آرا ديوان عدالت اداری

رأي شماره 161، 162 و 163 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري درخصوص بازنشستگي اعضاء رسمي هيأت علمي دانشگاهها شماره هـ/86/359 
 
     
     
        تاريخ: 20/3/1387  
        شماره دادنامه: 161، 162، 163                 
        کلاسه پرونده: 86/359، 87/129، 130
        مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري.
        شکات: خانمها 1ـ نسرين ثروتيان 2ـ خديجه فرجادنيا.
        موضوع شكايت و خواسته: اعلام تعارض آراء صادره از شعب اول، هشتم، سوم و چهارم بدوي و دوم تجديدنظر ديوان عدالت اداري.
        مقدمه: الف ـ شعبه سوم در رسيدگي به پرونده کلاسه 84/2122 موضوع شکايت آقاي رسول عيوض زاده به طرفيت دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي به خواسته متن دادخواست به شرح دادنامه شماره 707 مورخ 24/2/1385 چنين رأي صادر نموده است، به موجب ماده 3 قانون بازنشستگي و وظيفه، دانشگاه مکلف است هر يک از اعضاي رسمي هيأت علمي را که به سن 65 سال تمام رسيده باشد، بازنشسته کند و با توجه به اينکه شاکي با توجه به سن وي مشمول قانون مزبور نبوده و بازنشسته نمودن نامبرده بدون جلب رضايت او وجاهت قانوني نداشته است، فلذا به نظر مي‎رسد که  اقدامات انجام شده درباره وي متضمن تضييع حق و نافي حقوق قانوني وي باشد. بدين جهت شکايت شاکي را موجه تشخيص و رأي به ورود آن و ابطال حکم بازنشستگي وي صادر و اعلام مي‎گردد. ب ـ شعبه دوم تجديدنظر در رسيدگي به پرونده کلاسه 85/986 موضوع تجديدنظرخواهي دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي و درماني شهيد بهشتي نسبت به دادنامه شماره 707 مورخ24/2/1385 به شرح دادنامه 1284 مورخ 24/8/1385 چنين انشاء رأي نموده‎اند، دادنامه تجديدنظرخواسته لازم‌الفسخ است، زيرا مطابق ماده 34 آيين‎نامه استخدامي هيأت علمي دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي و مؤسسات پژوهشي کشور، اعضاء رسمي هيأت علمي اعم از آموزش و پژوهش از لحاظ بازنشستگي و وظيفه تابع قوانين و مقررات بازنشستگي و وظيفه مستخدمين رسمي کشور مي‎باشند و برابر مقررات ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه قانون استخدام کشوري مصوب1368 بازنشستگي مستخدمين رسمي و وزارتخانه‎ها و مؤسسات دولتي با حداقل 30 سال سابقه خدمت قابل قبول از لحاظ بازنشستگي صورت مي‎گيرد و با توجه به اينکه در هيچ يک از مقررات و قوانين رضايت واجدين شرايط بازنشستگي پيش‎بيني نشده است. بنابراين اقدام دانشگاه تجديدنظر خواه در زمينه بازنشسته نمودن تجديدنظرخوانده مغايرتي بـا مقررات مذکور نداشته و بـر اساس ضوابط و مقررات صورت گرفته است ومقررات ماده 36 آيين‎نامه استخدامي فوق‌الاشاره بيانگر تکليف و الزام دانشگاه به بازنشسته شدن هر يک از اعضاء هيأت علمي مي‎باشد که به سن 65 سال تمام رسيده باشد و به هيچ وجه نافي مقررات ماده 34 آيين‎نامه فوق الاشاره نمي‎باشد و با عنايت به اينکه دادنامه تجديدنظرخواسته بدون توجه به موارد مذکور صادر گرديده مخدوش تشخيص و با فسخ آن حکم به رد شکايت صادر مي‎گردد. ج ـ شعبه سوم در رسيدگي به پرونده کلاسه 83/2123 موضوع شکايت اکرم ابوالحسن زاده به طرفيت دانشگاه علوم پزشکي بهشتي به شرح دادنامه قطعي شماره 2900 مورخ 9/11/1384 با عنايت به اينکه دلايل و مدارک مثبت ادعاي شاکيه موثر در مقام و موافق اصول و موازين قانوني نبوده و کليه اقدامات واحد دولتي مذکور مثبت و متضمن سالب حق قانوني شاکيه و نافي حقوق مکتسب وي مي‎باشد از اين حيث با احراز استحقاق شاکيه نسبت به مورد ادعا شکايت وي را که في‎نفسه متضمن تضييع حقوق حقه وي بوده را وارد دانسته با توجه به جميع جهات رأي به ورود شکايت و الزام مشتکي‎عنه به لغو حکم بازنشستگي و اعاده به محل خدمت وي و اجراي مصوبه هيأت وزيران به شرح منعکس در دادخواست صادر و اعلام مي‎دارد. دـ شعبه هشتم در رسيدگي به پرونده کلاسه 84/1682 موضوع شکايت خانم نسرين ثروتيان به طرفيت دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي به خواسته صدور حکم بر لغو بازنشستگي و اعاده به خدمت و اشتغال واجراي مصوبه54102/ت31941 ه‍ مورخ 15/10/1383 هيأت دولت به شرح دادنامه 264 مورخ 19/2/1386 با التفات به اينکه حسب ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي وظيفه مصوب 13/12/1368 وزارتخانه‎ها و مؤسسات و غيره مي‎توانند مستخدمين رسمي را که حداقل 30 سال سابقه خدمت داشته باشند، بازنشسته نمايند و توجهاً به اينکه سابقه خدمت شاکيه بيش از 37 سال بوده و از اين جهت تخلفي از مقررات صورت نگرفته، حکم به رد شکايت صادر نموده است. ه‍ـ ـ شعبه سوم در رسيدگي به پرونده کلاسه 84/3859 موضوع شکايت خانم خديجه فرجادنيا به طرفيت دانشگاه علوم پزشکي ايران به شرح دادنامه 709 مورخ 24/2/1385 با توجه به اينکه شاکي به سن 65 سالگي نرسيده و مشمول ماده 3 قانون بازنشستگي وظيفه نبوده و بازنشسته نمودن وي بدون جلب رضايت او وجاهت قانوني نداشته، چون اقدامات انجام‌شده درباره وي متضمن تضييع حق و نافي حقوقي قانوني او مي‎باشد بدين  جهت شکايت شاکي را با توجه به جميع