رای اصراری هيات عمومي ديوان عالي كشور

راي شماره : 2192-17/11/45

راي اصراري هيات عمومي ديوان عالي كشور
نظربه اينكه ماده 294قانون امورحسبي دادگاه رامكلف نموده است كه درضمن آگهي حصروراثت تصريح نمايدكه هركس وصيت نامه اي ازمتوفي نزد اوست وصيت نامه راظرف سه ماه به دادگاه بخش فرستدوبه صريح ماده مزبور باانقضاءمدت سه ماه مقرردرماده مذكوروعدم ارسال وصيتنامه به دادگاه وصيت نامه اگرسري ويارسمي نباشدازدرجه اعتبارساقط است ونظربه اينكه درموردبحث به حكايت محتويات پرونده سرپرستي وپرونده هاي بدوي وپژوهشي وصيت نامه مورداستنادفرجامخواه ازابتداي امروحين اعلام فوت متوفي به اداره سرپرستي دراختياراوبوده وآگهي هاي مندرج درروزنامه رسمي ومحلي مربوط به حصروراثت ازطرف شخص فرجامخواه تقديم دادگاه شده ونظربه اينكه تقديم وصيتنامه به اداره سرپرستي ازناحيه فرجامخواه رافع تكليف قانوني اوطبق صريح ماده 294قانون امورحسبي درتسليم وصيتنامه مزبوربه دادگاه بخش نمي باشدلذااعتراضات فرجامخواه موجه نبوده ودادنام 
فرجامخواسته به اكثريت آراءابرام مي شود.

