رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

پرونده كلاسه :ت 9/74/23     تاريخ :10/3/74      شماره دادنامه :22

مرجع رسيدگي :شعبه 9دادگاه تجديدنظراستان تهران
(گردشكارالف )خواسته وكيل تجديدنظرخواه اجمالانقض دادنامه 1020 12/11/1373صادره ازشعبه 47دادگاه عمومي تهران است (1)وكيل مزبوردر مرحله بدوي تقاضاي صدورحكم برتخليه تجديدنظرخوانده راازملك موضوع پلاكهاي ثبتي 6و2145و6931بخش 2تهران به لحاظ نيازموكلش (آقاي ...) براي سكونت نموده بااشاره به اينكه محل معدبراي سكني است درجهت اثبات خواسته خويش به دفترچه مالكيت ملك  ونيزاجاره نامه رسمي 82586- 19/11/1362دفترخانه 311تهران تنظيمي بين مالك وقت ملك وتجديدنظر خوانده وهمچنين اجاره نامه عادي 25/6/1370(تنظيمي بين آقاي ...)وبالاخره به تحقيق ومعاينه محل استنادجسته است (2)وكيل سابق تجديدنظرخوانده (آقاي ...)درلايحه ثبت شده 1837-27/8/1371خودكه براي اوليه جلسه دادرسي تسليم داشته اجمالاعنوان نموده كه دعوي توجهي به موكل وي (آقاي ....)ندارد وتوضيح داده كه هرچندبرابراجاره نامه رسمي 82586موكلش آقاي ....مستاجر عنوان شده ولي ازابتداي برقراري رابطه استيجاري شركت ...بامديريت آقاي ....ازآن استفاده مي نمودومستاجرواقعي بوده است ولذاطرح دعوي بطرفيت شخص آقاي ...صحيح نبوده وتقاضاي صدورقرارعدم توجه راداشته است (3) دادگاه بدوي بموجب تصميم 27/8/70خودقرارهاي معاينه وتحقيق محلي راصادر كرده كه در17/12/1371اجراشده اندكه وضعيت ملك درصورتمجلس تنظيمي منعكس گشته واظهارات اشخاصي هم كه وكلاي طرفين به عنوان شاهدعنوان نموده انداستماع شده است اشخاص معرفي شده ازسوي وكيل خواهان درخصوص مستاجربودن آقاي ...همچنين نيازاوبه مورداجاره موضوع دعوي مطالبي اظهار كرده اندواشخاص معرفي شده ازناحيه وكيل خوانده براستقرارشركت ...در مورداجاره وازابتداي برقراري رابطه استيجاري تاكيدورزيده اند(4)با اعلام فوت وكيل سابق آقاي ...وكيل بعدي وي آقاي ...درلايحه ثبت شده 9345- 12/11/1373اجمالاعنوان داشته كه اظهارات اشخاص معرفي شده ازناحيه وكيل آقاي ...نمي تواندمويدادعاي وي باشدزيرااولااظهارات ....درموردوجود رابطه استيجاري فيمابين وي وآقاي ....بمدت چهارسال باتاريخ تنظيم سند عادي اجاره 25/6/1370ضميمه دادخواست وتاريخ انعكاس اظهارات وي در صورتمجلس اجراي قرارتطبيق نمي نمايدثانياامضاي نامبرده درذيل اظهاراتش نزدعضومجري قرارباامضاي منتسب به وي درذيل اجاره نامه عادي 25/6/1370به عنوان موجرشباهتي نداردثالثااظهارات آقاي ...درخصوص مدت آشنايي وي باآقاي ...وآگاهي ازنيازوي به ملك موضوع دعوي باسن وي چندان قابل تطبيق نيست .