رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 164/3

راي شعبه سوم ديوان عالي كشور
راي فرجامخواسته به نحويكه استدلال شده مخدوش وقسمتي از از اعتراضات فرجامي بالمال وارد بنظر ميرسد ، زيرا ، علاوه بر اينكه مطابق ماده 944 قانون مدني درمورد طلاق بائن هم چنانچه شرايط مصرح درآن ماده موجود باشد ، زوجه از زوج خود ارث ميبرد ووقوع طلاق بدرخواست زوجه ، طلاق رااز صورت بائن بودن آن خارج نميسازد،بحكايت مندرجات پرونده دادگاه حمايت خانواده كه مورد ملاحظه قرارگرفته ، پس ازاينكه زوجه درخواست گواهي عدم امكان سازش تقديم داشته زوج وزوجه درجلسه رسيدگي دادكاه تراضي به ارجاع امر به داوري نموده اند وپس ازاظهارنظر داوران بر وجود اختلاف خانوادگي ميان زوجين و مقدور نبودن ادامه زندگي مشترك آنان وتوافق مشاراليها باينكه مبلغي به اقساط به زوجه پرداخت بشودنامبردگان نظريه داوران راقبول نموده اند وبالجمله گواهي عدم امكان سازش برطبق راي داور وموافقت طرفين وباستناد ماده 9 قانون حمايت خانواده صادرگرديده ، زوج طلاقنامه اي را امضاء نموده ودرطلاقنامه مزبور طلاق رجعي نوبت اول قيد ودر شرح آن موجب طلاق عدم توافق اخلاقي زوج وزوجه ذكرشده است ، بنابراين راي فرجامخواسته كه بدون توجه بمراتب مذكور صادرشده به تجويز ماده 559 قانون آئين دادرسي مدني نقض ميشود ورسيدگي مجدد بشعبه ديگر دادگاه استان چهارم محول ميگردد.

* سابقه *
خلاصه جريان پرونده :

ابتدا فرجامخواه دادخواستي بخواسته چهارصد هزارريال باقيد كلمه (عجالتا") بطرفيت فرجامخوانده تقديم دادگاه شهرستان رضائيه نموده وچنين عنوان دعوي كرده است (( من زوجه دائمي بوده ودر23 مرداد 51 درمرض موت كه سه سال ادامه داشته طلاقم داده وطبق مقررات ماده 944 قانون مدني مستحق سهم الارث ميباشم وتركه متوفي كلا" درتصرف خوانده است لذا تقاضا ميكنم گواهي اعطاء شود تا صورت اموال غير منقول از اداره ثبت واز بانكهاي رضائيه صورت موجودي بانكي وشماره اجراي ثبت براي تحصيل مطالبات اجرا شده ودرجريان اجراي متوفي تهيه وتقديم شود لذا باستناد فتوكپي طلاقنامه  گواهي اداره آمار راجع بتاريخ فوت  استشهاد محلي تقاضاي رسيدگي وصدور حكم بسود خود رادارم .
واده پاسخ داده استناد بماده 944 قانون مدني ازطرف خواهان بي مورد است وشرايط مندرج درماده مزبور اساسا" درمورد جمع نيست ، چگونگي بيماري وادامه آن وعدم بهبودي ثابت نيست بعلاوه خواهان شخصا" تقاضاي طلاق كرده وشوهر او راطلاق نداده است ، دعوي براي اخاذي طرح شده وطرح آن نيز ازجهت اينكه بطرفيت كليه وراث اقامه نشده قابل استماع نميباشد .
دادگاه پس از رسيدگي وملاحظه پرونده حمايت خانواده به استدلال اينكه ادعاي خواهان ازمصاديق ماده استنادي نيست راي به رد دعوي صادر نموده ( 3806  6/12/52) خواهان از اين راي پژوهش خواسته وباايراد بنظر دادگاه بدوي راجع بعدم انطباق مورد با ماده 944 قانون مدني واشاره بشهادت شهود راجع به بيماري متوفي واستمرار آن علاوه نموده : گرچه دادگاه حمايت خانواده گواهي عدم سازش صادر كرده ولي شوهر خود شخصا" دردفترخانه حضور بهمرسانده وطلاق نامه راامضاء كرده است پزشك معالج هم بيماري وادامه بيماري راگواهي نموده است .
رسيدگي درشعبه اول دادگاه استان چهارم انجام واعتراضات پژوهش خواه وارد تشخيص نشده وبااستدلال اينكه ماده 944 قانون مدني ناظر بمواردي است كه شوهر خودش زن رادرحال مرض طلاق دهد ودر ظرف يكسال ازتاريخ طلاق بهمان مرض بميرد وحال آنكه مطابق پروند ه دادگاه حمايت خانواده متقاضي گواهي عدم امكان سازش زوجه است ونه زوج ودادنامه پژوهشخواسته نتيجتا" استوار گرديده است .
(34 28/1/54) .
بانو سارا از اين راي فرجام خواسته وبخلاصه چنين ايراد نموده استدلال دادگاه باينكه خواستارطلاق خود فرجامخواه بوده بنابرين مورد باماده 944 قانون مدني انطباق ندارد صحيح نيست ، زيرا علت خواستن طلاق ايذاء واذيتي بوده كه ازطرف فرجامخوانده بمشاراليه وارد ميشود ودردادگاه حمايت خانواده گفته ام اگراو از ماجدا زندگي كند من از شوهرم جدا نميشوم ، ديگر اينكه ماده 944 تنهامطلق طلاق دادن راپيش بيني كرده وشرايطي نسبت به آن پيش بيني نكرده است ، شوهرم بعد ازيكسال از تاريخ طلاق بهمان بيماري فوت كرده است وفرجامخوانده ابرام حكم راخواستار شده است .
هيات شعبه ... پس ازقبول دادخواست فرجامي واستماع عقيده آقاي ... داديار ديوانعالي كشور مبني برنقض مشاوره نموده چنين راي ميدهد:

مرجع :
حقوق مدني ، دكتركاتوزيان
جلداول ، نكاح وطلاق
انتشارات بهنشر
صفحه 493الي 494

29