* سابقه *
وصيتنامه خودنوشت
اعتباروصيت نامه - موعدابراز

بدوافرجامخواه بطرفيت فرجامخوانده دادخواستي به دادگاه شهرستان اصفهان تقديم داشته خلاصه به اين توضيح مرحوم سيداسمعيل برادراينجانب فوت شده وبموجب وصيت نامه اينجانب راوصي خودقرارداده وبااين وصف دادسراي شهرستان درپرونده شماره 3-74-37اينجانب رابه سمت قيمومت تعيين كرده درصورتي كه باتعيين وصي منصوب دادسراحق مداخله وتعيين قيم نداشته وتقاضاي رسيدگي وصدورحكم به منع مداخله دادسراوتصديق به وصايت خوددارد.
دادگاه شهرستان بشرح راي شماره 61خلاصه بعنوان اينكه :"وصيتنامه ضمن آگهي حصروراثت ابرازنگرديده وشخص خواهان خودمبادرت به تقاضاي نصب قيم نموده "خواهان رامحكوم به بطلان دعوي كرده است "
پس ازتقديم دادخواست پژوهشي واستواري آن درمرحله پژوهشي ونقض حكم درديوان كشوربه اين شرح :
دادگاه خلاصه بعنوان اينكه وصيت نامه درموقع آگهي حصروراثت ابراز نگرديده ودروصيت نامه هم عنواني ازسرپرستي صغيرنشده دعوي فرجامخواه را ردكرده درصورتي كه فرجامخواه مدعي بوده است كه وصيت نامه قبل ازنشرآگهي به دفتراداره سرپرستي داده شده كه درصورت صحت اين مطلب استنادبه وصيت نامه مزبوردراين مقام اشكالي نداشته وچون وصايت هم بطوركلي بوده تسري به سرپرستي صغيرهم داشته است بنابرمراتب حكم فرجامخواسته مخدوش ونقض و ختم امربه شعبه ديگردادگاه استان دهم ارجاع مي گردد.
سپس شعبه ديگردرجلسه فوق العاده چنين راي داده است :نظربه اينكه حسب حكايت پرونده شماره 5/24/69شعبه دوم دادگاه بخش كه ضميمه است متقاضي حصروراثت شخص پژوهشخواه بوده ونامبرده وجهامن الوجوه درتقاضا نامه انحصاروراثت وهمچنين درپرونده مربوط اشاره به وصيت نامه مورد ادعانكرده وازطرفي بامضي مدت سه ماه ازتاريخ نشراولين آگهي نوبتي وصيت - نامه ادعائي رابه دادگاه ابرازنداشته ونوع وصيتنامه عنواناازمصاديق وصيتنامه هاي سري ورسمي نيست تاپس ازانقضاءآن مدت داراي اعتبارباشدو دفتردايره سرپرستي دادگاه صلاحيت دارمندرج درماده 294قانون امورحسبي به شمارنمي آيدتاتقديم وصيت نامه به آن دايره به منزله ارسال به دادگاه تلقي شودونظربه اينكه عدول ازمقررات صريح ماده قانوني كه فاقدهرگونه اجمال و ابهام مي باشدمحتاج بنظرخاص است كه دراين موردمطلقاموجودنيست عليهذا وبادرنظرگرفتن مجموع اوراق پرونده چون دادنامه موردپژوهش نتيجتافاقد اشكال موثرقانوني است استوارمي شود.
اينك موردتقاضاي رسيدگي فرجامي است واعتراض خلاصه اين است : "استدلال دادگاه به اينكه عدول ازمقررات محتاج نص خاصي است موردنداشته زيراتنهامرجعي كه درامرمحجورين مي تواندمداخله نمايدسرپرستي است و همينكه دراين مرجع ابرازگرديده آنهم قبل ازنشرآگهي مجالي براي اين توهم دادگاه باقي نيست نقض حكم راتقاضامي نمايد.
چون راي فوق اصراري بنظررسيده موضوع قابل طرح درهيئت عمومي ديوان عالي كشورتشخيص شده است .
پس ازطرح موضوع درهيئت عمومي ديوان عالي كشوروقرائت گزارش پرونده وباكسب نظريه جناب آقاي دادستان كل مبني بر:"طبق قانون امورحسبي وصيت نامه ممكن است سه قسم تنظيم شوداول بطوررسمي دوم بطورسري سوم بطور خودنوشت .
قانونگذاربراي وصيتنامه رسمي وسري بيش ازوصيتنامه خودنوشت اعتبارقائل شده است زيراتنظيم وصيتنامه رسمي طبق اصولي انجام مي گيرد كه مقنن براي اسنادرسمي پيش بيني كرده است وصيتنامه سري هم ازلحاظ محل امانت آن ازطرف قانون وآئين نامه پيش بيني شده است بيشترجلب اعتماد رامي كندولي وصيتنامه خودنوشت كه واجدشرائط فوق نيست كمترازآن دو اعتمادمقنن راجلب كرده است وبه همين جهت ماده 294قانون امورحسبي تصريح كرده كه وصيتنامه مزبوربايددرمدت سه ماه ازتاريخ آگهي تسليم دادگاه بخش شودوچنانچه درمدت مقررتسليم نشوداعتبارآن ساقط مي گردددردعوي موردبحث وصيت نامه ادعائي فرجامخواه درمدت پيش بيني شده ازطرف قانون تسليم دادگاه صلاحيتدارنشده است ضمنامتذكرمي شودفرجامخواه كه برادر متفي بوده بااينكه وصيت نامه ادعائي طبق محتويات پرونده نزداوبوده در موقع اعلام فوت برادرخودبه اداره سرپرستي تقاضاي تعيين قيم براي صغار برادرخودكرده است ودادگاه هم اوراازجهت اينكه برادرمتوفي بوده به سمت قيم صغارمعين كرده است ومدتهابعنوان قيمومت دراموال صغارمداخله داشته تااينكه دراين مقوع براي جلوگيري ازنظارت دادسرابراموال صغارومصونيت خودازتعقيب درتاريخ 22/9/39وصيت نامه ادعائي رابه دادگاه استان تسليم داشته است باتوجه به مراتب فوق چون مدت مقرردرماده 294مانندسايرمواعد ازقواعدآمره بوده وغيرازمواردپيش بيني شده ازطرف مقنن معلق نمي شودعدم تسليم وصيتنامه ادعائي درمدت مقررموجب سقوط اعتبارآن مي گرددبنابر اين نظردادگاه تالي براينكه چون مدت سه ماه ازتاريخ نشراولين آگهي نوبتي وصيت نامه ادعائي رابه دادگاه ابرازنداشته ونوع وصيتنامه ادعائي رابه دادگاه ابرازنداشته ونوع وصيت نامه عنواناازمصاديق وصيت نامه هاي سري ورسمي نيست تاپس ازانقضاءآن مدت داراي اعتبارباشدقابل تاييداست ضمنامتذكرمي شودكه ازمحتويات پرونده اينطوراستفاده مي شودكه فرجامخواه ازجهت خيانت درامانت نسبت به اموال صغارازطرف   دادسرا درمعرض تعقيب قرارگرفته است دراين صورت فرضاكه فرجامخواه وصيت نامه رادرموعدقانوني تسليم دادگاه مي كردوصحت آن به اثبات مي رسيداحراز سمت وصي براي اومانع اقدامات تعقيبي دادسرانمي شودزيراماده 73قانون امورحسبي مربوط به اداره اموال محجوراست نه ارتكاب بزه نسبت به اووبه همين جهت قانون امورحسبي مواردخيانت ياعدم لياقت وسايرمواردعزل وصي ياقيم وياامين راپيش بيني كرده است آياقابل قبول است كه قانونگذار براي حمايت اموال اشخاص كبيروضع بزه خيانت درامانت رابنمايدولي صغار راكه نمي تواندازتضييع اموال خودجلوگيري نمايدازحيث داشتن وصي ازاين حمايت محروم كند.دادستان كل دكترعبدالحسين علي آبادي "مشاوره نموده به شرح زيرراي ميدهند:

مرجع :آرشيوحقوقي كيهان      ازصفحه 327تا331     سال 1345چاپ 1346
مجموعه رويه قضائي آراءهيئت عمومي ديوان عالي كشور
16