(5)بموجب دادنامه تجديدنظرخواسته كه در 12/11/1373صادرشده دادگاه اولاضمن اشاره به اينكه باوجودسنداجاره 82586 دفترخانه 311تهران نحوه استفاده ازمورداجاره وشخص استفاده كننده ازآن درحال حاضرموثردرمقام نيستندايرادعدم توجه دعوي به آقاي ....واردنموده ثانيادرماهيت امرعنوان كرده كه صورتجلسه معاينه محل دلالتي برمعدبودن مورداجاره براي سكونت نداردوثالثاشهوداقامه شده ازناحيه وكيل آقاي ... كه به عنوان مطلعين ازآنهااستماع گواهي شده بنحوي نيست كه افاده قطع ويقين نمايدرابعااجاره نامه عادي 25/6/1370اساساسنديتي نداشته وموثردرمقام نمي باشدوآخرالامردادگاه حكم به بطلان دعواي مطروحه صادركرده است (6) آقاي ....وكيل محكوم عليه تجديدنظرخواهي نموده واجمالاعنوان داشته كه اولابراي اثبات آن است ثانياصورتمجلس اجراي قرارمعاينه محل به روشني دلالت برمعدبودن مورداجاره براي سكونت داردواستنباط دادگاه بدوي برخلاف واقع است ونهايتانقض دادنامه 1020-12/12/73شعبه 47دادگاه عمومي تهران راتقاضاكرده است ب اين دادگاه بالحاظ گردشكارپرونده وتطبيق آنهاباواقعيات امرمراتب زيررامدنظرقرارمي دهد(1)باتوجه به اينكه ايرادعدم توجه دعوي در27/8/1372عنوان شده اقتضاداشت دادگاه در جلسه اول دادرسي به تكليف خودبنحومذكوردرماده 204قانون آئين دادرسي عمل مي نمودودراين خصوص تعيين تكليف مي كردبااينحال ردايرادمزبوربر مبناي توجيهات مذكوردردادنامه تجديدنظرخواسته صحيحاصورت گرفته است (2)دراظهارات وكلاي طرفين ونيزدرقرارتحقيق محلي صادره وهمچنين در دادنامه تجديدنظرخواسته پيوسته به شهادت شهوداشاره شدحال آنكه مقوله مشاهده وشهادت امرحقوقي ديگرغيرازمقوله مطلع واظهاروي مي باشدكه اين امرازماده 1309قانون مدني به بعدآن درباب شهادت ودرجمع آن باماده 406 قانون آئين دادرسي مدني درباب گواهي ودرتطبيق آنهاباماده 426قانون اخيرالذكردرباب تحقيق محلي آشكاراست وعناوين مزبوروآثاري كه برهر يك ازآنهاخصوصادررابطه باشرايط شاهدومطلع واظهارات هريك ازآنها مترتب است متفاوتندبنابراين اقتضاداشت عناوين حقوقي مذكورحسب مورد ودرتطبيق آنهاباموارداستنادي دعوي بكارگرفته مي شدند(3)برخلاف نظريه دادگاه بدوي صورتمجلس اجراي قرارمعاينه محل به همراه توصيفاتي كه ازمورد اجاره دراجاره نامه رسمي 82586شده مجموعاحاكي ازابليت استفاده خودمورد اجاره براي سكونت است هرچندبنظرمي رسدمفهوم عبارت معدبراي سكني درنظر قانونگزاري وسيع ترازآن است كه صرفادرمحدوده وضعيت داخلي مورداجاره بكارگرفته شده به عبارت ديگربراي احرازاينكه محلي براي سكونت معداست يانه علاوه بروضعيت داخلي آن ازحيث شكل ساخت وتعداداطاقهاوتاسيسات و تسهيلاتي كه براي آن درنظرگرفته شده اقتضاداردبه موقعيت آن دررابطه باكل ساختمان يامجتمع ومحل وقوع آن نيزتوجه شود.