جهات موجه تشخيص و رأي به ورود آن و ابطال حکم بازنشستگي وي صادر نموده است. وـ شعبه دوم تجديدنظر در رسيدگي به پرونده کلاسه 85/884 موضوع تجديدنظرخواهي دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي و درماني ايران به خواسته اعتراض به دادنامه 709 مورخ 24/2/1385 صادره از شعبه سوم ديوان به شرح دادنامه شماره 886 مورخ 6/6/185 چنين رأي صادر نموده است، نظر به اينکه خواسته و شکايت تجديدنظرخوانده در دادخواست تقديمي مرحله بدوي لغو احکام شماره 108615 مورخ 19/1/1384 و شماره 134874 مورخ 11/3/1384 مبني بر صدور حکم بازنشستگي بوده است که بعد از تسليم دادخواست مذکور و در خلال رسيدگي حکم ديگري در اين زمينه به شماره 10925835 مورخ 16/12/1384 از سازمان بازنشستگي کشوري مبني بر تاييد حکم بازنشستگي تجديدنظرخوانده صادر گرديده است. بدين ترتيب حکم اخيرالذکر جايگزين احکام قبلي فوق‌الاشاره گرديده و مآلاً وضعيت استخدامي و حقوقي تجديدنظرخوانده تغيير کرده است و حتي در حکم اخيرالذکر ميزان حقوق بازنشستگي و تاريخ اجراي آن نيز تعيين و مشخص گرديده است. بدين ترتيب حقوق ماهيانه نيز از حالت زمان اشتغال به حقوق دوران بازنشستگي تغيير يافته است. بنابراين تغيير وضعيت مزبور مستلزم اين بوده که شعبه بدوي قرار رد شکايت صادر نمايد که تجديدنظر خواه بتواند در صورت بقاي به شکايت علاوه بر دانشگاه تجديدنظرخواه سازمان بازنشستگي کشوري را نيز با تقديم دادخواست طرف شکايت قرار داده و نسبت به حکم موخر تقديم دادخواست نمايد. زيرا در غير اين صورت با لغو احکام قبلي حکم اخيرالصدور فوق‌الاشاره به قوت خود باقي مي‎ماند با توجه به اينکه در دادنامه تجديدنظرخواسته توجه نشده است، عليهذا با فسخ دادنامه اخيرالذکر قرار رد شکايت تجديدنظرخوانده صادر مي‎گردد. زـ شعبه چهارم در رسيدگي به پرونده کلاسه 85/1163 موضوع شکايت خانم خديجه فرجادنيا به طرفيت سازمان بازنشستگي کشوري و دانشگاه علوم پزشکي ايران به شرح دادنامه 3579 مورخ 7/9/1385 چنين رأي صادر نموده‎است، شاکي با دارا بودن 30 سال و 2 ماه و 19 روز سابقه خدمتي دولتي و قابل قبول براي بازنشستگي به استناد ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه پرداختي بازنشستگي نائل آمده است و تاريخ بازنشستگي وي از 1/4/1384 بـرقرار شده است و اقـدامات خواندگان وفـق مقررات قانون بوده است و لـذا شکايت وي را وارد ندانسته و حکم به رد شکايت صادر نموده است. ح ـ شعبه اول تجديدنظر در رسيدگي به پرونده کلاسه 85/4717 موضوع تجديدنظرخواهي خانم خديجه فرجادنيا به طرفيت دانشگاه علوم پزشکي ايران به خواسته، تجديدنظر در دادنامه 3579 مورخ 7/9/1385 شعبه چهارم به شرح دادنامه 1782 مورخ 22/5/1386 چنين رأي صادر نموده است، با توجه به ماده 34 آيين‎نامه استخدامي اعضاي هيأت علمي دانشگاهها، دانشگاه در صورت رسيدن سن عضو هيأت علمي به 65 سال مکلف بازنشسته نمودن عضو مي‎باشد و اين بدان معني نيست که اگر کمتر از 65 سال داشت نتواند او را بازنشسته نمايد و نظر به مفاد بند (ب) تبصره يک ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه مصوب سال 1368 که تجويز نموده، زنان با 20 سال سابقه نيز قابل بازنشسته شدن مي‎باشند و با عنايت به ميزان سابقه خدمتي تجديدنظر خواه و با توجه به محتويات پرونده نظر به اينکه از طرف تجديدنظرخواه نسبت به دادنامه تجديدنظرخواسته اعتراضي به عمل نيامده حکم به رد تجديدنظرخواهي و تاييد حکم بدوي صادر نموده است. ط ـ شعبه سوم در رسيدگي به پرونده کلاسه 85/1914 موضوع شکايت خانم ليدا نوايي به طرفيت دانشگاه علوم پزشکي شهيد بهشتي به شرح دادنامه 3112 مورخ 7/8/1385 چنين رأي صادر نموده است، مطابق ماده 34 آيين‎نامه استخدام هيأت علمي اعضاء رسمي هيأت علمي جز در مواردي که در آيين‎نامه فوق تصريح گرديده از لحاظ بازنشستگي تابع قانون استخدام کشوري مي‎باشند. در آيين‎نامه مذکور دانشگاه مکلف گرديد اعضاء رسمي هيأت را که به سن 65 سال رسيده‎اند بازنشسته کند، اما در خصوص افراد کمتر از 65 سال اظهار نظري ننموده و طبيعتاً اين امر تابع قواعد عمومي حاکم مي‎باشد که براساس تبصره يک ماده 20 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه قانون استخدام کشوري معلوم مي‎گردد که بازنشسته شدن اينگونه افراد منوط به تقاضاي آنان و موافقت دستگاه متبوع مي‎باشد که اين امر در خصوص مانحن فيه حاصل نگرديده است. لذا با توجه به جميع جهات معنونه ابلاغ براساس قوانين صادر نشده و حکم به ورود شکايت و لغو حکم ابلاغ بازنشستگي فوق‎الذکر صادر و اعلام مي‎گردد. ضمناً اجراي مصوبه مورخ 14/11/1383 هيأت دولت محمول بر صحت است. ي ـ شعبه اول تجديدنظر در رسيدگي به پرونده کلاسه 85/4140 و 85/4180 موضوع تقاضاي تجديدنظر دانشگاه علوم پزشکي و خدمات بهداشتي درماني شهيد بهشتي نسبت به دادنامه شماره 2112 مورخ 7/8/1385 دادنامه بدوي را تاييد نموده است. هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ فوق با حضور رؤساء و مستشاران و دادرسان علي‎البدل شعب ديوان تشكيل و پس از بحث و بـررسي و انجام مشاوره با اکثريت آراء بـه شرح آتي مبادرت بـه صدور رأي مي‎نمايد.

