رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 1401-15/8/44

راي اصراي هيات عمومي ديوان عالي كشور
حكم فرجامخواسته بنحوي كه استدلال گرديده مخدوش است زيرامطابق صورت مجلس معاينه مورخ 25/8/42كه باحضورطرفين وكارشناس درمحل تنظيم گرديده مسلم شده است بعدازلوله كشي آب نهري كه سابقادركوچه صابونيها بوده وخانه هاي طرفين دعوي قبل ازلوله كشي به وسيله آن ازآب محل مشروب مي شده اندمسدودگرديده ودرموقع اقامه دعوي اصولانهروجودنداشته ودروضع فعلي خانه هاي طرفين دعوي ازآب لوله كشي سازمان آب تهران استفاده مي نمايندوبعبارت اخري بامسدودشدن مجراي آب ديگرخانه فرجامخواه به ترتيب سابق ازآب محل مشروب نمي شودتافرجامخوانده هم تحت عنوان داشتن حق الشرب ازآب انبارمنزل مشاراليه استفاده نمايدبنابراين ادعاي فرجام خوانده برالزام فرجامخواه به رفع ممانعت ازحق الشرب به لحاظ عدم وجود مجري ،قانوني نمي باشدوحكم فرجام خواسته به اتفاق آراءبموجب ماده 559 قانون آئين دادرسي مدني نقض مي شودورسيدگي به شعبه ديگردادگاه شهرستان تهران محول گردد.