(4)دردادنامه تجديدنظر خواسته آمده كه اجاره نامه عادي 25/6/1370ارائه شده ازسوي خواهان سنديتي نداردوموثردرمقام نيست ولي براي اين اعلام دادگاه توجيهي ذكرنكرده است بنظردادگاه صرف اعلام سنديت نداشتن اجاره نامه عادي 25/6/75 علاوه بر اينكه باتكليف مقرربراي دادگاه مذكوردماده 9قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب مغايراست اساسابامقررات قانون مدني درباب اسنادو اعتبارآنهانيزمنافات داردماده 1284قانون مدني هرنوشته اي راكه درمقام دعوي يادفاع قابل استنادباشدسنددانسته ودرماده 1286همان قانون دوصورت رسمي وعادي براي اسنادبرشمرده وبموجب ماده 1288قانون مذكورمفادآنهارا درصورتي كه مخالف  قوانين نباشدمعتبردانسته است تكذيب وترديدي هم نسبت به اجاره نامه عادي 25/6/1370بعمل نيامده تامشمول ماده 1292قانون مارالذكرباشدصرف اينكه اجاره نامه مزبوربين احدازمطلعين (آقاي ...) باآقاي ...تنظيم شده نيزنمي تواندتوجيهي قابل قبول براي اعلام سنديت داشتن اجاره نامه عادي قلمدادشوداماعليرغم مراتب مذكوردرفوق اين دادگاه نيزهمچون دادگاه بدوي اجاره نامه عادي مزبورراموثردرمقام نمي داندزيراعلاوه برتطابق امضاي آقاي ...درصورتمجلس اجراي قرارتحقيق محلي باامضاي منتسب به وي ذيل اجاره نامه عادي 25/6/1370مفادآن ازنظر زماني قابل تطبيق بااظهارات آقاي ...نزدعضومجري قرارنيست (5)اين دادگاه نيزهمچون دادگاه بدوي اظهاراتي راكه اشخاص معرفي شده ازناحيه وكيل آقاي ....درموقع اجراي قرارتحقيق محلي عنوان كرده اندكافي براي احرازنيازمشاراليه به مورداجاره نمي داندزيراصرفنظرازآنكه بتوان اشخاص معرفي شده مذكورراهل محل بنحوي كه موردنظرقانونگذاردرماده 426 قانون آئين دادرسي مدني بوده محسوب نمودياخيراساسااظهارات ....و آقاي ....كاملاباواقعيات امر(زمان آشنايي آنهاوزمان خريدملك وزمان تنظيم اجاره نامه عادي ومدتي كه آقاي ...مدعي است كه آقاي ....مستاجروي مي باشد)تطبيق نمي كندوبه قياس اولويت ازماده 424قانون سابق الذكر تشخيص ارزش اظهارات آنان بادادگاه است (6)باتوجه به مراتب فوق دادگاه ختم رسيدگي رااعلام وبشرح آتي مبادرت به صدورراي مي نمايد.
"راي دادگاه "
عليرغم اشكالاتي كه دربند"ب "گردشكارنسبت به دادنامه تجديدنظر خواسته وارداست اين دادگاه دادنامه مزبورراازحيث نتيجه اي كه به آن دست يافته مقتضي تائيدمي داندلذاباردمطالب معنون ازسوي وكيل تجديد نظرخواه ومستندابه ماده 20قانون تشكيل دادگاههاي عمومي وانقلاب مصوب 1373وهمچنين بند4ماده 22همان قانون دادنامه 1020-12/11/1373صادره از شعبه 47دادگاه عمومي تهران رانتيجتاتائيدواستوارمي نمايد.راي صادره قطعي است .
رئيس شعبه نهم دادگاه تجديدنظراستان تهران :كرامتي
مستشارشعبه :اجتهادي

مرجع :كتاب نمونه آرامحاكم دادگستري ايران              صفحه 9-12
1- دادگاههاي تجديدنظراستان
گردآورنده : عبدالرحمن رسولي               انتشارات سمن سال 1375
39