رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

به تاريخ :24/7/73
شماره دادنامه :698/73
مرجع رسيدگي :شعبه 2دادگاه حقوقي يك تهران
خواهان :سازمان صنايع
خوانده :1- آقاي عبدالرضا 2 - شركت سهامي نوسازي وعمران تهران
خواسته : فسخ قرارداد
راي دادگاه
خواسته دعوي خواهان بطرفيت آقاي عبدالرضاوشركت سهامي نوسازي و عمران تهران بشرح دادخواست تقديمي صدورحكم به فسخ قراردادعادي مورخ 14/6/68 تنظيمي بين خواندگان مي باشدكه باتوجه به مندرجات دادخواست تقديمي ودلائل ومدارك پيوست آن وتوضيحات بعدي نماينده قضائي سازمان خواهان و اظهارات و مدافعات خوانده بشرح صورتمجلس تنظيمي وتوجها به مدارك ابرازازطرف نامبرده نظربه اينكه به موجب تواقفنامه مورخ 23/7/68 تنظيمي بين سازمان خواهان وشركت خوانده رديف   دوم 2200 واحد آپارتماني واقع دربلوكهاي 2 و 4 و 6 و 8 و10 فاز2 متعلق به سازمان خواهان بوده كه شركت خوانده تعهدنموده كه درظرف مهلت مقرردراين توافقنامه نسبت به تكميل ساختمانهااقدام وسپس آنهاراطبق ضوابط سازمان خواهان به پرسنل وافرادمعرفي شده آن سازمان واگذارنمايدودربند7 اين توافقنامه تصريح شده كه نحوه پرداخت وروش معرفي وعقدقرارداد با متقاضيان وباز پرداخت پول سازمان درجلسه ديگري باتوافق طرفين تعيين و ملاك عمل خواهدبود ونظربه اينكه متعاقب توافقنامه مذكورسازمان خواهان به موجب معرفي نامه مضبوط درپرونده ،خوانده رديف اول رابه منظور انعقادقراردادجهت خريد يك واحدآپارتمان دوخوابه ازسهميه خودبه شركت خوانده رديف  دوم معرفي نموده كه متعاقب آن بين شركت مذكور از يك طرف وخوانده رديف اول به عنوان متقاضي ومتعهد خريدآپارتمان قراردادفروش نسبت به يكدستگاه آپارتمان منعقدگرديده كه آپارتمان موضوع قراردادهم يكي ازهمان آپارتمانهاي موضوع توافقنامه مورخ 23/7/68كه به سازمان خواهان تعلق داشته مي باشدونظربه اينكه خوانده رديف اول به موجب تعهدنامه مورخ 22/12/68قبل از انعقاد قراردادخريدآپارتمان باشركت خوانده باقبول اينكه برحسب ضوابط سازمان خواهان جهت عقدقراردادخريديك  واحدآپارتمان به مديريت فروش شركت خوانده رديف دوم معرفي شده درقبال سازمان خواهان تعهد نموده كه از تاريخ عقدقراردادبه مدت 5 سال به خدمت خوددرسازمان خواهان ادامه داده وتقاضاي استعفايابازخريدازخدمت يا بازنشستگي و يا تقاضاي انتقال به سايروزارت خانه هاوسازمانهاي دولتي راننمايد و درصورتي كه به تعهدخود عمل ننمايدسازمان خواهان مختارخواهد بود بهرطريقي كه مقتضي مي داندنسبت به فسخ قراردادي كه بين نامبرده وشركت خوانده رديف  دوم منعقدگرديده اقدام نمايدكه چون خوانده مذكوربراساس ضوابط سازمان خواهان ازطرف اين سازمان جهت انعقادقراردادخريدبه شركت خوانده معرفي شده وازجمله ضوابطي كه درمعرفي نامبرده مورد لحاظ قراررفته همان تعهدوي به ادامه خدمتش درسازمان خواهان به مدت 5 سال ازتاريخ انعقادقراردادبوده و شركت خوانده