* سابقه *
ممانعت ازحق (حق الشرب )
پس ازاستفاده ازآب لوله كشي

شخصي دادخواستي بخواسته رفع مزاحمت وممانعت ازآب انبارواقع در خانه خوانده بطرفيت فرجامخواه به دادگاه بخش تهران تقديم وچنين بيان ادعامي كند:طبق اسنادمالكيت خانه شماره 5645اينجانب درآب انبارخانه پلاك 5644متعلق بخوانده داراي حق الشرب مي باشدكه به وسيله تلمبه و دريچه اي كه ازطرف خانه اينجانب به آب انبارمذكورگذاشته شده ازآب انباراستفاده مي نمايم خوانده درآب انبارمذكورعمليات ساختماني كرده وتبديل به حمام نموده وازحق الشرب من جلوگيري مي نمايدبامعاينه محل وجلب نظركارشناس تقاضاي رسيدگي وصدورحكم به فع مزاحمت وممانعت ازحق الشرب مي نمايد.
دادگاه كارشناس تعيين ومحل رامعاينه وصدق ادعاي خواهان رامنعكس واضافه مي كندكه درحال حاضرهردوخانه ازآب لوله كشي استفاده مي كندبااين حال دادگاه حكم به رفع مزاحمت صادرمي نمايد.اين حكم درشعبه 4دادگاه شهرستان تهران درمقام پژوهشخواهي به استدلال اينكه :
بااحداث لوله كشي آب پژوهشخواه نمي تواندمانع استفاده ازحق پژوهشخوانده شود.
اعتراضات پژوهشي واردتشخيص داده نشده وعينااستوارشده است .بر اثرفرجامخواهي محكوم عليه شعبه 4ديوان عالي كشورچنين راي صادركرده است : ازجمله اعتراضات وكيل فرجامخوانده درمرحله پژوهشي اين بوده كه بعد ازلوله كشي شهرتهران واستفاده ازآن ،مجاري سابق كه درمحل هاي لوله كشي واقع شده مسدودوآب شهرداري قطع گرديده وفعلاكه خانه هاي طرفين دعوي ازآب لوله كشي استفاده مي كندمجراي سابق كه آب شهرداري درآن جريان داشته مسدودواز بين رفته است ودرحال حاضرآب شهرداري درمحل وجودنداردتاآب انبار فرجامخواه كه بصورت حمام درآمده ازآن مشروب وبالنتجه فرجامخوانده از حق ارتفاق خودكه بصورت حق الشرب بوده ازآب انبارمزبوراستفاده نمايد ودادگاه بدون رسيدگي به اين قسمت وتعيين اينكه مجراي سابق وآب شهرداري درمحل وجودداشته وازآن استفاده مي شودياخيرمبادرت به صدورحكم كرده وچون رسيدگي ازاين حيث ناقص است حكم فرجامخواسته نقض ورسيدگي به شعبه ديگر دادگاه شهرستان تهران محول مي گردد.
پس ازوصول پرونده به شعبه يك دادگاه مزبوردادگاه كارشناس رسمي انتخاب وآقاي مهندس ...كارشناس محل رابازديدكروكي وجزئيات موردرا ترسيم وتنظيم وچنين اظهارنظرمي نمايد:"دروسط وكف كوچه صابونيهاجوي بتوني وجودداردكه دهانه غربي آن به جوي اصلي قنات حاجي عليرضاكه ازوسط كوجه امامزاده يحيح عبورمي نمايدمتصل ودرروزمعاينه ازداخل اين جوي اصلي آب ازشمال به جنوب جريان داشته داخل جوي بتوني وسط كوچه صابونيهاسرتاسر پرشده وكف كوچه فرعي ازآن كه خانه هاي طرفين دعوي ومجاورين آنهادرآن است دنباله جوي مذكوروجودنداشته وكف كوچه اسفالت گرديده است باتوجه به اينكه آب محل امام زاده يحيي آب وقفي حاجي عليرضاست ونهربتوني داخل كوچه صابونيهاپرشده كف كوچه بن بست فرعي كه خانه هاي طرفين درانتهاي آن است اسفالت شده اولاآب محل وقفي درمجراي سرپوشيده وسط گذرراسته امام زاده يحيي جريان داردثانياچون وسط كوچه صابونيهاپرشده آب قنات حاجي عليرضاازمجراي اصلي داخل آن نشده ودروضع جوي وسط كوچه صابونيهاديگر آب راه رسيدن بخانه پژوهشخواه رانداشته وتمام خانه هاي اين كوچه ازآب لوله كشي استفاده مي كنندنه ازآب قنات حاجي عليرضا."
دادگاه شعبه يك دادگاه شهرستان تهران بشرح آتي به اصدارراي مبادرت مي نمايد:
نظربه اينكه بحكايت سندمالكيت 5645 پژوهشخوانده داراي حق الشرب ازآب انبارخانه پلاك  5644 ملكي پژوهشخواه مي باشدنظربه اين كه بموجب صورت مجلس معاينه محل ونظريه كارشناس درمحلي كه آب انبار موردبحث واقع است درجوي اصلي كوچه آب جريان داردونظربه اينكه احداث لوله كشي نمي تواندمانع ازاستفاده ازحق پژوهشخوانده شودونظربه اينكه مسدودبودن جوي آب كوچه صابونيهاوكوچه فرعي آن مجوزاين نخواهدبودكه پژوهشخواه پژوهشخوانده راازحق استفاده قانوني خودمحروم سازدونظربه اينكه اعتراضات موثرديگري بعمل نيامده حكم پژوهشخواسته راعينااستوار مي نمايد.
ازاين حكم فرجامخواهي شده اعتراضات تكراراعتراضات فرجامي سابق است وفرجامخوانده مدعي است كه دادگاه مرجوع اليه به هيچيك ازتذكرات ديوان كشورتوجه نكرده خلاف نظركارشناس راي صادركرده ،قابل نقض است .
موضوع اصراري تشخيص ودرهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح گرديده ، پس ازقرائت گزارش پرونده ومطالعه اوراق لازم باكسب عقيده جناب آقاي دادستان كل مبني برنقض راي فرجامخواسته مشاوره نموده ،به اتفاق بشرح زير راي داده اند:

مرجع :
مجموعه رويه قضائي كيهان          سال 1344              چاپ 1345
صفحه 187 تا صفحه 190

28