رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

شماره راي 322/21                             تاريخ رسيدگي 7/7/72
فرجامخواه - وزارت راه وترابري
فرجامخوانده -آقايان غلامرضا،عباس ،غلامعلي وبانوان صديقه وكبري مافي .
فرجامخواسته - دادنامه شماره 326-1/4/71صادره ازدادگاه حقوقي يك تنكابن .
تاريخ ابلاغ دادنامه به فرجامخواه 13/5/71 تاريخ وصول دادخواست فرجامي 25/11/71.
مرجع رسيدگي شعبه 21ديوان عالي كشور
هيئت شعبه آقايان دكترمحمدحسين هاشمي ومصطفي فاتحي مستشار.
خلاصه جريان پرونده - باتوجه به خلاصه پرونده منعكس دردادنامه شماره 198و199/21-6/3/68اين شعبه وعدم تاييداظهارنظرمورخ 26/5/67دادگاه به لحاظ نقص رسيدگي (عدم دليلي برمالكيت خواهان نسبت به اراضي مورد ادعاوعدم تحقيق واستعلامي دراين خصوص توسط دادگاه ،مشخص نبودن تاريخ تصرف  خوانده وتقدم ياتاخرآن ازتصويب لايحه قانوني نحوه خريدوتملك اراضي واملاك مصوب 1358شوراي انقلاب )واعاده پرونده حهت اقدام قانوني دادگاه مرجع رسيدگي طرفين رادعوت وخواهان درجلسه مورخ 15/11/68اظهار ميدارد:"ازمراتب نقض ديوان كشورمطلع شدم درموردمالكيت خودراجع به عرصه ملك اين ملك قرنهاتوسطآباواجدادمن به من رسيده است وازقديم الايام درتصرف دارم درهمين رابطه استشهاديه اي راتقديم ميدارم اين زمين پس از اصلاحات ارضي بنام پدرم آماده شده پدرم درسال 50 فوت كرده ومادرسال 52 تقسيم كرديم واين زمين درسهم من قرارگرفت وراجع به تاريخ تصرف اداره خوانده بايدعرض كنم كه برابرصورتمجالس وارزيابيهاي شماره 10123 12/5/61و1075-1/7/61به من خسارت كشت گندم وجودارندوتصرفات اينجانب دراين رقبه تاسال 1361است واداره خوانده بدون توجه به قوانين مبادرت به تصرف غيرقانوني زمينهاي اينجانب نموده است ."
دادگاه دراين جلسه درموردتاريخ دقيق تصرف اداره خوانده مقرر ميداردكه پرونده موردنظرازاداره كل راه استان مازندران مطالبه شود."پس ازچندجلسه تجديدوعدم ارسال پرونده مربوطه توسط خوانده به دادگاه ، دادگاه درجلسه مورخ 19/11/70مقررميدارد:1- تاريخ دقيق تصرف  وتملك زمين خواهان توسط وزارت راه وترابري باتوجه به اينكه خسارات اعياني درسال 1361پرداخت گرديده استعلام شود."دراين خلال خواهان دعوي فوت نموده ووراث طي لايحه وارده به شماره 3583-9/5/70به پيوست فتوكپي مصدق آگهي حصروراثت خودراوراث خواهان معرفي مي نمايندوحسن درخواست وارده به شماره 2410-18/3/71درمورددريافت مشخصات نسق زراعي مورث خودازاداره كشاورزي تنكابن به آنان گواهي اعطاونتيجتاطي نامه شماره 2412-18/3/71 مسئول مركزخدمات كشاورزي شهرستان تنكابن اعلام ميداردكه "ازقريه كليشم دوهزاربنام مرحوم حاج احمدمافي 6/47جريب زمين 5/3جريب باغ سياه ريشه بنام مشاراليه نسق بندي شده وبه وي منتقل گرديده كه تاكنون مسلمامنجربه صدورسندگرديده است ."
دادگاه نهايتاپس ازبررسي پرونده واستماع اظهارات طرفين حاضردر دادگاه وملاحظه نظرمشاوردادگاه درتاريخ 1/4/71ختم رسيدگي رااعلام وبه اين شرح بصدورراي مبادرت مي نمايد."
