رای ديوان عالی كشور

تاريخ رسيدگي : 10/8/1372   شماره دادنامه : 577 /24    مرجع رسيدگي : شعبه 24 ديوان عالي كشور
خلاصه جريان پرونده :
به شرح مذكور دادنامه شماره 470/24 صادره از شعبه 24 ديوان عالي كشور در تاريخ 5/11/66 آقايان 1 ـ سيد لطيف … 2 ـ علي … به طرفيت سازمان آب و آبياري شهرستان بانه دادخواستي به خواسته رسيدگي و صدور حكم برآورد و جبران ميزان خسارت وارده ناشي از قطع آب چشمه كاني بيان واقع در روستاي برين از اشجار و باغات و چنارستان و زمينهاي زراعتي اينجانبان دادگاه حقوقي يك سقز نموده اند كه به شعبه اول ارجاع گرديده  و خلاصتاً توضيح داده اند كه به شهادت اهالي منطقه و صورت مجلس مورخ 18/4/64 كه به امضاء رييس دفتر طرحهاي تامين آب بانه و رييس سازمان آب و آبياري بانه و كارشناس ناظر طرح و مسئول و ناظر طرح برين و باغداران رسيده اراضي و اشجار و باغات و چنارستان تحت تصرف اينجانبان از آب چشمه از آب كافي بيان آبياري گرديده و برابر همين صورت جلسه مقرر گرديده سازمان آب انتقال آب مذكور به شهر بانه برآورد و تعيين خسارات وارده به اشجار و باغ و چنارستان و زمينهاي زراعتي به اينجانبان اقدام و برابر صورت جلسه مورخ 22/7/64 مورد اشاره در نامه مشاره 111/19998 1/29 ـ 2 سازمان آب منطقه غرب به عنوان معاونت محترم عمراني استانداري كردستان كه فتوكپي آن نيز تقديم مي گردد و قيد شده چنانچه بر اثر اجراي پروژه انتقال آب خساراتي به باغداران و كشاورزان پائين دست وارد آيد با همكاري اداره كل كشاورزان استان برآورد خسارت وارد اقدام شده و در همين نامه اضافه شده با عنايت به اين مطلب كه تاكنون آبي از محل آبگير مذكور به شهر بانه انتقال نيافته و در حال حاضر خساراتي به باغداران و كشاورزان پائين دست وارد نشده و تا زمان بهره برداري از پروژه مورد بحث هر گونه برآوردي دراين زمينه عملي نبوده و در همين نامه با اشاره به مفاد تبصره 2 ماده 3 لايحه قانوني نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي برنامه هاي عمراني دولت دستگاه اجرايي مكلف است حداكثر ظرف سه ماه نسبت به برآورد و جبران خسارات وارده اقدام نمايد خود را موظف به برآورد و جبران خسارت وارده دانسته و در سطور آخر همين نامه متعهد شده پس از وقوع خسارت نسبت به جبران آن اقدام نمايد و با توجه به مفاد اقدامات بعدي نتيجه را اعلام فرمايند چون اولاً با انتقال آب مورد بحث از چند ماه پيش به شرح مذكور در فوق كه قرنها مورد استفاده اينجانبان و اسلاف ما براي امر آبياري زمينهاي زراعتي و باغات ما بوده موجبات خشكيدن باغات و از حيز انتفاع خارج شدن زمينهاي زراعتي ما فراهم گرديده و براي ابد آب مذكور مورد استفاده ما نخواهد بود ثانياً به شرح صورت مجلس مورد اشاره در فوق سازمان آب بانه متعهد شده كه قبل از انتقال آب مذكور در فوق نسبت به برآورد و تعيين خسارات وارده به اشجار متعلق به اينجانبان اقدام و سازمان آب طي نامه مذكور در فوق با توجه به تبصره 2 ماده 3 لايحه قانوني نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي برنامه هاي عمراني دولت خود را مكلف و متعهد دانسته كه ظرف سه ماه در اين زمينه اقدام نمايد و از طرف ديگر با توجه به صورت مجلس مورخ 18/4/64 مقرر گرديده كه اداره كل كشاورزي استان ميزان خسارات تعيين و نتيجه را به سازمان اعلام نمايد و چون تاكنون نسبت به جبران خسارت وارده به اينجانبان اقدامي به عمل نيامده تقاضاي صدور حكم به شرح خواسته دارد . ضمناً در تاريخ 10/8/69 آقاي سيد عبدالباقي  … و بانو جهان … و بانو گلاويز … به طرفيت سازمان آب  وآبياري شهرستان بانه و آقاي سيد لطيف … به خواسته ورود در دعوي