خ ) را به پرداخت مبلغ دو ميليون و سيصد و هفتاد و پنج هزار ريال در حق صندوق دولت محكوم كرده است.
راي صادره ابلاغ شده آقاي .... به وكالت از (ز)و(د) وآقاي .... به وكالت از آقايان : (ه)و(و) و(ب ) وكيل خود آقاي .... را از سمت وكالت عزل كرده اند و سپس نامبردگان به موجب دو فقره لايحه تقديمي به شعبه 21 دادگاه كيفري يك .... از تجديدنظرخواهي خود عدول و اعلام انصراف كرده و طبق ماده شش قانون اصلاح پاره اي از قوانين دادگستري استدعاي اعمال تخفيف نموده اند و دادگاه كيفري يك مقرر داشته درخواست آنها ضميمه شود.
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد. پس از قرائت گزارش آقاي .... عضو مميز و اوراق پرونده و نظريه كتبي آقاي .... داديار ديوان عالي كشور اجمالا" مبني بر نقض دادنامه مشاوره 9891/8/71 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

مرجع :
كتاب كلاهبرداري ،اختلاس وارتشاء درآراي ديوان عالي كشور
تاليف يداله بازگير ، نشرحقوقدان ، چاپ اول ،پائيزسال 1376
59