رای وحدت رويه ديوان عالی كشور

راي شماره : 1514-15/9/44

راي اصراي هيات عمومي ديوان عالي كشور
همانطوري كه درراي شعبه دهم ديوان عالي كشوراستدلال شده صدورقرارعدم صلاحيت نسبي ازدادگاه منوط به ايرادازطرف خوانده مي باشدوماده 44قانون قانون آئين دادرسي مدني راجع به تراضي طرفين قبل ازطرح دعوي ناسخ ماده 197 قانون مزبورراجع به ايرادات نيست وماده 202قانون مزبورمعطوفابه صدر ماده 97هم صريح است دراينكه اگرمدعي عليه ايرادبه صلاحيت نسبي نموددر صورتي دادگاه امتناع ازرسيدگي مي نمايدكه طرفين به رسيدگي آن دادگاه تراضي نكرده باشندوحال آنكه مدعي عليه باقبول دعوي درماهيت دفاع نموده بدون اينكه به صلاحيت دادگاه ايرادي نموده باشدبنابراين صدورقرارعدم صلاحيت مجوزقانوني نداشته وفلسفه وصفي ماده 44راجع به تراضي قبلي اصحاب دعوي در مراجع به دادگاه هم عرض سرعت دررسيدگي وجلوگيري ازايرادعدم صلاحيت و بطوءجريان دعوي بوده نه اينكه به استناداين ماده صلاحيت نسبي دادگاه به صورت ذاتي درآمده ودرصورت عدم تراضي قبلي وياحصول تراضي ضمني دررسيدگي ماهوي بدون ايرادمدعي عليه دادگاه خودراصالح به رسيدگي نداندكه ماده 561 قانون مذكورهم صريحامفهم اين معني است خصوصاكه دعوي فرجامخواه الزام فرجامخوانده به تنظيم سندانتقال مال غيرمنقول بوده وچنين دعوائي مشمول ماده 23قاون مزبورنيست تاموردي براي بحث درصلاحيت نسبي دادگاه پيش آيد ودادگاه محل اقامت مدعي عليه صالح به رسيدگي بوده وچون به ماده 44وقسمت اخيرماده 202قانون آئين دادرسي مدني معني ديگري داده شده است قرارفرجام خواسته مخدوش بوده وبااجازه ماده 564قانون مزبورشكسته مي شودورسيدگي به دادگاه صادركننده قرارارجاع مي گردد.

* سابقه *
ايرادات
عدم صلاحيت نسبي
لزوم ايرادازطرف خوانده

بدوايكي ازوكلاي دادگستري به وكالت شخصي دادخواستي بطرفيت ديگري تقديم دادگاه بخش اصفهان نموده وتوضيحات اشعارداشته خوانده رقباتي را ضمن برگ معامله مورخ 6/11/31منجمله شش دانگ يك لوله برج اختصاصي خود به اينجانب انتقال داده وقانوناملزم است معامله خودرادردفتراسناد رسمي به ثبت برساندوچون خوانده رقبات مذكوررابه استثناءسه دانگ لوله برج مرقوم كه به پلاك شماره 427واقعه درقريه موركان 165اصلي لنجان بخش اصفهان دردفتراسنادرسمي معامله خودرابه ثبت رسانيده وازبه ثبت رسانيدن سه دانگ ديگربه عناوين غيرموجه خودداري نموده تقاضاي رسيدگي و صدورحكم برالزام خوانده بربه ثبت رسانيدن (تنظيم قباله رسمي )وپرداخت خسارت وارده رامي نمايم .
دادگاه بخش اصفهان پس ازرسيدگي به استدلال اينكه "محل وقوع ملك قريه موركان لنجان مي باشدوطبق ماده 23قانون آئين دادرسي مدني محل وقوع ملك صالح به رسيدگي است "قرارعدم صلاحيت خودرابه اعتبارصلاحيت دادگاه بخش لنجان صادرنموده است .
محكوم عليه ازقرارمزبوردرخواست رسيدگي پژوهشي نموده دادگاه شهرستان اصفهان پس ازرسيدگي قرارپژوهشخواسته راخالي ازاشكال تشخيص وعنياتاييدكرده است .
محكوم عليه ازحكم مزبوردرخواست رسيدگي فرجامي نموده وشعبه دهم ديوان عالي كشوربشرح زيرراي صادركرده است :
اشكال موثري برراي فرجامخواسته وارداست زيراباتوجه به شق 2ماده 197وعبارت صدرماده مزبورخوانده مي تواندضمن دفاع ازماهيت دعوي ازجهت عدم صلاحيت نسبي ايرادنمايدودرصورت ايرادخوانده دادگاه برطبق ماده 202 قانون مزبورقرارعدم صلاحيت مي دهدوبااينكه خوانده درجلسه دادرسي حاضرو مفصلاازدعوي دفاع نموده بدون اينكه ايرادبه صلاحيت دادگاه نموده باشداعلام عدم صلاحيت بيموردبوده واستواري چنين قراري مستندقانوني نداردعليهذا قرارفرجامخواسته بااجازه ماده 559 قانون آئين دادرسي مدني نقض وپرونده به دادگاه صادركننده قرارارجاع مي شود.
پس ازوصول پرونده به دادگاه شهرستان اصفهان دادگاه مزبوررسيدگي و بشرح استدلالي كه نموده قرارپژوهشخواسته راخالي ازاشكال تشخيس وعينا تاييدكرده است .
محكوم عليه ازحكم مزبوردرخواست رسيدگي فرجامي نموده وحسب الارجاع رسيدگي به شعبه دهم ديوان عالي كشورمحول گرديده وخلاصه اعتراض فرجامخواه آنست كه دعوي نسبت به عين يامنافع مال غيرمنقول نبوده بلكه الزام خوانده به تنظيم قباله ئي بوده است كه برطبق قراردادعادي كه دراصفهان ومحل اقامت فرجامخوانده تنظيم شده بوده است ومرجع رسيدگي به اين دعوي دادگاه بخش مي باشدكه عقدوقرارداددرآنجاتنظيم وخوانده اقامت داردوبعلاوه لازم بود دادگاه ازتصميم ديوان عالي كشورمتابعت مي نمودوپرونده راپس ازفسخ قرار عدم صلاحيت جهت رسيدگي به اصل دعوي به دادگاه بخش اعاده نمايدوتقاضاي نقض حكم رانموده است .ازفرجامخوانده نيزلايحه رسيده ابرام حكم را خواستارشده است .
راي دادگاه اصراري تشخيص گرديده وپرونده درهيئت عمومي ديوان عالي كشورطرح شده كه پس ازقرائت گزارش پرونده ومطالعه اوراق لازم باكسب عقيده جناب آقاي دادستان كل مبني برنقض راي فرجامخواسته مشاوره نموده به اتفاق آراءبشرح زيرراي داده اند:

مرجع :
مجموعه رويه قضائي كيهان            سال 1344             چاپ 1345
صفحه 91. تا صفحه 94.

28