پرونده شماره 1613 حقوقي يك سقز به نام شخص ثالث مقوم به مبلغ 893670 ريال تقديم دادگاه حقوقي يك سقز نموده و خلاصتاً اظهار داشته اند كه به موجب گواهينامه مذكور در ستون دلائل منضمات اين دادخواست كه فتوكپي آن پيوست است اينجانبان به ميزان 2/1 سهم محق مي باشيم كه نامه سازمان آب منطقه غرب استان كردستان به شماره 111/31833 سازمان آب منطقه غرب استان كردستان كه به عنوان آن دادگاه تقديم شده مويد اين واقعيت مي باشد تقاضاي صدور راي شايسته را دارند پس از تعيين وقت و ابلاغ به طرفين خواهانها دعوي اصلي اظهار داشته اند پرونده حسب راي ديوان عالي كشور آماده صدور راي مي باشد و در خصوص دعوي ورود ثالث دعوي مذكور فاقد دليل مدرك مي باشد و نامبردگان هيچگونه حقي ندارند نماينده سازمان آب اظهار داشته ضمن اينكه اصل وقوع خسارت مورد قبول است ليكن چون اشجار موضوع دعوي در بستر حريم رودخانه واقع گرديده خواهانها دليلي بر مالكيت خود تقديم نكرده اند سر انجام دادگاه پس از رسيدگي طبق دادنامه شماره 10 و 11 اداره خوانده را محكوم به پرداخت مبلغ 219076 تومان در حق سيد لطيف … و مبلغ 580000 تومان در حق آقاي علي … نموده است و در مورد ورود ثالث موضوع دعوي آقاي سيد عبدالباقي … و بانوان گلاويز و جهان … به طرفيت سازمان آب شهرستان بانه و سيد لطيف… بابت مطالبه سهم الارث خود از خسارات موضوع دعوي قرار رد دعوي صادر كرده است اشخاص ثالث از دادنامه مذكور تجديد نظر خواهي كرده اند كه پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده  اين شعبه پس از رسيدگي چنين راي صادر كرده است ( اعتراض تجديد نظر خواهان در مورد امتناع دادگاه از رسيدگي توام دعوي وارد ثالث با دعوي اصلي موثر تشخيص ميگردد زيرا طبق ماده 270 قانون آيين دادرسي مدني شخص ثالث مادام كه اعلان ختم دادرسي نشده مي تواند وارد دعوي شود طبق اصول كلي دادگاه هنگام ختم رسيدگي را اعلام مي دارد كه متعاقب آن مبادرت به صدور راي نمايد در اين پرونده اعلام ختم دادرسي هنگام نظريه اصدار نظريه صحيح نبوده زيرا چه بسا كه پس از صدور نظريه دادگاه با توجه به راي ديوان عالي كشور يا به جهات ديگري مصمم و يا ملزم به ادامه رسيدگي باشد در اين پرونده وارد ثالث چند ماه قبل از صدور راي مبادرت به تقديم دادخواست نموده و دادگاه حسب مورد مكلف به اقدام بر طبق مادتين 270 ، 271 قانون آيين دادرسي مدني بوده است لذا راي تجديد نظر خواسته كلا نقض و رسيدگي مجدد به شعبه ديگر دادگاه حقوقي يك سقز و چنانچه در محل شعبه ديگري نباشد به دادگاه حقوقي يك سنندج ارجاع مي گردد) پس از ادعاده پرونده به شعبه سوم ارجاع گرديده دادگاه مذكور وقت تعيين و به اصحاب دعوي آقايان سيد لطيف … و علي … از خواهانهاي اصلي اظهار داشته اند كه روستاي فاوه در حاشيه و مسير رودخانه بذر تقريبي بيست خرواز بيشه و مقدار جزئي زمين دارد و متعلق به روستائيان است پس از اقدامات سازمان آب هر كس نسبت به سهم خود در باب مطالبه خسارت اقدام كرده از جمله واردين ثالث چنارستان آنها ارتباطي به ما ندارد و جدا مي باشد در مورد دعوي اصلي ما با توافق به كارشناس ارجاع و نظريه كارشناس مورد تاييد است وارد ثالث به تاييد به سازمان آب استناد كرده است كه ارتباطي با بيشه و باغ مورد ادعا ما ندارد آنها براي مطالبه حق خود طرح دعوي كرده اند كه قبلا راجع به آن اتخاذ تصميم شده است وارد اين ثالث ضمن لايحه تقديمي اظهار داشته اند كه برابر گواهينامه رسمي شماره 8276 كه فتوكپي آن پيوست پرونده است روستاي ناوه ملك شرعي و قانوني اينجانبان است كه  با قطع آب چشمه كاني واقع در روستاي بوين سفلي و انتقال آن به شهر بانه وسيله سازمان آب