"خواهان كه درجريان دادرسي فوت نموده ووراث وي دعوي راتعقيب نموده انددراولين جلسه دادرسي خواسته خودرابه الزام خوانده به پرداخت بهاي عرصه مقدارزمين تملك شده تغييرداده كه دادگاه پس ازرسيدگي به حقانيت خواهان به دريافت بهاي عرصه زمين تمكل شده توسط خوانده به ميزان اعلام شده ازسوي هيئت كارشناس منتخب دادگاه اظهارنظرنموده كه نظريه صادره مورداعتراض خوانده واقع شده وديوانعالي كشورپرونده رابه منظور رسيدگي درزمينه مالكيت خواهان برزمين موردادعاوتاريخ تصرف وتملك آنان توسط خوانده اعاده وبطورضمني نظريه دادگاه رادرصورت احراز مالكيت خواهان برعرصه وتملك آن توسط خوانده پس ازتصويب لايحه قانوني فوق الاشعارتاييدنموده است بافوت خواهان وصدورقرارتوقيف  دادرسي و تعرفه وراث بعنوان جانشينان آن مرحوم دادگاه رسيدگي راادامه داده واينك باتوجه به دادنامه صادره ازديوانعالي كشورونظريه مشاوردادگاه واينكه باتوجه به پاسخ واصله ازاداره كشاورزي درزمينه نسق زراعي مرحوم پدرخواهان اوليه ووصول انضمام تقسيم نامه ابرازي خواهانهاي اخيرالذكركه مصون از ترديدوتكذيب مانده مالكيت خواهانها(بجزخانم سيده طيبه جعفري كوشان هي كه همسرمرحوم خواهان اوليه بوده وازعرصه ارث نمي برد)برعرصه رقبه تملك شده توسط خوانده محرزبوده وباالتفات به استعلاميه هاي ضميمه پرونده و توضيحات خواهانهاي حاضرمبني براينكه ملك مذكورتاسال 1361درتصرف خواهان اوليه بوده وپس ازتصويب ولازم الاجراشدن لايحه قانوني مارالذكربه تملك خوانده درآمده دادگاه دعوي مطروحه راصحيح وموجه ومتكي به قانون تشخيص وبه تجويزماده 15قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودوباتوجه به نظريه واصله ازهيئت كارشناسان درموردبهاي هرمترمربع ازعرصه ونظريه كارشناس انتخابي اخيردادگاه درموردمقدارتملك  شده خوانده رابه پرداخت مبلغ هفت ميليون ونودوسه هزاروچهارصدوسي وهفت ريال وپنجاه ديناردرحق خواهانهاي حاضر(بجزخانم سيدطيبه جعفري كوشان هي )محكوم مي نمايدكه سهم هرپسرازمحكوم به دوبرابردخترخواهدبودبديهي است اجراي دادنامه موكول به وصول وابطال تمبرهزنيه دادرسي نسبت به مازادمبلغ مندرج دردادخواست خواهدبود."دادنامه درتاريخ 13/5/71بخوانده دعوي ابلاغ ودرتاريخ 20/11/71دادخواست تجديدنظرتقديم ودرتاريخ 20/11/71 دادخواست تجديدنظرتقديم وپرونده پس ازانجام تبادل لوايح به ديوان عالي كشورارسال وبه اين شعبه ارجاع مي گرددلوايح طرفين به هنگام شورقرائت خواهدشد.هيئت شعبه درتاريخ بالاتشكيل گرديدپس ازقرائت گزارش آقاي دكترمحمدحسين هاشمي عضومميزواوراق پرونده ودادنامه شماره 326/71 فرجامخواسته مشاوره نموده چنين راي ميدهد:
راي دادگاه
خواهان اوليه مرحوم حسين مافي ووراث وي مدعي هستندكه زمين موضوع جزاملاك  مرحوم حاج احمدمافي فرزندرحمت بوده وحسب پاسخ مسئول مركز خدمات كشاورزي تنكابين وارده به شماره 2412-18/3/71نيزانتقال 6/47 جريب زمين و5/3جريت باغ سياه بنام مشاراليه بعنوان نسق زراعي تاييد گرديده النهايه نامبردگان ادعانموده اندكه اراضي مذكوربموجب تقسيم - نامه عادي مورخ 26/11/61بين وراث مرحوم حاج احمد(آقايان رحمت اله ، حسين ومحمدرضامافي وبانوان زليخاوطوبي مافي )تقسيم وزمين موضوع بحث در سهم مرحوم حسين مافي قرارگرفته ليكن اولاتقسيم نامه مستندخواهان هاعادي بوده وتحقيقي درموردصحت وسقم آن نشده ومشخص نگرديده است كه موردقبول سايروراث حاج احمدميباشدياخيرثانياعلي فرض صحت ادعامشخص نمي باشد كه زمين مذكوردرتقسيم نامه بنام مرحوم حسين مافي همان زمين موضوع دعوي با همان حدودومشخصات ميباشدياخيرلذادادنامه تجديدنظرخواسته به لحاظ نقص رسيدگي نقض ورسيدگي به پرونده باتوجه به جهات مذكورطبق بندب ماده 6قانون تجديدنظرآرادادگاههابه دادگاه صادركننده راي ،دادگاه حقوقي يك تنكابن ارجاع مي گردد.
دكترمحمدحسين هاشمي - رئيس                   مصطفي فاتحي - مستشار

* سابقه *
كلاسه پرونده 70/512حقوقي يك                  شماره دادنامه 326-71
تاريخ صدورراي :1/4/71
صادركننده :آقاي كيائي دادرس دادگاه حقوقي يك تنكابن .
