آرا ديوان عدالت اداری

تاريخ رسيدگي 3/9/73
شماره دادنامه 73/495/18
شعبه 18 ديوان عالي كشور

خلاصه جريان پرونده

در تاريخ 18/5/1369 آقاي (الف )وكيل دادگستري بوكالت مع الواسطه از آقاي (ب ) دادخواستي بطرفيت شهرداري مشهدتسليم و از حيث نصاب بمبلغ دو ميليون و يكصد هزار ريال ارزيابي نموده وبشرح دادخواست توضيح داده است كه : (قطعه زمين محصور شده شماره 2269 از اراضي مزرعه آبكوه طبق سند شماره 36813 مورخ 18/6/1355 در اجاره موكل بوده با مراجعه به آستان قدس جهت تجديداجاره و استعلام قدس رضوي از شهرداري طبق نامه شماره 26992/10/130 مورخ 2/5/68 شهرداري محترم منطقه 2 مشهد طي نامه شماره 14200/2 مورخ 11/5/68 باداره اراضي آستان قدس نيز طي شماره 34663/10/4130/6/68 بموكل اخطار نموده نظر باينكه زمين در طرح شهرداري قرار گرفته اعلام نموده كه قطعه زمين مذكور در مسير خيابان شصت متري واقع گرديده و آستان قدس رضوي در اين مورد هيچگونه تعهدي ندارد با عنايت باينكه بر طبق مقررات بقانون شهرداري و ساير قوانين شهرداري مكل است كه در اينگونه موارد جوابگوي خسارات وارد شده بمالكيت و مستاجرين اراضي مذكور باشد و با بهاي آنرا بپردازد و يا آنكه زميني كه از نظر كمي و كيفي منطبق با زمين مورد تصرف باشد بمالك ومتصرف اينگونه اراضي در عوض واگذار و منتقل نمايد و چون باوجودمراجعات مكرري كه تا اين زمان بشهرداري داشته و نتيجه اي نگرفته ناگزير بوكالت از طرف آقاي خواهان باقامه اين دادخواست مبادرت و فعلا" از نظر نصاب دادرسي تا ميزان دو ميليون و يكصد هزارريال هزينه دادرسي پرداخت مي گردد و هزينه دادرسي پس از جلب نظر كارشناس در مورد تعيين بهاي حقيقي قطعه زمين مذكور و هنگام صدور حكم تقديم خواهد شد مستندات دادخواهي فتوپي از سند رسمي و نامه هاي آستان قدس و شهرداري به پيوست تقديم است و همچنين بمعاينه محل و جلب نظر كارشناس تمسك مي جويد)) رسيدگي به شعبه پنجم دادگاه حقوقي يك مشهد ارجاع و بكلاسه 69/277 ثبت گرديده است و دادگاه مرجوع اليه ضمن تعيين وقت طرفين را براي رسيدگي دعوت نموده است و آقاي (ج ) با تسليم لايحه اي كه بشماره 17/6/69 ثبت و با ضميمه كردن فتوكپي وكالتنامه شماره 9043 خود را بسمت وكيل شهرداري مشهد معرفي كرده است وسپس وكيل مرقوم لايحه اي داده كه بشماره 71343/12/69ثبت شده و بشرح آن تقاضاي صدور حكم برد دعوي خواهان نموده است و توضيح داده است اولا" زمين خواهان (مورد اجاره ) بطور كامل در طرح توسعه است ولي طرح هنوز اجرا نشده و زمين از تصرف خواهان خراج نشد و دعوي فاقد وجاهت قانوني است ثانيا" خواهان اقدام باحداث بنا و احياء نكرده است با توجه بماده 13 آئين نامه نحوه واگذاري املاك بشركت ها و موسسات مصوب 1/4/1348 بهاي عرصه بمالك تعلق مي گيردكه خواهان مستاجر زمين است و در تاريخ 7/12/1369 جلسه دادگاه با حضور وكيل خواهان تشكيل شده و پس از استماع اظهارات او وملاحظه لايحه وكيل خوانده كه وكيل خواهان گفته شهرداري تصريح نموده كه قطعه فوق در مسير خيابان 60 متري دنباله بلوار فردوسي اراضي كوي زيباشهر قرار گرفته و سلب تصرفات موكل شده و شهرداري بايستي بابت حق سرقفلي يا حق تقديمي و يا امتيازمنافع زمين بشرح عادله روز بپردازد وتقاضاي جلب نظر كارشناس نموده ام دادگاه استعلام از شهرداري منطقه 2 درباره اينكه تا كنون موضوع طرح نامه شماره 14200/112/5/68 اجرا شده يا خير و از متصرف رفع تصرف شده يا خير يا هنوز زمين در تصرف متصرف باقي است را ضروري دانسته و پس از استعلام و وصول پاسخ بشماره وارده 2311/255/12/69 اجرا شده يا خير و از متصرف رفع تصرف شده يا خير يا هنوز زمين درتصرف متصرف باقي است را ضروري دانسته و پس از استعلام و وصول پاسخ بشماره وارده 2311/255/12/69 مبني بر اينكه پرونده بدايره حقوقي شهرداري فرستاده شده و تا كنون برگشت نشده دادگاه طرفين را براي رسيدگي دعوت نموه است وكيل خواهان بشرح لايحه وارده بشماره 28882/7/70 اعلام كرده شهرداري در نامه شماره 127128/3/70 اذعان كرده قطعه زمين موكل در مسير خيابان 60 متري واقع و به كسي هم اجازه اسكان از طرف شهرداري داده نشده بنابراين سرتاسر درتصرف شهرداري بوده ثانيا" در نامه مذكور اعلام شده از موكل عوارضي دريافت نگرديده اين قسمت كذب محض است برابر قبض شماره 136477 عوارض نوسازي تا آخر سال 1368 دريافت شده كه فتوكپي آن تقديم مي شودآقاي (د)مجددا" با ضميمه كردن فتوكپي وكالتنامه شماره 9043 ضمن لايحه اي كه بشماره 28888/7/70 ثبت شده پس از اداي توضيحاتي تقاضاي رد دعوي خواهان را نموده است و در تاريخ 29/7/70 جلسه دادگاه باحضوروكيل خواهان دعوت كرده است آقاي (د) وكيل شهرداري بشرح لايحه اي كه شماره 1507 21/11/70 ثبت شده پس از توضيحاتي رد درخواست خواهان را تقاضا كرده است و در روز23/11/1370 جلسه دادگاه اب حضور وكيل خواهان دادگاه براي تشخيص وضعيت محل قرار معاينه محلي صادر نموده و در روز17/4/1371 با حضور وكيل خواهان و نماينه شهرداري منطقه ده شهرداري قرار صادره توسط دادرس