رأي هيأت عمومي

        مطابق تبصره يک ماده 2 قانون استخدام کشوري اعضاء رسمي هيأت علمي دانشگاه‎ها و مؤسسات عالي علمي دولتي در هر مورد که قانوني براي تعيين تکليف آنان وجود نداشته باشد. يا طبق قوانين مربوط تابع احکام عمومي قوانين استخدام کشوري شده باشند، مشمول مقررات قانون مذکور خواهند بود. نظر به اينکه در آيين‎نامه استخدامي اعضاء رسمي هيأت علمي دانشگاه و مؤسسات آموزش عالي مقرراتي در خصوص بازنشستگي اشخاص مذکور بر مبناي تقاضاي آنان و يا اختيار مؤسسه علمي ذيصلاح در بازنشسته کردن نامبردگان به لحاظ داشتن حداقل 30 سال سابقه خدمت پيش‎بيني نشده است و ماده 36 آيين‎نامه مزبور مبني بر الزام دانشگاه به صدور حکم بازنشستگي اعضاء رسمي هيأت علمي پس از رسيدن به سن 65 سال تمام نافي اعتبار احکام مقنن در مورد ساير شقوق بازنشستگي به شرح ماده 2 قانون اصلاح مقررات بازنشستگي و وظيفه قانون استخدام کشوري مصوب 1368 نيست، بنابراين دادنامه‎هاي مبني بر رد شکايت شاکيان که متضمن اين معني است، موافق اصول و موازين قانوني مي‎باشد. اين رأي به استناد بند يک ماده 19 و ماده 43 قانون ديوان عدالت اداري براي شعب ديوان و ساير مراجع اداري ذيربط در موارد مشابه لازم‎الاتباع است.



  
 
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري معاون قضائي ديوان عدالت اداري ـ مقدسي فرد