بانه تمامي باغات و چنارستان و اشجار مثمر و مزارع ملكي اينجانبان كه قرنها از آن آبياري مي شده اند خشك شده و از بين رفته و خسارت كلي به اينجانبان وارد گرديده كه سازمان كردستان هم طي نامه شماره 111/31833 به عنوان دادگاه سقز منعكس در پرونده كه فتوكپي آن مجددا تقديم ميگردد بر حقانيت اينجانبان صحه نهاده و همين سازمان هم به موجب نامه شماره 111/16926 كه فتوكپي آن پيوست پرونده است و مجددا تقديم مي گردد به عنوان سازمان آب و آبياري شهرستان بانه حقانيت اينجانبان را تاييد نموده حال چون اولا حقانيت اينجانبان كاملا ثابت و محرز و بلاترديد است و ثانياً آقاي سيد لطيف … هيچگونه دليل و مدركي دال بر حقانيت خود درخواسته ارائه نداده و ثالثاً كار ارزيابي خسارات وارده بدون اطلاع و حضور اينجانبان صورت گرفته و رابعاً دربهاي خسارت وارده به ميزان 2/1 سهيم مي باشيم و در خاتمه تقاضاي صدو قرار گرفته و رابعا دربهاي محلي و راي شايسته را نموده اند نمايندگان سازمان آب اظهار داشته اند براي سازمان متبوع فرق نمي كند كه خسارت را به چه كسي پرداخت 
كند اصل اين است كه مدعيان اسناد مالكيت ارائه نداده اند اگر دادگاه حق آن را تاييد كند در باب دعوي اصلي با توافق نظر كارشناس جلب گرديده در مورد واردين ثالث قبلا طرح دعوي نموده اند و مفاد نامه استنادي واردين ثالث منتسب به سازمان آب در واقع حكايت از تاييد ادعاي آن در باب نصف بيشه مورد ادعاي خواهانهاي اصلي ندارد و چنين تاييدي نكرده است دادگاه پرونده كلاسه 71/192 را مطالبه نموده و سر انجام چنين راي صادر كرده است (… اداره خوانده اول با بيان اين مطلب كه نسبت به اصل خسارت اقرار و اعتراف دارد و برابر راي دادگاه به تناسب حصه مالكانه اشخاص اعم از آقاي شيخ لطيف … به عنوان خواهان اصلي ديگران به عنوان واردين ثالث حاضر به پرداخت خسارت خواهد بود تقاضاي احراز مالكيت اشخاص را كرده است چون از اظهارات واردين ثالث به دست مي آيد كه غرس اشجار از سال 1342 بعد از فوت پدر خانمها جهان و كلاويز توسط آقاي سيد لطيف خواهان دعوي اصلي گرفته و واردين ثالث دخالتي در امور باغداري نداشته و عرفاً درختي وجود نخواهد داشت تا خسارتي بدان وارد شود و با التفاوت به اينكه كارشناس منتخب دادگاه در مورد خسارت وارده به اشجار آقاي سيد لطيف … اظهار نظر نموده و نظريه از تعرض و تخديش مصون مانده است و با عنايت به اينكه زياني قابل جبران است كه در نتيجه لطمه اي كه به يك حق مشروع شخصي وارد شده حاصل شده باشد عليهذا دادگاه اولا دعوي خواهانهاي اصلي را وارد تشخيص و به استناد ماده 2 قانون مسئوليت مدني اداره خوانده را به پرداخت بيست ميليون و يكصد و نود و هفت هزار و شصت ريال در حق آقاي سيد لطيف و نيز آن اداره را به پرداخت مبلغ پنج ميليون و هشتصد هزار ريال در حق آقاي علي … محكوم مي نمايد ثانياً به لحاظ فقد ادله اثباتي به استناد ماده 1257 قانوني مدني راي بر بطلان دعوي واردين ثالث صادر و اعلام مي دارد …) واردين ثالث با وكالت آقاي عبدالقار از دادنامه مذكور تجديد نظر خواهي كرده اند كه پس از انجام تبادل لوايح پرونده به ديوان عالي كشور ارسال و به اين شعبه ارجاع گرديده است . 
هيات شعبه در تاريخ بالا تشكيل گرديد پس از قرائت گزارش آقاي … عضو مميز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنين راي مي دهد : 
راي 
اعتراض تجديد نظر خواهان نسبت به آن قسمت از راي تجديد نظر خواسته كه عليه آنان صادر گرديده به نحوي نيست كه نقض راي مذكور را ايجاب نمايد . از لحاظ رعايت اصول و قواعد دادرسي نيز اشكال موثري در رسيدگي دادگاه مشهور نمي باشد لذا راي مورد بحث نتيجتاً ابرام مي گردد .