دادگاه اجرا شده سپس دادگاه وكلاي طرفين را براي رسيدگي و ملاحظه صورتمجلس معاينه محل و دعوت نموده و روز17/9/1371 جلسه دادگا با حضور وكيل خواهان تشكيل شده و با ملاحظه لايحه وكيل خوانده بوارده شماره 161294/9/1371 و استماع اظهارات وكيل خواهان دادگاه براي تعيين ارزش منافع زمين مورد اجاره متعلق بخواهان جلب نظر كارشناس را ضروري دانسته و باصدور قرار ارجاع امر بكارشناس و اجراي قرار كارشناسي آقاي كارشناس را ضروري دانسته و با صدور قرار ارجاع امر بكارشناس و اجراي قرار كارشناسي آقاي كارشناسي منتخب نظريه خود را بشرح گزارش وارده بشماه 16269/2/72 ثبت شده نسبت بنظريه كارشناسي اعتراض نموده خود را بشرح گزارش وارده بشماره 16269/2/72 ثبت شده نسبت بنظريه كارشناسي اعتراض نموده دادگاه ضمن تعيين وقت وكلاي طرفين وكارشناس را براي اخذ توضيح از كارشناس و نظريه تكميلي دعوت نموده وكيل شهرداري لايحه اي داده كه بشماره 91388/9/72 ثبت شده و بشرح آن تقاضاي ابطال نيز كارشناس و انتخاب كارشناس ديگر نموده است ودر روز91388/9/72 ثبت شده و بشرح آن تقاضاي ابطال نظركارشناس و انتخاب كارشناس ديگر نموده است و در روز10/9/72 جلسه دادگاه با حضور وكيل خواهان و كارشناس تشكيل شده آقاي كارشناس درخواست نموده پانزرده روز به او مهلت داده شود تا نظريه تكميلي خود را اعلغام نمايد و دادگاه بااين درخواست موافقت نموده است وكارشناس نظريه تكميلي خود بشرح وارده بشرح 241463/9/72 اعلام نموده است با ابلاغ نظريه وكيل خواهان بشرح وارده بشماره 81528/10/72 و بنظريه اعتراض نموده وكيل خوانده بشرح وارده 101913/12/1372 اعلام كرده است اعتراض وكيل خواهان خارج از مهلت است و اعتباري ندارد و دادگاه ضمن تعيين وقت طرفين و كارشناس را براي رسيدگي و اخذ توضيح ازا كارشناس دعوت كرده است و روز12/12/1373 جلسه دادگاه با حضور آقاي وكيل خواهان و كارشناس تشكيل شده باملاحظه وكيل خوانده و استماع توضيحات حاضرين ختم رسيدگي را اعلام و راي تجديدنظرخواسته را بشرح زير صادر نموده است (در موردي دعوي آقاي (الف ) بوكالت از آقاي (ب ) بطرفيت شهرداري با وكالت آقاي (ج ) كه پس از استعفاي وي آقاي ( وكالت شهرداري را بعهده گرفته است.داير بر مطالبه زمين معوض و با بهاي منافع عرصه زمين موردتصرف خواهان كه مبلغ دو گرفته است. داير بر مطالبه زمين معوض و با بهاي منافع عرصه زمين مورد تصرف خواهان كه مبلغ دو ميلوين ويكصدهزار ريال تقويم و تقاضاي جلب نظركارشناس شده است و با توجه بمحتوتات پرونده واينكه تصرف و مالكيت منافع عرصه خواهان طبق اجاره خط رسمي شماره 1039288/3/1349 و صلح حقوقي شماره 1836153/6/55 تنظيمي در دفترخانه 23 مشهد زمين بشماره 2269 بمساحت پانصد متر مرعب سري 2 كه بين استان قدس و خواهان تنظيم گرديده به زمين مورد نزاع مسلم است با عنايت بقبوض ارائه شده از طرف خواهان كه عوارض زمين مورد نزاع را به شهدراي پرداخت كرده است نتيجه بنظردادگاه خواهان مالك منافع عرصه بوده است با عنايت باينكه در طرح توسعه خيابان شصت متري و معابر ايجاد بلوار فردوسي زمين خواهان را شهرداري تصرف كرده است و دادگاه ارجاع امربكارشناس مربوطه را ضروري دانسته وكارشناس منتخب پس از ملاحظه زمين مورد نزاع نظريه خودرا طي لايحه 16185/2/72تقديم كه پس از اعتراض خوانده واخذ توضيح از كارشناس نظريه تكميلي خود را بشماره 241463/9/1372به دادگاه تقديم داشته و قيمت هر مترمربع را يكصد و شانزده هزار ريال تعيين كرده است كه اين نظريه را وكيل خوانده طي لايحه شماره 101913/12/1372 مورد قبول وكيل خواهان نيز در محضر دادگاه در جلسه 12/12/72 بالحصراحه موافقت خود با نظريه تقديمي اعلام كرده است  نظر باينكه متراژ زمين خواهان پانصد مترمرعب بوده است لذا دادگاه دعوي خواهان را در باب بهاي خواسته بميزان تعيين شده در نظريه كارشناس واردتشخيص وخوانده رامحكوم بپرداخت مبلغ  ... / ... /58 ريال از بابت بهاي زمين خواهان در حق وي صادر و اعلام مي دارد راي ظرف مدت بيست روز قابل تجديدنظر در ديوانعلاي كشور است )) پس از ابلاغ راي وكيل شهرداري مشهد در مهلت مقرر نسبت به آن تجديد نظرخواهي نموده و پساز توضيحاتي نقض دادنامه صادره را خواستار شده است با ارسال نسخه دوم دادخواست جهت تجديدنظرخوانده مشاراليه بشرح لايحه وارد بشماره 2297/3/73 تقاضاي ابرام دادنامه رانموده است و سپس سرپرست اداره حقوقي شهرداري مشهد بشرح لايحه اي كه به شماره 4316/3/73 ثبت شده با ضميمه كردن فتوكپي دادنامه شماره 211568/10/71 شعبه چهارم ديوان عدالت اداري تقاضاي ابطال دادنامه صادره را نموده است با وصول پرونده بديوانعالي كشور به كلاسه بالا ثبت و چهت رسيدگي باين شعبه ارجاع گرديده است ودادخواست و لايحه جوابيه هنگام شور قرائت خواهد شد.
هيئت شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس ازقرائت گزارش آقاي  ...  عضو مميز وبررسي اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 984/43/12/1372 تجديدنظرخواسته مشاوره نموده چنين راي مي دهد:

بسمه تعالي

نسبت به دادنامه تجديدنظرخواسته ايرادوارداست زيرادرصورتيكه زمين موردادعاي خواهان قبلا" توسط شهرداري تصرف شده باشد بايستي براي تعيين بهاي زمين و اعياني و خسارت طبق مقررات ماده 4قانون نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي برنامه هاي عمومي ، عمراني و نظامي دولت مصوب 17/11/1358 شوراي انقلاب اسلامي اقدام شود و در صورتكيه تصرف بعدا" صورت گرفته باشد(از تاريخ تصويب قانون نحوه تقويم ابنيه املاك واراضي مورد نياز شهرداري ها) طبق ماده واحده اخيرالذكر دادگاه مي بايستي اقدام به تعيين بهامي نمود لذا رسيدگي ناقص تشخيص داده مي شود و مستندا" بمواد سه و بند(ب ) ماده شش قانون تجديدنظرآراء دادگاهها مصوب مرداد1372 دادنامه تجديدنظرخواسته نقض و رسيدگي مجدد بهمان دادگاه صادركننده حكم منقوض ارجاع مي شود تا با توجه بمراتب بالا رسيدگي و حكم مقتضي صادر نمايند.

مرجع :
كتاب منتخب آراء ديوانعالي كشور پيرامون مسائل اراضي وآب
تاليف يداله بازگير
انتشارات فردوسي ، چاپ گيتي / 78 ، چاپ اول
154