خواهانها:آقايان وبانوان 1- غلامرضا2- عباس 3- حسن 4- غلامعلي 5- صديقه 6- كبري 7- عذرا8- صغري شهرت همگي مافي فرزندان مرحوم حسين مافي 9- سيده طيبه جعفري كوشان هي همسرمرحوم حسين مافي همگي ساكنين نوشهر خيابان شهيدسنگاري (مهرام سابق )كوچه قدس پلاك 89.
خوانده :اداره راه وترابري تنكابن .
خواسته :الزام خوانده به اجراي قانون نحوه خريدوتملك اراضي .
گردشكار:پس ازوصول دادخواست وثبت آن به كلاسه فوق وجري تشريفات قانوني دروقت مقرردادگاه حقوقي 1به تصدي امضاكننده ذيل تشكيل است دادگاه بابررسي اوراق پرونده بشرح زيرمبادرت به صدورراي مي نمايد.
راي دادگاه
دراين پرونده مرحوم حسين مافي كه درجريان دادرسي فوت نموده ووراث وي مداخله ودعوي راتعقيب نموده انددادخواستي بطرفيت اداره راه وترابري تنكابن تقديم والزام خوانده رابه اجراي مقررات لايحه قانوني نحوه خريدو تملك اراضي واملاك براي اجراي برنامه هاي عمراني ونظامي دولت مصوب 1358 درمورديك  قطعه زمين مزروعي وي واقع درقريه كليشم بلوك دوهزاركه در احداث حاده دوهزاربه مقدارمساحت سه هكتاربه تملك دولت درآمده درخواست نموده ودراولين جلسه دادرسي خواسته رابه الزام خوانده به پرداخت بهاي عرصه مقدارزمين تملك شده تغييرداده كه دادگاه پس ازرسيدگي به حقانيت خواهان به دريافت بهاي عرصه زمين تملك شده توسط خوانده به ميزان اعلام شده ازسوي هيات كارشناسي منتخب دادگاه اظهارعقيده نموده كه نظريه صادره مورداعتراض خوانده واقع شده وديوانعالي كشورپرونده رابه منظوررسيدگي درزمينه مالكيت خواهان برزمين موردادعاوتاريخ تصرف و تملك آن توسط خوانده اعاده وبطورضمني نظريه دادگاه رادرصورت احراز مالكيت خواهان برعرصه وتملك آن توسط خوانده پس ازتصويب لايحه قانوني فوق الاشعارتاييدنموده است بافوت خواهان وصدورقرارتوقيف  دادرسي و تعرفه آقايان حسن وغلامعلي وغلامرضاوعباس وخانمهاصديقه وصغري وكبري و عذراشهرت همگي مافي (پسران ودختران )وخانم سيده طيبه جعفري كوشان هي (همسرمتوفي )بعنوان جانشينان آن مرحوم (خواهانهاي فعلي )دادگاه رسيدگي راادامه داده واينك باتوجه به دادنامه صادره ازديوانعالي كشورونظريه آقاي مشاوردادگاه واينكه باتوجه به پاسخ واصله ازاداره كشاورزي درزمينه نسق زراعي مرحوم پدرخواهان اوليه ووصول وانضمام تقسيم نامه ابرازي خواهانهاي اخيرالذكركه مصون ازترديدوتكذيب مانده مالكيت خواهانها (بجزخانم سيده طيبه جعفري كوشان هي كه همسرمرحوم خواهان اوليه بوده واز عرصه ارث نمي برد)برعرصه رقبه تملك شده توسط خوانده محرزبوده وبا التفات به اينكه برابرمفاداستعلاميه هاي ضميمه پرونده وتوضيحات خواهانهاوحتي صورت وضعيت ابرازي خوانده درموردپرداخت خسارت وارده براعيانات به مورث خواهانهاوحتي صورت وضعيت ابرازي خوانده درمورد پرداخت خسارت وارده براعيانات به مورث خواهانهاحاضرمعلوم گرديده كه ملك موردنزاع تاسال 1361درتصرف خواهان اوليه بوده وپس ازتصويب و لازم الاجراشدن لايحه قانوني مارالذكربه تملك خوانده درآمده دادگاه دعوي مطروحه راصحيح وموجه ومتكي به قانون تشخيص وبه تجويزماده 15قانون تشكيل دادگاههاي حقوقي يك ودووباتوجه به نظريه واصله ازهيات كارشناسان در موردبهاي هرمترمربع ازعرصه ونظريه كارشناس انتخابي اخيردادگاه در موردمقدارتملك شده خوانده رابه پرداخت مبلغ هشت ميليون ونودوسه هزار وچهارصدوسي وهفت ريال وپنجاه ديناردرحق خواهانهاي حاضر(بجزخانم سيده طيبه جعفري كوشان هي )محكوم مي نمايدكه سهم هرپسرازمحكوم به دوبرابردختر خواهدبودوبديهي است اجراي دادنامه موكول به وصول وابطال تمبرهزينه دادرسي نسبت به مازادمبلغ مندرج دردادخواست خواهدبود.
دادرس دادگاه حقوقي يك تنكابن .كيائي
30