هم ملزم بوده كه براساس ضوابطي كه ازطرف سازمان خواهان تعيين مي گرددآپارتمان هاي متعلق به اين سازمان رابه متقاضيان معرفي شده واگذارنمايد فلذا هرچند درمتن قراردادموضوع تعهدخوانده رديف اول و ضمانت اجراي ناشي ازعدم انجام تعهدكه همان خيارفسخ ازطرف سازمان خواهان بوده صريحا شرط نشده ولي ازآنجائي كه خوانده مذكوربعنوان خريدار آپارتمان با لحاظ اين تعهددرمقابل سازمان خواهان وقبول سانكسيون تخلف از آن مبادرت به انعقادقراردادباشركت خوانده رديف دوم نموده است لذا تعهد مذكور در واقع يك شرط ضمني قراردادمنعقده بين خواندگان بوده وچون شرط مذكوريك شرط فعل محسوب بوده وطبق قسمت اخير ماده 234 قانون مدني هم متعاملين مي توانند در قرارداد خود به نفع شخص ثالثي قبول شرط نمايندو همچنين به موجب ماده 399 قانون مدني كه مقررمي دارد" در عقد بيع ممكنست شرط شودكه درمدت معين براي بايع يامشتري يا هر دو يا شخص خارجي اختيار فسخ معامله باشد" لذا تعهد خوانده رديف اول در قبال سازمان خواهان بعنوان يك شرط ضمني قراردادي نافذومعتبرولازم الرعايه بوده ودرنتيجه خوانده مذكوربراساس اين شرط وتعهدخودملزم بوده است كه ازتاريخ انعقاد قراردادخريدآپارتمان به مدت 5 سال درسازمان خواهان به خدمت خودادامه دهدودرصورت تخلف وعدم انجام تعهدخودسازمان خواهان حق داردكه از خيار شرط خود استفاده نموده و قرارداد فروش آپارتمان تنظيمي بين خواندگان را فسخ نمايدونظربه اينكه نامه شماره 41/1/81/2/1/158مورخ 21/8/69 معاونت اداري سازمان خواهان حاكي ازآنستكه خوانده رديف اول ازادامه خدمت خوددرسازمان خواهان به علت غيبت امتناع نموده ودرنتيجه به لحاظ غيبت ،قراردادخدمتي وي ازتاريخ 1/10/68فسخ گرديده است كه چون ترك خدمت خوانده وفسخ قراردادخدمتي وي چندماه بعدازانعقادقراردادوقبل ازانقضاي 5 سال موردتعهدازتاريخ انعقادقراردادباشركت خوانده رديف دوم مي باشدلذاتخلف خوانده رديف اول ازانجام تعهدش درمقابل سازمان خواهان ثابت ومحرزبوده وبه اعتبارتخلف نامبرده سازمان خواهان مجازبه فسخ قراردادخريدآپارتمان كه باشركت خوانده منعقده نموده مي باشدوچون ازناحيه خوانده رديف اول وهمچنين خوانده رديف  دوم درقبال دعوي خواهان مدافعات موثروموجهي به عمل نيامده ومراتب ادعائي خوانده رديف اول به شرح منعكس درصورت مجلس مدلل وموجه نمي باشدوسازمان خواهان هم باتقديم دادخواست درواقع مراتب فسخ خودرانسبت به قراردادمنعقده بين خواندگان اعلام داشته است بنابراين دادگاه دعوي خواهان راثابت وموجه تشخيص وحكم فسخ قراردادعادي مورخ 14/6/68 تنظيمي بين خواندگان درخصوص آپارتمان موضوع قراردادبه نفع سازمان خواهان صادرواعلام مي نمايد.راي صادره حضوري محسوب وظرف بيست روزازتاريخ ابلاغ قابل تجديدنظردرديوانعالي كشور است .
رئيس شعبه 2دادگاه حقوقي يك تهران - عباسيان

مرجع :
كتاب گزيده آراء دادگاههاي حقوقي ، صفحه 77تا79
نشرميزان ، تابستان 1374

34