رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

بتاريخ :29/8/70
شماره دادنامه :652-29/8/70
مرجع رسيدگي :شعبه 44دادگاه حقوقي 2تهران
خواهان :آقاي جليل
خوانده :آقاي لطف الله
خواسته :مطالبه خسارت
راي دادگاه
خواسته خواهان بشرح دادخواست تقديمي مطالبه مبلغ 000/500/1ريال بابت خسارات وارده ناشي ازفعل خوانده (سببيت درايجادحريق )بااحتساب خسارات دادرسي مي باشد.نظربه اينكه حسب محتويات پرونده كيفري 67/1464 شعبه دوم بازپرسي ناحيه 2دادسراي عمومي تهران ومندرجات پرونده مانحن فيه به ويژه اظهارات خوانده دعوي درجلسه دادرسي مورخ 14/6/68سببيت خوانده درايجادآتش سوزي ومالاخسارات وارده به خواهان محرزومسلم مي باشد ودادگاه جهت رسيدگي به مدافعات خوانده (باوجودنظريه كارشناس رسمي در پرونده كيفري مزبوركه بلافاصله زمان كوتاهي نسبت به معاينه محل ومشاهده ضايعات وخسارات وارده اقدام نموده )واحرازميزان مسئوليت وي باتوجه به سايرعوامل كه احيانادروقوع حادثه وايرادخسارات ممكن التاثيربوده ونيزدرجه تاثيرعوامل مزبور،نظركارشناس ومتخصص اموربرقي راجلب نموده ونظريه كارشناس مزبوربه شماره 3270مورخ 2/10/69ثبت دفترگرديده وازاعتراض طرفين مصون مانده است وبنظردادگاه نظريه اخيربانظريه كارشناس درپرونده كيفري ازاين حيث كه "چنانچه خوانده دعوي درقطع درخت موجوددرمنزل خويش مسامحه نمي نمودواحتياط معمولي رارعايت مي نمود حادثه مزبوربه وجودنمي آمد"هماهنگي وجودداردوهمين مقدادراحراز سببيت عرفي بين فعل خوانده وحادثه زيانباركه ملاك  تحقق مسئوليت مدني است كافي بنظرميرسدووجودعوامل ديگرازجمله اينكه چنانچه خواهان درمنزل خودحضورداشت قادربه اطفاحريق بودوياچنانچه مامورين آتش نشاني سريعتر به محل حادثه رسيده بودندقادربه جلوگيري ازورودخسارت بيشتربودند،رافع مسئوليت خوانده نمي باشدزيراقطعي است كه چنانچه خوانده درقطع درخت مذكوراحتياط لازم رابعمل مي آوردهرگزحادثه به وقع نمي پيوست ودرقلمرو مسائل حقوقي به ويژه تشخيص رابطه سببيت ،ملاك اصلي ،تشخيص عرف مي باشد ونبايستي موردرابا(قاعده عليت )ازنظرفلسفي وتعريفي كه از"علت تامه " و"علت ناقصه "بعمل مي آيد،تطبيق نمودونظربه اينكه كارشناس رسمي در پرونده كيفري يادشده باملاحظه اموال خسارت ديده نسبت به برآوردخسارت اقدام نموده ودليلي برعدم تبعيت ازنظريه وي وجودنداردمضافااينكه خوانده دعوي نسبت به برآوردخسارت ازناحيه وي اعتراضي ننموده النهايه نسبت به اصل مقصربودن خويش درايرادخسارت معترض بوده كه دراينمورد نيزنظريه كارشناس ديگري جلب گرديده وبند2مذكوردرنظريه اخيربااين عبارت :"چنانچه قطع درخت انجام نمي گرفت احتمال آتش سوزي بوجود نمي آمد"مويداستنباط دادگاه مبني برتقصيرعرفي خوانده مي باشدولواينكه خوانده دعوي عمداآتش سوزي راايجادننموده باشد.زيراچنانچه عمدوي احراز شودمراتب موجب مسئوليت كيفري نامبرده نيزمي باشدودرقلمرومسائل حقوقي ودرباب خسارات صرف تسامح وبي احتياطي مسبب دراحرازمسئوليت مدني وي كفايت مي كندعليهذادادگاه دعوي خواهان راثابت تشخيص وبه استنادمواد1و2قانون مسئوليت مدني خوانده رابه پرداخت مبلغ يك ميليون وپانصدهزارريال بابت اصل خواسته ومبلغ 18885ريال بابت كليه خساراتي كه به سبب طرح دعوي بخواهان واردگرديده است محكوم مي نمايد.راي صادره حضوري است .
رئيس شعبه 44دادگاه حقوقي دوتهران - مسعودحائري

مرجع :
كتاب برگزيده آراء دادگاههاي حقوقي ، صفحه 121تا122
نشرميزان ، تابستان 1374

34